Mimo że toksoplazmoza jest chorobą pasożytniczą dość szeroko rozpowszechnioną na świecie, chorują na nią jedynie nieliczne osoby. Sporo jest bowiem wśród nas nosicieli tego wirusa. Choroba ta jest szczególnie niebezpieczna dla ciężarnych, gdyż stanowi zagrożenie dla przebiegu ciąży oraz zdrowia i życia dziecka. Dlatego też przyszłe mamy (zwłaszcza te, które ciążę przeżywają po raz pierwszy) gorączkowo sprawdzają, czy w temacie “toksoplazmoza a ciąża” wiedzą wystarczająco dużo.

Co to jest toksoplazmoza?

Toksoplazmoza to choroba pasożytnicza, którą wywołuje pierwotniak o nazwie Toxoplasma gondii . Drobnoustrój ten jest gatunkiem kosmopolitycznym, szeroko rozpowszechnionym na świecie. Nie występuje jedynie w rejonach polarnych. Choroba najczęściej przebiega bezobjawowo (jeśli prawidłowo funkcjonuje układ odpornościowy). Jeśli dojdzie do rozwoju postaci objawowej, może być to forma węzłowa, uogólniona lub oczna. Największe zagrożenie wynikające z rozwoju toksoplazmozy dotyczy kobiet ciężarnych ze względu na niekorzystny wpływ choroby na przebieg ciąży i rozwój płodu.

Cykl rozwojowy wirusa

Pasożyt Toxoplasma gondii posiada żywicieli pośrednich, którymi są z zasadzie wszystkie ssaki (w tym człowiek) i ptaki, a także żywicieli ostatecznych, którymi są zwierzęta z rodzaju kotowatych (koty, żbiki).

Do rozmnażania pierwotniaka dochodzi w komórkach nabłonka jelita kota, w których zróżnicowane komórki płciowe łączą się w zygotę, tworzącą ostatecznie tzw. oocystę. Jest ona wydalana do środowiska zewnętrznego z kałem kota. Dzienna produkcja oocyst sięga nawet dwudziestu milionów, a okres ich wydalania trwa od jednego do trzech tygodni. Po opuszczeniu żywiciela oocysta dzieli się i w jej wnętrzu powstają tzw. sporozoity zachowujące żywotność nawet do półtora roku. Tak powstała postać jest zakaźna dla kolejnego żywiciela. Do jego zakażenia dochodzi drogą pokarmową.

W jelitach osłonka rozpuszcza się, a osobniki potomne wnikają do komórek nazywających się makrofagami i wraz z nimi transportowane są do węzłów chłonnych, mięśni, mózgowia, gałki ocznej i innych struktur. Po osiągnięciu miejsca docelowego tworzą się cysty tkankowe, które zawierają tysiące pasożytów będących źródłem zakażenia dla żywiciela przez wiele lat.

Ciąża, koty, toksoplazmoza – czy można się zarazić?

Człowiek może zarazić się przez spożycie mięsa zakażonego cystami tkankowymi, pokarmów zanieczyszczonych oocystami (czyli zanieczyszczonych kałem kota), przeniknięcie pasożyta przez łożysko od matki do płodu, przetoczenie krwi czy przeszczep narządu.

Popularną obawą kobiet w ciąży, które posiadają koty, jest to, że zarażą się wirusem od swoich czworonogów. Specjaliści zalecają ostrożność, ale jednocześnie uspokajają – aby kobieta w ciąży zaraziła się toksoplazmozą od kota, musiałaby zupełnie nie dbać o higienę zarówno swoich rąk, jak i czystość kuwety. Oocysty w trakcie wydalania z kałem nie są bowiem niebezpieczne – stają się takie dopiero po ok. 1–5 dniach. Dlatego też wystarczy, że wejdzie nam w nawyk wyrzucanie świeżych odchodów kota i częsta zmiana żwirku, a ryzyko zarażenia wirusem niemal zniknie.

Pamiętajmy też, że nie każdy zarażony kot może przekazać toksoplazmozę. Po pierwsze, w jego kale powinny pojawić się oocysty, a to dotyczy tylko 0,8–1% wszystkich osobników. Po drugie, koty, które miały wcześniej kontakt z wirusem i wytworzyły przeciwciała, z zasady nie będą zarażać. Jeśli zaś nasz kot nie chorował wcześniej na toksoplazmozę, ale nie wychodzi z domu i nie ma kontaktu z surowym mięsem lub chorymi zwierzętami (np. ptakami), również nie przekaże nam wirusa.

Toksoplazmoza – objawy

Jeżeli układ odpornościowy funkcjonuje prawidłowo, choroba jest bezobjawowa. Jeżeli dojdzie do rozwoju postaci objawowej, to wyróżniamy postać węzłową, uogólnioną i oczną.

W postaci węzłowej dochodzi do powiększenia pojedynczego lub grupy węzłów chłonnych. Może pojawić się gorączka lub stan podgorączkowy, osłabienie, bóle głowy i gardła. Objawy ustępują w ciągu kilku tygodni lub miesięcy.

W postaci uogólnionej dominuje osłabienie, zmęczenie, trudności w koncentracji, bóle głowy, zawroty głowy, oczopląs. Może dojść do zapalenia mięśnia sercowego, wątroby czy śródmiąższowego zapalenia płuc.

Postać oczna objawia się bólem gałki ocznej, zaburzeniami widzenia, nadmiernym łzawieniem lub zmianami na dnie oka.

Czym grozi toksoplazmoza w ciąży

Nic dziwnego, że ginekolodzy prowadzący ciąże uczulają kobiety na skutki toksoplazmozy w ciąży. Wpływ pasożyta na płód uzależniony jest od okresu ciąży, w którym dojdzie do rozwoju choroby, ale zmiany nim spowodowane są zawsze radykalne.

Toksoplazmoza w ciąży – skutki:

· W czasie pierwszego trymestru najczęściej dochodzi do uszkodzenia narządów płodu i poronienia.

· Podczas drugiego trymestru obserwuje się rozwój małogłowia, wodogłowia, padaczki, niedorozwoju umysłowego i psychomotorycznego, uszkodzenia gałki ocznej. Charakterystycznym zespołem wad zwanym triadą Sabina-Pirkentona jest małogłowie, wodogłowie, zapalenia siatkówki i naczyniówki.

· W trzecim trymestrze objawy mogą przypominać postać uogólnioną choroby. Pojawia się powiększenie wątroby i śledziony, zapalenie płuc, zapalenie mózgu, małopłytkowość, niedokrwistość, żółtaczka i biegunka.

Badanie toksoplazmozy w ciąży

Istnieje kilka wykładników, których analiza potwierdza rozpoznanie u płodu lub noworodka toksoplazmozy wrodzonej.

Badaniem, które może być wykonane najwcześniej, jest wykrycie w płynie owodniowym DNA pasożyta. Po pobraniu płynu owodniowego można także przeprowadzić izolację pasożyta z płynu owodniowego, krwi, tkanek płodu lub niemowlęcia do 6. miesiąca życia lub stwierdzić obecność pasożyta w tkankach w oparciu o badania histologiczne.

Zakażenie potwierdza również obecność przeciwciał IgM lub IgA do szóstego miesiąca życia lub utrzymywanie się przeciwciał IgG przez pierwszy rok życia niezależnie od tego, czy występują objawy choroby, czy nie.

Leczenie toksoplazmozy w ciąży

Leczenie toksoplazmozy powinno być wdrożone u osób z immunosupresją (nieprawidłowo działającym układem odpornościowym), w przypadku ostrej postaci ocznej oraz postaci węzłowej i uogólnionej o ciężkim przebiegu.

Leczeniem toksoplazmozy powinny zawsze zostać objęte kobiety ciężarne i noworodki oraz niemowlęta.

W terapii stosuje się chemioterapeutyki takie jak: pirymetamina, sulfonamidy czy spiramycyna.

Leczenie toksoplazmozy w ciąży oparte jest na stosowaniu jedynie spiramycyny, gdyż pozostałe leki charakteryzuje silne działanie teratogenne.

U dzieci z potwierdzonym zakażeniem, niezależnie od występowania objawów, włącza się leczenie z użyciem pirymetaminy i sulfadiazyny, które prowadzi się przez cały pierwszy rok życia lub dłużej (w przypadku ciężkiego przebiegu ze znacznym nasileniem objawów).


Zobacz film: Słodki ciężar - 34-35 tydzień. Źródło: Dzień Dobry TVN

Co sądzisz o tym artykule?
92
7
Wybrane dla Ciebie
Komentarze
0