Macocha wylała na kuchenkę olej, posypała majerankiem i kazała sprzątać pasierbowi. Czy to przemoc?

Kobieta krzyczy na dziecko
Zła macocha znęca się nad pasierbem
Źródło: Peter Dazeley/Getty Images
Zła macocha występuje nie tylko w bajce o Kopciuszku. Dzieci z rodzin patchworkowych mogą spotykać ją na co dzień. Choć wizualnie nie przypomina czarownicy na miotle, używa swoistych sztuczek, by uśpić czujność partnera i powoli odsuwać go od pociech. Kłamie, manipuluje, poniża pasierbów. Czy to przejaw przemocy? Na to pytanie odpowiedziała psycholożka, Monika Chrapińska-Krupa.

Rodzina patchworkowa - jak funkcjonować?

Kobieta ojca - ta druga, po mamie. Czasami winna rozpadu małżeństwa rodziców, innym razem pojawia się w życiu taty już po rozwodzie. Jej obecność zawsze wzbudza konkretne, często negatywne emocje u dziecka. Dziecka, które ma nie lada wyzwanie, by przyzwyczaić się do widoku obcej pani u boku ojca.

Stereotyp złej macochy nie wziął się znikąd. Dawniej, gdy odsetek umieralności kobiet przy porodach był o wiele wyższy niż teraz, wdowcy jeszcze w trakcie żałoby pobierali się z inną wybranką, by zapewnić sierocie opiekę. Druga żona, która godziła się na zdroworozsądkowy związek, zazwyczaj czyniła swoją powinność bez entuzjazmu - wychowywanie niespokrewnionych dzieci było dla niej nieprzyjemnym obowiązkiem. Natomiast gdy w grę wchodziły uczucia, widziała w pasierbach przeszkodę do zdobycia serca partnera.

A jak sytuacja przedstawia się dzisiaj? Według szacunków Głównego Urzędu Statystycznego z 2020 roku w Polsce rozwiodło się ponad 50 tysięcy par, a odsetek dzieci rodzących się w związkach pozamałżeńskich nieustannie rośnie. Oznacza to, że patchworkowy model rodziny nie jest już czymś rzadko spotykanym, a co więcej - stał się normą. Nad trwałością relacji międzyludzkich zawisły ciemne chmury, a to, w jakim stopniu ucierpi na tym psychika tracących poczucie bezpieczeństwa maluchów, w dużej mierze zależy od wyborów dorosłych - rodziców i ich nowych partnerów.

Zdaniem psycholożki Moniki Chrapińskiej-Krupy z poradni Spokój w Głowie, coraz więcej kobiet stara się utrzymywać jak najlepsze relacje z pasierbami i chce wkupić się w ich łaski.

- W znacznej większości przypadków macochy są przyjaźnie nastawione do dziecka, starają się stworzyć dobrą relację z dzieckiem partnera i być przez nie zaakceptowane. Często zdarza się, że do gabinetu zgłaszają się w celu skonsultowania, jak poprawnie nawiązać relację z synem lub córką partnera, ponieważ nie bywa to łatwe. Chętnie uczestniczą w ich życiu, ale w pozytywnym aspekcie - ocenia ekspertka w rozmowie z dziendobry.tvn.pl.

Niestety od tej reguły istnieją wyjątki. Zapoznajmy się z kilkoma przykładami.

Gwiazdy o macierzyństwie

Źródło: Dzień Dobry TVN
Samotność w macierzyństwie
Samotność w macierzyństwie
Kasia Sokołowska o macierzyństwie
Kasia Sokołowska o macierzyństwie
Paulina Krupińska-Karpiel o macierzyństwie. "Dzieci osób publicznych mają przerąbane"
Paulina Krupińska-Karpiel o macierzyństwie. "Dzieci osób publicznych mają przerąbane"
Joanna Krupa o zdrowiu i macierzyństwie
Joanna Krupa o zdrowiu i macierzyństwie
Rodzicielstwo bliskości – przepis na szczęśliwe dziecko?
Rodzicielstwo bliskości – przepis na szczęśliwe dziecko?
Powrót do pracy po urlopie macierzyńskim
Powrót do pracy po urlopie macierzyńskim
Kamila Kamińska o macierzyństwie
Kamila Kamińska o macierzyństwie

Macocha kazała sprzątać pasierbowi kuchenkę - czy to już przemoc?

Tłumaczy, że chciała nauczyć dziesięcioletniego syna partnera dbałości o porządek. Wpadła więc na genialny (w jej mniemaniu) pomysł, by zademonstrować swoją siłę i pokazać dziecku, kto rządzi w tej patchworkowej rodzinie. Nie licząc się ze zdaniem matki chłopca zorganizowała pasierbowi życiową lekcję. Na czystą kuchenkę wylała olej, specjalnie zabrudzoną powierzchnię posypała dodatkowo majerankiem, a następnie z satysfakcją patrzyła, jak dziesięciolatek szoruje palniki. Skuteczna metoda wychowawcza czy forma znęcania się nad nieletnim pod ochronnym parasolem nieczułego na skargi syna ojca?

- Nazwę to zachowanie macochy wprost. To zachowanie przemocowe wobec dziecka. W ten sposób nie nauczy dbałości o porządek, a jedynie braku szacunku, agresji i zdepcze relację z pasierbem. Jeśli pasierb bałagani, nie dba o porządek, to są inne metody, które rozwiążą problem. Bardzo mnie to niepokoi. Tym bardziej, że ojciec nie stanął w obronie dziecka, nie zareagował na przemoc, dał przyzwolenie. Być może ojciec uważa, że są to odpowiednie metody wychowawcze i zgadza się z tym, co zrobiła jego partnerka, ale tu zaznaczę, że w tym wypadku ojciec nie reagując na przemoc wobec dziecka, również w tym uczestniczy - tłumaczy psycholożka.

Monika Chrapińska-Krupa próbuje odgadnąć, czym kierowała się macocha, dopuszczając się tak nieodpowiedniego zachowania wobec dziesięciolatka.

- Zastanawiam się, co czuł chłopiec w tej sytuacji i raczej nie były to pozytywne emocje. Poczucie frustracji, złość, smutek, bezsilność, wstyd, upokorzenie, poczucie osamotnienia? A co czuła macocha - poczucie wyższości, bezsilność, złość, zemstę? Zdecydowanie zachowanie macochy nie miało nic wspólnego z wychowaniem, była to przemoc dorosłego wobec pasierba - analizuje ekspertka.

Zła macocha - zachowanie, przykłady

Macocha nie musi kochać pociech swojego partnera. Trudno oczekiwać od jakiejkolwiek kobiety, by żywiła głębokie, pozytywne uczucia do niespokrewnionych z nią dzieci. W relacji macocha-pasierbowie liczy się jednak wzajemny szacunek i życzliwość. Jeżeli górę biorą negatywne emocje, lepiej odpuścić bliższy kontakt i nie inicjować kłótni.

- Jeśli nowa partnerka mieszka z ojcem dziecka, a dziecko spędza z nimi czas, to w domu są pewne zasady, których należy przestrzegać, ale egzekwowanie tych zasad powinno upływać w atmosferze empatii i szacunku. Partnerka powinna po prostu zadbać o dobrą relację z pasierbem. A jeśli jest to zbyt trudne, to nie musi uczestniczyć w życiu dziecka w nadmiernym stopniu - doradza specjalistka.

Problem z zaakceptowaniem nowego wybranka rodzica mają również starsi - nastolatkowie, a nawet dorosłe dzieci. Niejednokrotnie w takiej sytuacji macocha rywalizuje z pasierbami, a także ich biologiczną matką i walczy o względy partnera. Jakich metod używa?

Celowo uaktywnia się mediach społecznościowych, by pokazać, jak piękne, pełne atrakcji i bogate życie wiedzie u boku mężczyzny, który nie interesuje się losem swoich pociech i nie wspiera rodziny finansowo. Ogranicza kontakty ojca z dziećmi i stawia go przed wyborem: "albo ja, albo one", a nawet posuwa się do kłamstw, by oczernić pasierbów w oczach partnera.

- Nagadała mojemu ojcu, że podałam narkotyki młodszej siostrze (którą kocham nad życie, więc nigdy bym tego nie zrobiła).

- Czekała na ojca w samochodzie pod blokiem, gdy się ze mną widział i dzwoniła, że ma już schodzić. Gdy tata zapraszał mnie na ferie i ustalał ze mną jakiś termin, nagle okazywało się kilka dni wcześniej, że ona zmieniła zdanie i wyjeżdżali sami, beze mnie - czytamy na forach internetowych historie dzieci z patchworkowych rodzin.

Monika Chrapińska-Krupa zauważa, że ani dla pasierbów, ani dla macoch odnalezienie się w nowej sytuacji i odgrywanie konkretnych, wyznaczonych im odgórnie ról, nie jest łatwe. Psycholożka zaznacza jednak, że partnerka ojca nie powinna kojarzyć się dziecku z rywalką czy z surowym krytykiem, który kwestionuje metody wychowawcze biologicznej matki. Decyzyjnymi w kwestiach dotyczących nieletnich pociech pozostają wyłącznie pełnoprawni rodzice.

Zobacz także:

Autor: Berenika Olesińska

Źródło zdjęcia głównego: Peter Dazeley/Getty Images

podziel się:

Pozostałe wiadomości

Roksana Węgiel pokazała się w odważnej kreacji. "Jak to możliwe, że z Ciebie taka Bogini?"

Roksana Węgiel pokazała się w odważnej kreacji. "Jak to możliwe, że z Ciebie taka Bogini?"

Szybka i niedroga korekta zębów. Czat ze stomatologiem
Materiał promocyjny

Szybka i niedroga korekta zębów. Czat ze stomatologiem

Już za chwilę rozkwitnie wiosna, a wraz z nią nowa ramówka w TVN. Poznajcie emocjonujące nowe

Już za chwilę rozkwitnie wiosna, a wraz z nią nowa ramówka w TVN. Poznajcie emocjonujące nowe

Książę Harry poniósł druzgocącą porażkę w sądzie. Już zapowiedział apelację

Książę Harry poniósł druzgocącą porażkę w sądzie. Już zapowiedział apelację

"Pokaż nam, jak bardzo kochasz Diunę" i wygraj bilety do kina

"Pokaż nam, jak bardzo kochasz Diunę" i wygraj bilety do kina

Pyszne i zdrowe. Poznajcie fenomenalne sposoby na przygotowanie mięsa wieprzowego
Materiał promocyjny

Pyszne i zdrowe. Poznajcie fenomenalne sposoby na przygotowanie mięsa wieprzowego

Zaczęło się od bólu gardła. Skończyło się na amputacji wszystkich kończyn

Zaczęło się od bólu gardła. Skończyło się na amputacji wszystkich kończyn

Bradley Cooper szczerze o ojcostwie. "Nie jestem pewien, czy bym żył, gdybym nie był tatą"

Bradley Cooper szczerze o ojcostwie. "Nie jestem pewien, czy bym żył, gdybym nie był tatą"

"Odwilż" - nowy serial kryminalny w TVN. Kiedy premiera?

"Odwilż" - nowy serial kryminalny w TVN. Kiedy premiera?

Indyk zamiast przynęty? Nie uwierzysz, co wędkarz złapał na haczyk

Indyk zamiast przynęty? Nie uwierzysz, co wędkarz złapał na haczyk

Szybkie i proste mięsne przekąski. Przepisy Mariety Mareckiej na "coś do chrupania"
Materiał promocyjny

Szybkie i proste mięsne przekąski. Przepisy Mariety Mareckiej na "coś do chrupania"

Puchar Świata w Snowboardzie Alpejskim pierwszy raz odbywa się w Polsce. Co warto wiedzieć o imprezie?
Materiał promocyjny

Puchar Świata w Snowboardzie Alpejskim pierwszy raz odbywa się w Polsce. Co warto wiedzieć o imprezie?

Bartosz Bednorz zachęca do aktywności. "Wspieramy nie tylko dzieci z dużych miast"
Materiał promocyjny

Bartosz Bednorz zachęca do aktywności. "Wspieramy nie tylko dzieci z dużych miast"

W tym miejscu wypoczniesz i zapomnisz o problemach. Ekspertka zdradza sześć trików na stworzenie domowego kącika relaksu
Materiał promocyjny

W tym miejscu wypoczniesz i zapomnisz o problemach. Ekspertka zdradza sześć trików na stworzenie domowego kącika relaksu

Ferie zimowe warto spędzić w Wiśle!
Materiał promocyjny

Ferie zimowe warto spędzić w Wiśle!

Przyjaźń wśród zwierząt. "Maddie od razu ciągnęła, żeby iść do Luny"

Przyjaźń wśród zwierząt. "Maddie od razu ciągnęła, żeby iść do Luny"

Ubrania z drugiej ręki: hit czy kit?

Ubrania z drugiej ręki: hit czy kit?

Mieszkanie razem czy osobno - co jest lepsze dla związku? Psycholog radzi

Mieszkanie razem czy osobno - co jest lepsze dla związku? Psycholog radzi

Szymon Wydra w nowej roli. Młodzież nazywa go wujkiem. "To mnie inspiruje"

Szymon Wydra w nowej roli. Młodzież nazywa go wujkiem. "To mnie inspiruje"

Przeglądał mieszkania na sprzedaż. "Zdębiałem, jak to zobaczyłem"

Przeglądał mieszkania na sprzedaż. "Zdębiałem, jak to zobaczyłem"

Poduszki kontra zmarszczki. "To naprawdę wygodne"

Poduszki kontra zmarszczki. "To naprawdę wygodne"

Rafał Maślak ma swoje poranne rytuały. Jak dobrze zacząć dzień? "Zawsze to robię"
Materiał promocyjny

Rafał Maślak ma swoje poranne rytuały. Jak dobrze zacząć dzień? "Zawsze to robię"

Agnieszka Chylińska o początkach kariery. "To było strasznie bolesne"

Agnieszka Chylińska o początkach kariery. "To było strasznie bolesne"

Tak Agnieszka i Wojtek ze "ŚOPW" świętowali 5. rocznicę

Tak Agnieszka i Wojtek ze "ŚOPW" świętowali 5. rocznicę

Kuchnia na zimowe szaleństwa. "Proteiny są dla nas niesamowicie ważne"
Materiał promocyjny

Kuchnia na zimowe szaleństwa. "Proteiny są dla nas niesamowicie ważne"

Lekarze alarmują: to tykają bomba. Codziennie mamy z tym do czynienia

Lekarze alarmują: to tykają bomba. Codziennie mamy z tym do czynienia

Atuty województwa śląskiego. Tu warto przyjechać w każdą porę roku. "Jesteśmy gościnnym regionem"
Materiał promocyjny

Atuty województwa śląskiego. Tu warto przyjechać w każdą porę roku. "Jesteśmy gościnnym regionem"

Cellulit nie musi być problemem. Sprawdź, jak skutecznie się go pozbyć

Cellulit nie musi być problemem. Sprawdź, jak skutecznie się go pozbyć

Jak przygotować rzeczy do sprzedaży na Vinted?
Materiał promocyjny

Jak przygotować rzeczy do sprzedaży na Vinted?

Marcin Prokop wyznał, jaki jest jego najcenniejszy talent. "Dość dobrze go wykorzystuję"

Marcin Prokop wyznał, jaki jest jego najcenniejszy talent. "Dość dobrze go wykorzystuję"

Taneczna rozgrzewka na stoku. Akcja #DDdance i Projekt Zima

Taneczna rozgrzewka na stoku. Akcja #DDdance i Projekt Zima

Julia Wieniawa zdecydowała się na szczere wyznanie. "Usiadłam i rozpłakałam się"

Julia Wieniawa zdecydowała się na szczere wyznanie. "Usiadłam i rozpłakałam się"

Nowy rok, nowe… wnętrze. Rusza nowy program w Dzień Dobry TVN - Sposób na wnętrze! Weź udział w castingu
Materiał promocyjny

Nowy rok, nowe… wnętrze. Rusza nowy program w Dzień Dobry TVN - Sposób na wnętrze! Weź udział w castingu

Czego mężczyźni oczekują od kobiet?

Czego mężczyźni oczekują od kobiet?

Nie wiesz, jak rozmawiać ze swoim psem? Waszą komunikację poprawi Radek Ekwiński. Napisz do nas

Nie wiesz, jak rozmawiać ze swoim psem? Waszą komunikację poprawi Radek Ekwiński. Napisz do nas

"Detektywi" i pies, który im pomaga. "To jest gwiazda tego serialu"

"Detektywi" i pies, który im pomaga. "To jest gwiazda tego serialu"

Uczniowie w wyjątkowy sposób pożegnali szkolną sekretarkę. "Serce zostawiła w ekonomiku"

Uczniowie w wyjątkowy sposób pożegnali szkolną sekretarkę. "Serce zostawiła w ekonomiku"

Czterodniowy tydzień pracy w Polsce. Czy pomysł ma szansę wejść w życie?

Czterodniowy tydzień pracy w Polsce. Czy pomysł ma szansę wejść w życie?

Kultowi bohaterowie "Samych swoich" powracają na ekrany. "To zupełnie inna historia"

Kultowi bohaterowie "Samych swoich" powracają na ekrany. "To zupełnie inna historia"

Oszpecała córkę żrącą substancją? Dziecko straciło część ucha

Oszpecała córkę żrącą substancją? Dziecko straciło część ucha

E-sklep TVN. Co jest w ofercie? "Widzowie poczują się częścią czegoś większego"
Materiał promocyjny

E-sklep TVN. Co jest w ofercie? "Widzowie poczują się częścią czegoś większego"

Rok przestępny - magiczny czy pechowy? Według niektórych może być rokiem wojny

Rok przestępny - magiczny czy pechowy? Według niektórych może być rokiem wojny

To one nauczą uczestników "Czas na Show. Drag Me Out" sztuki performensu

To one nauczą uczestników "Czas na Show. Drag Me Out" sztuki performensu

Partnerka Artura Szpilki była ofiarą przemocy. "Miałam nóż na gardle, dosłownie"

Partnerka Artura Szpilki była ofiarą przemocy. "Miałam nóż na gardle, dosłownie"

To miała być niezapomniana impreza. Zakończyła się płaczem dzieci i przyjazdem policji

To miała być niezapomniana impreza. Zakończyła się płaczem dzieci i przyjazdem policji

Jednego dnia został tatą 4 dzieci i stracił żonę

Jednego dnia został tatą 4 dzieci i stracił żonę

Tabletka "dzień po" to bomba hormonalna? Lekarz rozwiewa wątpliwości

Tabletka "dzień po" to bomba hormonalna? Lekarz rozwiewa wątpliwości

"The Traitors. Zdrajcy". Jakie są reguły nowego programu TVN?

"The Traitors. Zdrajcy". Jakie są reguły nowego programu TVN?

Robisz zdjęcia telefonem? W tych miejscach będzie cię to słono kosztować

Robisz zdjęcia telefonem? W tych miejscach będzie cię to słono kosztować

Substancje psychoaktywne, kradzieże, seks

Substancje psychoaktywne, kradzieże, seks

"The Traitors. Zdrajcy". Poznaj interesujących uczestników nowego programu

"The Traitors. Zdrajcy". Poznaj interesujących uczestników nowego programu

#DzieńDobrywPolsce. Potrzebujesz interwencji Dzień Dobry TVN? Napisz do nas

#DzieńDobrywPolsce. Potrzebujesz interwencji Dzień Dobry TVN? Napisz do nas