Zasady nauczania i wychowania w szkole waldorfskiej – historia i założenia

Źródło: Dzień Dobry TVN
Rankingoza bolączką polskiej szkoły
Rankingoza bolączką polskiej szkoły
Jak dzieci zmieniłyby szkołę?
Jak dzieci zmieniłyby szkołę?
Nauczanie domowe w górskiej wiosce edukacyjnej
Nauczanie domowe w górskiej wiosce edukacyjnej
Czy w polskiej szkole jest bezpiecznie
Czy w polskiej szkole jest bezpiecznie
Szkoły, które uczą inaczej
Szkoły, które uczą inaczej
Jakie zmiany czekają polską szkołę?
Jakie zmiany czekają polską szkołę?
Występ tancerzy Szkoły Musicalowej
Występ tancerzy Szkoły Musicalowej
Fobia szkolna dzieci w spektrum autyzmu
Fobia szkolna dzieci w spektrum autyzmu
Jak poprawić bezpieczeństwo w szkołach?
Jak poprawić bezpieczeństwo w szkołach?
Jedyna taka szkoła pszczelarska w Polsce i w Europie
Jedyna taka szkoła pszczelarska w Polsce i w Europie
Szkolna gonitwa – dlaczego dzieci są przeciążone nauką?
Szkolna gonitwa – dlaczego dzieci są przeciążone nauką?
Szkolny stres i jego wpływ na dzieci
Szkolny stres i jego wpływ na dzieci
Uczniowie o zmianach w edukacji
Uczniowie o zmianach w edukacji
Sprawdziliśmy najlepsze licea w Polsce
Sprawdziliśmy najlepsze licea w Polsce
Jak szkoła wpływa na życiowe wybory?
Jak szkoła wpływa na życiowe wybory?
Pierwsza ukraińska szkoła dla dzieci, które uciekły przed wojną
Pierwsza ukraińska szkoła dla dzieci, które uciekły przed wojną
Jak przetrwać szkołę?
Jak przetrwać szkołę?
Szkoła waldorfska, nazywana także szkołą steinerowską czy wolną szkołą, to ucieleśnienie oryginalnej wizji pedagogiki Rudolfa Steinera. Autorskie koncepcje nauczania wdrożone w pierwszej szkole waldorfskiej okazały się na tyle skuteczne, że stosowane są w prawie dwóch tysiącach przedszkoli i ponad tysiącu szkół na całym świecie. Co to jest szkoła waldorfska?

Według założeń szkoły waldorfskiej rozwój człowieka podporządkowany jest cyklom trwającym 7 lat. Do każdego przyporządkowane są inne formy pedagogicznego oddziaływania. Przykładowo w pierwszych 7 latach życia rozpoczęcie nauki zbyt wcześnie może spowodować ubytki w rozwoju fizycznym. Tezie tej podporządkowano program nauczania. W młodszych klasach dominują zajęcia o charakterze artystycznym. W starszych wprowadzane są przedmioty wymagające myślenia racjonalnego. Przekłada się to na dobór metod dydaktycznych oraz treści nauczanych w szkołach waldorfskich.

Twórca szkoły waldorfskiej – Rudolf Steiner

Rudolf Steiner (1861–1925) był pedagogiem, filozofem, działaczem społecznym i twórcą pierwszej tzw. Wolnej Szkoły Waldorfskiej. Jego spuścizna naukowa to 36 tomów pism, około 6 tysięcy stenogramów z wykładów (w 354 tomach dzieł zebranych). Był także artystą. Jego obrazy i rzeźby były wystawiane w muzeach na całym świecie. Zebrano je w 29 tomach z reprodukcjami. Szkoła waldorfska Rudolfa Steinera zakłada, że i forma, i treść nauczania muszą być dopasowane do fazy rozwoju, w jakiej jest dziecko. Według niego człowiek odnosi się do otoczenia na trzy sposoby: poprzez myślenie (intelekt), uczucia (emocje) i wolę (działanie). W pedagogice waldorfskiej sfery rozumu, uczuć i woli są na równi ważne.

Pierwsza szkoła waldorfska

Pierwsza szkoła waldorfska, kierowana przez samego Rudolfa Steinera, powstała w 1919 roku w Stuttgarcie, przy fabryce wyrobów tytoniowych Waldorf-Astoria (dla dzieci pracowników). Z inicjatywą wyszedł Emil Molt, współwłaściciel fabryki. Do szkoły wybrano nauczycieli w młodym wieku, średnio 32 lat, bez bagażu rutyny zawodowej. Przeszli oni pięciomiesięczny kurs pedagogiczny pod okiem samego Steinera. We wrześniu 1919 roku zajęcia rozpoczęło 256 pierwszych uczniów. To właśnie tu Steiner wdrożył nowatorskie założenia swojej koncepcji szkoły waldorfskiej.

Nowatorskie zasady w pierwszej szkole waldorfskiej na świecie

W przyzakładowej szkole, do której uczęszczały dzieci niższych urzędników i z rodzin robotniczych, Steiner wdrażał pedagogiczne nowości i własne zasady szkoły waldorfskiej. Były one m.in. takie:

1. Przedmioty podstawowe miały formę półtora- lub dwugodzinnych bloków tematycznych realizowanych przez trzy do czterech tygodni. Miało to sprzyjać lepszemu zapamiętywaniu i zrozumieniu materiału.

2. Większość przedmiotów w klasach I–VI prowadził nauczyciel-wychowawca. Jego rola była strategiczna. Nie nauczał jedynie prac ręcznych, języków obcych i przedmiotów artystycznych. W klasach wyższych – do XII włącznie – nauczanie przejmowali nauczyciele specjaliści.

3. Wielką wartość miały przedmioty artystyczne i praktyczno-manualne, jak prace rzemieślnicze i ręczne, lepienie w glinie, malowanie, ogrodnictwo, rysunek, gra na instrumentach, gimnastyka i eurytmia (gr. "dobre poruszanie się", przy muzyce i odpowiednio dobranych tekstach; to metoda opracowana przez samego Steinera). Idea szkoły waldorfskiej zakładała, że wszystkie te przedmioty przyczyniają się do rozwoju sfery woli, sfery intelektu i sfery uczuć, składając się na całościowy rozwój człowieka.

4. W szkole waldorfskiej nie stawiało się ocen. Zamiast tego nauczyciele opracowywali dla rodziców indywidualne, opisowe charakterystyki z postępów dzieci. Swoimi opiniami o uczniach dzielili się też z dziećmi (za pomocą listów).

5. Zaletą szkoły waldorfskiej było m.in. to, że nauka nie miała na celu selekcji słabszych uczniów. Zakładano korzystny wpływ klasy i wychowawcy na dziecko, zrezygnowano całkowicie z drugoroczności (powtarzania klasy).

6. Wprowadzono zajęcia koedukacyjne, co w 1919 roku było wręcz niespotykane.

7. Już od pierwszej klasy dzieci uczono dwóch obcych języków. W przypadku pierwszej szkoły w Stuttgarcie były to języki angielski i francuski. Stanowiło to absolutną nowość. Jak zauważył Steiner, w tym wieku dziecko szybko uczy się przez naśladowanie, efektywna jest nauka intonacji, artykulacji głosek i akcentu. Co ciekawe, pół wieku później jedna ze szkół w Niemczech wprowadziła do nauczania dokładnie tę samą zasadę szkoły waldorfskiej. Odbyło się to przy zachwycie mediów i całkowitym przemilczeniu zasług Steinera.

Szkoła waldorfska w Polsce

Co roku aktualizowana jest lista szkół i przedszkoli waldorfskich działających na całym świecie. Według danych z kwietnia 2018 roku w Polsce działa 6 szkół podstawowych (Wieliczka, Kraków, Bielsko-Biała, Poznań i dwie szkoły w Warszawie) i 10 przedszkoli tego typu, z czego Warszawie 3, w Krakowie 5, po jednym w Olsztynie i Bielsku-Białej. W kwietniu 2018 roku na całym świecie było 1817 przedszkoli i 1150 szkół waldorfskich.

Bibliografia:

1. Głażewski M., Edukacja wieloraka w szkole Steinerowskiej , "Pedagogika Przedszkolna i Wczesnoszkolna. Czasopismo Instytutu Pedagogiki Przedszkolnej i Szkolnej Uniwersytetu Pedagogicznego imienia KEN w Krakowie", nr 2/2013, s. 21.

Zobacz także:

Autor: Adrian Adamczyk

Źródło zdjęcia głównego: Westend61/Getty Images

podziel się:

Pozostałe wiadomości

13-osobowa rodzina Clarke jest już w Tajlandii. To nie koniec ich dalekich podróży

13-osobowa rodzina Clarke jest już w Tajlandii. To nie koniec ich dalekich podróży

Joanna Krupa wspomina dzieciństwo w USA. "Dzieci się ze mnie śmiały"

Joanna Krupa wspomina dzieciństwo w USA. "Dzieci się ze mnie śmiały"

"Wymarzony Szkolny Obiad". Poznaj przepisy na dania, które pokocha każdy uczeń
Materiał promocyjny

"Wymarzony Szkolny Obiad". Poznaj przepisy na dania, które pokocha każdy uczeń

Mieszka w slumsach i marzy, by odmienić los rodziny. "Wiem, że mogę to zrobić, tańcząc w balecie"

Mieszka w slumsach i marzy, by odmienić los rodziny. "Wiem, że mogę to zrobić, tańcząc w balecie"

Kultowa gra powraca w nowej odsłonie. Mistrz Scrabble zdradza "najdroższe słowo"
Materiał promocyjny

Kultowa gra powraca w nowej odsłonie. Mistrz Scrabble zdradza "najdroższe słowo"

Małgorzata Rozenek-Majdan wskoczyła do wanny pełnej lodu: "Nie wypada tego nie zrobić"

Małgorzata Rozenek-Majdan wskoczyła do wanny pełnej lodu: "Nie wypada tego nie zrobić"

Omegamania – poznaj kwasy Omega-3! Jak wspierają zdrowie?
Materiał promocyjny

Omegamania – poznaj kwasy Omega-3! Jak wspierają zdrowie?

Dorota Szelągowska odważnie o rozstępach na brzuchu: "Obiektywnie okropne, ale są moje"

Dorota Szelągowska odważnie o rozstępach na brzuchu: "Obiektywnie okropne, ale są moje"

Jak postawić na nogi monsterę? Ekspert zdradza sprawdzone sposoby

Jak postawić na nogi monsterę? Ekspert zdradza sprawdzone sposoby

Jak koledzy ze studiów postrzegają Oliwię Bieniuk?

Jak koledzy ze studiów postrzegają Oliwię Bieniuk?

Zacznij dzień słodkim, zdrowym śniadaniem. Poznaj dodające energii dania według Darii Ładochy
Materiał promocyjny

Zacznij dzień słodkim, zdrowym śniadaniem. Poznaj dodające energii dania według Darii Ładochy

"Sposób na wnętrze": Mural, sztukateria i obrotowe lamele. Modny i przytulny salon w jeden dzień
Materiał promocyjny

"Sposób na wnętrze": Mural, sztukateria i obrotowe lamele. Modny i przytulny salon w jeden dzień

Mefedron na wyciągnięcie ręki. Jak poznać uzależnienie u dziecka? Czat z ekspertem

Mefedron na wyciągnięcie ręki. Jak poznać uzależnienie u dziecka? Czat z ekspertem

Kim jest zwycięzca "Czas na Show. Drag Me Out"? To mistrz świata i mąż znanej aktorki

Kim jest zwycięzca "Czas na Show. Drag Me Out"? To mistrz świata i mąż znanej aktorki

Czy można wejść do restauracji lub baru z psem? GIS przypomina

Czy można wejść do restauracji lub baru z psem? GIS przypomina

Pogoda na weekend. Termometry mogą wskazać nawet 27 kresek

Pogoda na weekend. Termometry mogą wskazać nawet 27 kresek

Efekt placebo wciąż wykorzystuje się w medycynie. Na czym polega?

Efekt placebo wciąż wykorzystuje się w medycynie. Na czym polega?

Pomyśl, zanim udostępnisz zdjęcia swojego dziecka

Pomyśl, zanim udostępnisz zdjęcia swojego dziecka

Siostry uratowały sklep dziadka. "To nie mogło się tak skończyć"

Siostry uratowały sklep dziadka. "To nie mogło się tak skończyć"

Platforma streamingowa Max już w czerwcu. "Na tę chwilę czekaliśmy 2 lata"

Platforma streamingowa Max już w czerwcu. "Na tę chwilę czekaliśmy 2 lata"

"Łazienkowe przekleństwa" - zbawienna metoda czy szkodliwy trend? Psycholożka wyjaśnia

"Łazienkowe przekleństwa" - zbawienna metoda czy szkodliwy trend? Psycholożka wyjaśnia

Znamy finalistów XV edycji konkursu Sukcesu Pisanego Szminką

Znamy finalistów XV edycji konkursu Sukcesu Pisanego Szminką

"Przypalone ciasto warto wytrzeć tarką"

"Przypalone ciasto warto wytrzeć tarką"

Nie wiesz, jak rozmawiać ze swoim psem? Waszą komunikację poprawi Radek Ekwiński. Napisz do nas

Nie wiesz, jak rozmawiać ze swoim psem? Waszą komunikację poprawi Radek Ekwiński. Napisz do nas

Wybuchowy ekstrawertyk, a może cichy introwertyk? Poznaj numerologiczną 4

Wybuchowy ekstrawertyk, a może cichy introwertyk? Poznaj numerologiczną 4

Pył znad Sahary powrócił do Polski. Dla tej grupy osób jest szczególnie groźny

Pył znad Sahary powrócił do Polski. Dla tej grupy osób jest szczególnie groźny

Kolejny sukces Taylor Swift. 34-latka debiutuje na liście światowych miliarderów

Kolejny sukces Taylor Swift. 34-latka debiutuje na liście światowych miliarderów

Najlepsze podkłady na lato 2024. Czym się kierować, wybierając ten kosmetyk?

Najlepsze podkłady na lato 2024. Czym się kierować, wybierając ten kosmetyk?

E-sklep TVN. Co jest w ofercie? "Widzowie poczują się częścią czegoś większego"
Materiał promocyjny

E-sklep TVN. Co jest w ofercie? "Widzowie poczują się częścią czegoś większego"

Są bliźniaczkami syjamskimi, lecz mają inną orientację. Jak wygląda ich życie seksualne?

Są bliźniaczkami syjamskimi, lecz mają inną orientację. Jak wygląda ich życie seksualne?

Kuba Wesołowski znów zostanie tatą. Żona aktora pochwaliła się ciążowym brzuszkiem

Kuba Wesołowski znów zostanie tatą. Żona aktora pochwaliła się ciążowym brzuszkiem

Uniwersalne motywy na maturę z polskiego. Poznaj najpopularniejsze motywy literackie i zrób sobie powtórkę

Uniwersalne motywy na maturę z polskiego. Poznaj najpopularniejsze motywy literackie i zrób sobie powtórkę

In vitro w Polsce: Ministerstwo Zdrowia przedstawia szczegóły programu. "Przywracamy nadzieję"

In vitro w Polsce: Ministerstwo Zdrowia przedstawia szczegóły programu. "Przywracamy nadzieję"

Gdzie jest burza teraz? Radar burz NA ŻYWO

Gdzie jest burza teraz? Radar burz NA ŻYWO

Wakacje w maju – gdzie warto pojechać?

Wakacje w maju – gdzie warto pojechać?

Mama lekarz mówi na co nie pozwala dzieciom w domu. "Nie ma mowy"

Mama lekarz mówi na co nie pozwala dzieciom w domu. "Nie ma mowy"

#DzieńDobrywPolsce. Potrzebujesz interwencji Dzień Dobry TVN? Napisz do nas

#DzieńDobrywPolsce. Potrzebujesz interwencji Dzień Dobry TVN? Napisz do nas

Gruszki to idealny owoc dla zmagających się z tą chorobą. Sprawdź, dlaczego

Gruszki to idealny owoc dla zmagających się z tą chorobą. Sprawdź, dlaczego