Śmierć na COVID-19 bez pożegnania. „Rzeczy mamy wyniesiono na chodnik w worku na śmieci”

Jak odchodzą ludzie na COVID-19
Śmierć na COVID-19
Źródło: D-Keine / Getty Images
Ludzie, którzy umierają na oddziałach covidowych, nie mają szansy pożegnać się z bliskimi. Rodzinom pozostaje cisza w słuchawce i skąpe informacje oszczędnie dawkowane przez personel szpitala. O odchodzeniu, żałobie i życiu po stracie rozmawiamy z naszym redakcyjnym kolegą*. 

Jak umiera się na COVID-19

W ponad 90 tys. polskich domów dodatkowe miejsce przy wigilijnym stole w tym roku było bardziej niż puste. To tak, jakby w Boże Narodzenie nie zapaliło się światło w żadnym mieszkaniu w całym Jaworznie. Przyzwyczailiśmy się już do liczb komentujących pandemiczną rzeczywistość i statystki nie robią na nas wrażenia. Do czasu, kiedy nie staniemy się ich częścią.

– Pamiętam ubiegłoroczne Boże Narodzenie, kiedy nie było jeszcze szansy na szczepienia. Długo zastanawiałem się, czy jechać na święta do domu. Moi rodzice dobiegali siedemdziesiątki, był duży niepokój. Mama mojej przyjaciółki powiedziała wtedy do mnie: „Zrób sobie izolację, test i jedź. Nie wiesz, ile jeszcze wspólnych świąt wam zostało”. Cieszę się, że jej posłuchałem - przyznaje Adam. – Cała historia związana z wirusem, to tak naprawdę opowieść o samotności. Dla pracujących dorosłych zmieniło się niewiele, dla seniorów zawalił się świat. Dlatego z taką nadzieją wypatrywaliśmy szczepionki.

koronawirus

Źródło: Dzień Dobry TVN
IV fala koronawirusa depcze nam po piętach
IV fala koronawirusa depcze nam po piętach
Jak rozprzestrzenia się koronawirus?
Jak rozprzestrzenia się koronawirus?
Omikron – co o nim wiemy?
Omikron – co o nim wiemy?

Szczepienia dla wielu rodzin stały się obietnicą powrotu do normalności. Choć wciąż istniało ryzyko zakażenia, dawały nadzieję na łagodne przejście choroby. I w wielu przypadkach usypiały czujność.

– Rodzice przyjęli preparaty w pierwszym możliwym terminie, ale wciąż na siebie uważali, mieli świadomość niebezpieczeństwa, ale bardzo chcieli zobaczyć światełko w tunelu – wspomina. – Kiedy dowiedzieliśmy się, że mają pozytywny wynik testu na koronawirusa, wiedzieliśmy, że sprawa jest poważna, ale nie beznadziejna. Zwłaszcza, że na początku nic nie zapowiadało zbliżającej się tragedii – dodaje.

Wszyscy pacjenci powyżej 55. otrzymują pulsyksometry. Dzięki nim możliwe jest wczesne wykrycie niedotlenienia organizmu.

– To na podstawie tego badania mama zdecydowała o konieczności pójścia do szpitala – wyjaśnia. – Wezwała pogotowie, spakowała się i wyszła. Odetchnęliśmy z ulgą. Dzięki szybkiej reakcji błyskawicznie trafiła pod opiekę lekarzy, którzy o nią zadbają. To był piątek. Zmarła w niedzielę.

Podczas pierwszego dnia pobytu w szpitalu wszystkim zdawało się, że sytuacja jest pod kontrolą.

– Wykonano badania, czekano na opisy, podawano leki – opowiada Adam. – Z mamą można było normalnie rozmawiać, poprosiła o przyniesienie kilku rzeczy do szpitala. Leżała pod tlenem i mówienie ją męczyło. W sobotę wieczorem przeniesiono ją na salę intensywnego nadzoru. Kiedy w niedzielę rozmawiałem z lekarką – tak myślę, ponieważ nikt po odebraniu telefonu się nie przedstawia, a do szpitala nie ma wejścia – zapytałem, jakie są rokowania i na co czekamy. Odpowiedziała, że trzeba się przygotować na wszystko i zapytała się, czy mama była szczepiona. Tak jakby przez trzy dni pobytu w szpitalu nikt z personelu tego nie sprawdził. Zapytałem o możliwości terapii i plan działania.

Odpowiedź była co najmniej osobliwa.

– Usłyszałem, że czekamy, na opis tomografii płuc, żeby ocenić ich stan – mówi – Nie byłoby w tym nic dziwnego, gdyby nie fakt, że badanie wykonano w piątek. Osoba, z którą rozmawiałem, wyjaśniła, że jest długi weekend i radiolog ma wolne. Wyniki miały być w poniedziałek po godzinie dwunastej. Nigdy nie zrozumiem, jak w przypadku choroby charakteryzującej się piorunującym przebiegiem można na cokolwiek czekać. W praktyce sprowadza się to do tego, że zamyka się oddziały, tworząc szpitale covidowe, w których nie prowadzi się diagnostyki. Kilka godzin później mama już nie żyła. Kiedy po tygodniu od śmierci odebraliśmy ze szpitala dokumentację medyczną, wynikało z niej, że badanie tomograficzne zostało opisane. Kiedy? Na to pytanie trzeba odpowiedzieć sobie samemu. Cztery godziny przed śmiercią rozmawialiśmy po raz ostatni. To jest dźwięk, którego nie da się zapomnieć. Masz wrażenie, że osoba po drugiej stronie się topi. Łapie oddech resztkami siły. „Trzymaj się” powiedziała, odkładając słuchawkę. Jak każda matka, najpierw pomyślała o innych.

Pandemia zmieniła nie tylko życie, ale i śmierć. Pogrzeby w dobie koronawirusa rządzą się swoimi prawami.

– Rzeczy mamy wyniesiono na chodnik w worku na śmieci – wyznaje. – Pielęgniarka, która je przyniosła, wręczyła nam akt zgonu i poinformowała, który zakład pogrzebowy jest najlepszy. Dziwnym zbiegiem okoliczności był to ten sam, który polecił lekarz, informujący mojego ojca o śmierci mamy. Szacunek dla zmarłych to empatia okazywana ich rodzinie. Ci, którzy odeszli nie potrzebują już uprzejmości i ceremonii, bo należą już do innego porządku. Ale żyjący muszą oswoić śmierć i jedyną usługą, która powinna zostać im zaproponowana jest wsparcie psychologa – stwierdza.

Pogrzeb zmarłych na COVID-19

Rzeczy osobiste zmarłych na COVID-19 pakowane są w czerwone worki na skażone odpady. Teoretycznie nie powinno się ich otwierać, nikt jednak nie udziela takich informacji. Nie ma też możliwości, by zobaczyć i zidentyfikować ciała. Nieoficjalnie – bo nie zezwala na to prawo – można poprosić o zdjęcie zmarłego, które wykonuje ktoś z pracowników zakładu pogrzebowego. Zwłoki są pakowane wprost ze szpitalnego łóżka do dwóch worków spryskiwanych płynem dezynfekującym.

– Stojąc w deszczu pod szpitalem, zapytałem, co jest w tym pakunku – wspomina Adam. – Pielęgniarka wzruszyła ramionami i powiedziała, że możemy sprawdzić. Rozumiem, że taka prowizorka mogłaby mieć miejsce na początku pandemii, ale wirus jest naszą rzeczywistością od dwóch lat. W świecie, w którym chciałbym żyć, odpowiednio zabezpieczona osoba powinna przygotować protokół rzeczy, które są przekazywane. Niewiele jest godności w umieraniu, ale zachowajmy tę, która należy się żywym. Gołymi rękami rozerwałem worek i rozsypałem rzeczy na schodach. Kosmetyczka, którą kupiła przed wyjazdem do Rzymu, kolorowe logotypy produktów, złota zakrętka kremu do twarzy, telefon komórkowy. To wszystko było tak surrealistyczne i niekonieczne. Świat wydawał się mocno nieprzystający do tego, co właśnie się wydarzyło.

Po wypełnieniu urzędowych formalności, można było zająć się organizacją pochówku. Ten w czasie pandemii rządzi się swoimi prawami.

- Musieliśmy czekać, aż skończy się kwarantanna taty - wyjaśnia Adam. – Zorganizowanie pogrzebu, który nie będzie estetycznym koszmarem, nie jest łatwym zadaniem. Plastikowe róże, cmokające aniołki, sztuczne jedwabie i koronki, urny wyglądające jak samowary. Choć to może źle zabrzmieć, miałem duży ubaw, myśląc o tym, co mama powiedziałaby, patrząc na ten festiwal tandety. Trzeba też powiedzieć, że żałoba to nie tylko złe emocje. To także powrót do gniazda. Piękne, symboliczne momenty i gesty. Nie da się przejść tego samemu. I tak stojąc nad urną z prochami, miałem myśl, że tak nie ma nic normalniejszego niż to, co właśnie się dzieje. Po tygodniu od pogrzebu kwiaty w wieńcach urosły i rozkwitły. Pod koniec listopada. To najlepszy dowód na to, że to życie zawsze wygrywa – podsumowuje.

*Ten wywiad przeprowadziłem sam ze sobą. Dedykuję go wszystkim, którzy w tegoroczne Boże Narodzenie zrozumieli, co to znaczy tęsknić.

Zobacz także:

Autor: Adam Barabasz

Źródło zdjęcia głównego: iStockphoto

podziel się:

Pozostałe wiadomości

Klaudia El Dursi odsłania kulisy 8. edycji "Hotelu Paradise". "To buduje intensywne emocje"

Klaudia El Dursi odsłania kulisy 8. edycji "Hotelu Paradise". "To buduje intensywne emocje"

Żona króla Karola III wycofuje się z pełnienia oficjalnych obowiązków

Żona króla Karola III wycofuje się z pełnienia oficjalnych obowiązków

Orły 2024 wręczone. Jeden z filmów zdobył aż 6 nagród

Orły 2024 wręczone. Jeden z filmów zdobył aż 6 nagród

"Pokaż nam, jak bardzo kochasz Diunę" i wygraj bilety do kina

"Pokaż nam, jak bardzo kochasz Diunę" i wygraj bilety do kina

Po bestialskim ataku na Lizę poszedł do sklepu. "Tej twarzy do końca życia nie zapomnę"

Po bestialskim ataku na Lizę poszedł do sklepu. "Tej twarzy do końca życia nie zapomnę"

Orły 2024. Maja Ostaszewska z synem, Magdalena Cielecka w srebrnych cekinach

Orły 2024. Maja Ostaszewska z synem, Magdalena Cielecka w srebrnych cekinach

Co na Dzień Kobiet w 2024 roku? Najlepsze pomysły na prezenty 
Materiał promocyjny

Co na Dzień Kobiet w 2024 roku? Najlepsze pomysły na prezenty 

Obejrzałam 1. odcinek "Hotelu Paradise 8". Tej jednej rzeczy się nie spodziewałam

Obejrzałam 1. odcinek "Hotelu Paradise 8". Tej jednej rzeczy się nie spodziewałam

Walczy z nieuleczalną chorobą, czekając na przeszczep. Pasja do gotowania zaprowadziła ją do "MasterChefa Nastolatki"

Walczy z nieuleczalną chorobą, czekając na przeszczep. Pasja do gotowania zaprowadziła ją do "MasterChefa Nastolatki"

Jej waga wskazywała 148 kg. Paulina walczy o swoje zdrowie: "Motywatorem są dzieci"

Jej waga wskazywała 148 kg. Paulina walczy o swoje zdrowie: "Motywatorem są dzieci"

Astro szuka kochającego domu. W Dzień Dobry TVN zadbali o niego groomerzy

Astro szuka kochającego domu. W Dzień Dobry TVN zadbali o niego groomerzy

11-letnia Emilia ma chorobę moyamoya. "Nieleczona prowadzi do kalectwa"

11-letnia Emilia ma chorobę moyamoya. "Nieleczona prowadzi do kalectwa"

Ruszyła 8. edycja konkursu POLSKI PACJENT W AVÈNE. Do wygrania wyjazd do Centrum Hydroterapii w Avène we Francji oraz emolienty XERACALM A.D
Materiał promocyjny

Ruszyła 8. edycja konkursu POLSKI PACJENT W AVÈNE. Do wygrania wyjazd do Centrum Hydroterapii w Avène we Francji oraz emolienty XERACALM A.D

Noworodek "w ciąży". To bardzo rzadka anomalia medyczna

Noworodek "w ciąży". To bardzo rzadka anomalia medyczna

Natalia Kukulska obchodzi urodziny. Dostała wyjątkowe życzenia. "Leżałam ze śmiechu"

Natalia Kukulska obchodzi urodziny. Dostała wyjątkowe życzenia. "Leżałam ze śmiechu"

Cykl "Dzieci świata" zmienia życia bohaterów. "Widzowie Dzień Dobry TVN postanowili uratować sierociniec"

Cykl "Dzieci świata" zmienia życia bohaterów. "Widzowie Dzień Dobry TVN postanowili uratować sierociniec"

Trzymasz w ręku telefon podczas zabawy z dzieckiem? Skutki mogą być opłakane

Trzymasz w ręku telefon podczas zabawy z dzieckiem? Skutki mogą być opłakane

Niecodzienne potrawy z serem Gouda. Przygotuj pyszne serowe śniadanie i obiad z Piotrem Kucharskim
Materiał promocyjny

Niecodzienne potrawy z serem Gouda. Przygotuj pyszne serowe śniadanie i obiad z Piotrem Kucharskim

Bonding, czyli szybka i niedroga korekta uśmiechu. "Jest to plomba na zewnątrz zęba"
Materiał promocyjny

Bonding, czyli szybka i niedroga korekta uśmiechu. "Jest to plomba na zewnątrz zęba"

Nie masz czasu, aby pysznie i zdrowo gotować? Z tymi mieszankami warzyw szybko przyrządzisz smaczne dania
Materiał promocyjny

Nie masz czasu, aby pysznie i zdrowo gotować? Z tymi mieszankami warzyw szybko przyrządzisz smaczne dania

Łączenie wielu leków i suplementów może być niebezpieczne. "Dochodzi tzw. kaskady zapisywania"

Łączenie wielu leków i suplementów może być niebezpieczne. "Dochodzi tzw. kaskady zapisywania"

Pyszne i zdrowe. Poznajcie fenomenalne sposoby na przygotowanie mięsa wieprzowego
Materiał promocyjny

Pyszne i zdrowe. Poznajcie fenomenalne sposoby na przygotowanie mięsa wieprzowego

Magdalena Stępień rozliczy się ze zbiórki na rzecz synka?

Magdalena Stępień rozliczy się ze zbiórki na rzecz synka?

Jak odświeżyć swoją garderobę na wiosnę? Wykorzystaj drugi obieg
Materiał promocyjny

Jak odświeżyć swoją garderobę na wiosnę? Wykorzystaj drugi obieg

Kim była Liza, ofiara brutalnego gwałtu? "Nikt nie zareagował. Umierała pięć dni"

Kim była Liza, ofiara brutalnego gwałtu? "Nikt nie zareagował. Umierała pięć dni"

Jak przygotować rzeczy do sprzedaży na Vinted?
Materiał promocyjny

Jak przygotować rzeczy do sprzedaży na Vinted?

Agnieszka Chylińska komentuje zmiany w "Mam Talent!"

Agnieszka Chylińska komentuje zmiany w "Mam Talent!"

Nowy rok, nowe… wnętrze. Rusza nowy program w Dzień Dobry TVN - Sposób na wnętrze! Weź udział w castingu
Materiał promocyjny

Nowy rok, nowe… wnętrze. Rusza nowy program w Dzień Dobry TVN - Sposób na wnętrze! Weź udział w castingu

Wiosenne nowości. Czego mogą spodziewać się widzowie Dzień Dobry TVN? "Mamy akcje specjalne"

Wiosenne nowości. Czego mogą spodziewać się widzowie Dzień Dobry TVN? "Mamy akcje specjalne"

Ile najwięcej ważyła Sylwia Bomba? "Pytanie dla mnie traumatyczne"

Ile najwięcej ważyła Sylwia Bomba? "Pytanie dla mnie traumatyczne"

Anna Mucha w bardzo śmiałej sukni. Internauci kłócą się, czy powinna się w niej pokazywać

Anna Mucha w bardzo śmiałej sukni. Internauci kłócą się, czy powinna się w niej pokazywać

Czworaczki skończyły rok. Z tej okazji odwiedził je ktoś wyjątkowy

Czworaczki skończyły rok. Z tej okazji odwiedził je ktoś wyjątkowy

Nie wiesz, jak rozmawiać ze swoim psem? Waszą komunikację poprawi Radek Ekwiński. Napisz do nas

Nie wiesz, jak rozmawiać ze swoim psem? Waszą komunikację poprawi Radek Ekwiński. Napisz do nas

Kate Winslet jako bezlitosna dyktatorka wkrótce w  HBO Max. Kiedy premiera serialu "Reżim"?

Kate Winslet jako bezlitosna dyktatorka wkrótce w HBO Max. Kiedy premiera serialu "Reżim"?

"Jazda konno, strzelanie z łuku". Gwiazda serialu "Odwilż" ujawnia swoje zawodowe marzenie

"Jazda konno, strzelanie z łuku". Gwiazda serialu "Odwilż" ujawnia swoje zawodowe marzenie

E-sklep TVN. Co jest w ofercie? "Widzowie poczują się częścią czegoś większego"
Materiał promocyjny

E-sklep TVN. Co jest w ofercie? "Widzowie poczują się częścią czegoś większego"

Bradley Cooper szczerze o ojcostwie. "Nie jestem pewien, czy bym żył, gdybym nie był tatą"

Bradley Cooper szczerze o ojcostwie. "Nie jestem pewien, czy bym żył, gdybym nie był tatą"

"Odwilż" - nowy serial kryminalny w TVN. Kiedy premiera?

"Odwilż" - nowy serial kryminalny w TVN. Kiedy premiera?

Mieszkanie razem czy osobno - co jest lepsze dla związku? Psycholog radzi

Mieszkanie razem czy osobno - co jest lepsze dla związku? Psycholog radzi

Przeglądał mieszkania na sprzedaż. "Zdębiałem, jak to zobaczyłem"

Przeglądał mieszkania na sprzedaż. "Zdębiałem, jak to zobaczyłem"

Koniec z plotkami na temat zdrowia Kate Middleton. Rzecznik ujawnia prawdę

Koniec z plotkami na temat zdrowia Kate Middleton. Rzecznik ujawnia prawdę

Tak Agnieszka i Wojtek ze "ŚOPW" świętowali 5. rocznicę

Tak Agnieszka i Wojtek ze "ŚOPW" świętowali 5. rocznicę

Marcin Prokop wyznał, jaki jest jego najcenniejszy talent. "Dość dobrze go wykorzystuję"

Marcin Prokop wyznał, jaki jest jego najcenniejszy talent. "Dość dobrze go wykorzystuję"

Czego mężczyźni oczekują od kobiet?

Czego mężczyźni oczekują od kobiet?

"Detektywi" i pies, który im pomaga. "To jest gwiazda tego serialu"

"Detektywi" i pies, który im pomaga. "To jest gwiazda tego serialu"

Uczniowie w wyjątkowy sposób pożegnali szkolną sekretarkę. "Serce zostawiła w ekonomiku"

Uczniowie w wyjątkowy sposób pożegnali szkolną sekretarkę. "Serce zostawiła w ekonomiku"

#DzieńDobrywPolsce. Potrzebujesz interwencji Dzień Dobry TVN? Napisz do nas

#DzieńDobrywPolsce. Potrzebujesz interwencji Dzień Dobry TVN? Napisz do nas