Deprywacja – skąd się bierze i jak nauczyć się zaspokajać swoje potrzeby?

Czym jest deprywacja?
Czym jest deprywacja?
Źródło: gradyreese/Getty Images
W psychologii słowo deprywacja oznacza brak zaspokojenia potrzeb, najczęściej psychologicznych. Zwykle ma źródło we wczesnym dzieciństwie. Niekiedy może prowadzić do poważnych zaburzeń jak nerwica deprywacyjna.

Osoba doświadczająca deprywacji potrzeb nie może ich zaspokoić, ponieważ często nie wierzy bądź nie zdaje sobie sprawy, że ktokolwiek mógłby na nie odpowiedzieć. Skąd bierze się deprywacja i jak postępować w jej przypadku?

Rodzaje deprywacji

Najczęściej występującym typem tego problemu jest deprywacja potrzeb emocjonalnych. Jednak występują również inne jej typy, w tym:

  • deprywacja społeczna – dotyczy grupy, której potrzeby, np. ekonomiczne, nie są zaspokajane. Często jest źródłem buntów, protestów, a nawet rewolucji, wynikających zwykle z poczucia niesprawiedliwości społecznej,
    • deprywacja snu – na skutek celowych uników lub braku czasu. Jej wynikiem często są poważne problemy z koncentracją, zaburzenia funkcji poznawczych, a także rozdrażnienie czy nawet stany depresyjne. Czasem taki stan jest również wskazany i umyślnie utrzymywany, np. przez potrzebę wykonania badania EEG po deprywacji snu,
      • deprywacja zmysłowa – polegająca na odrzuceniu informacji i bodźców napływających z otaczającego świata.

        Szeroko znany jest także eksperyment deprywacyjny, przeprowadzony przez Fryderyka II Hohenstaufa. Polegał on na odcięciu grupy niemowląt od kontaktu ze światem w celu sprawdzenia "prajęzyka ludzkości". Władca założył, że zaspokajając jedynie fizyczne i biologiczne potrzeby dzieci, odkryje początki ludzkiej mowy. Niestety, eksperyment zakończył się śmiercią dzieci.

        Problemy natury psychologicznej

        Źródło: Dzień Dobry TVN
        Iluzja psychologiczna
        Iluzja psychologiczna
        Jak wyleczyć złamane serce?
        Jak wyleczyć złamane serce?
        Czy wybaczać sobie małe grzeszki?
        Czy wybaczać sobie małe grzeszki?
        Nauka 4 dni w tygodniu – rewolucja w kreatywności?
        Nauka 4 dni w tygodniu – rewolucja w kreatywności?
        Rodzicu, bądź obecny w życiu dziecka
        Rodzicu, bądź obecny w życiu dziecka
        Jak wspierać osoby w kryzysie psychicznym?
        Jak wspierać osoby w kryzysie psychicznym?
        Jak radzić sobie z lękiem i stresem?
        Jak radzić sobie z lękiem i stresem?
        Nastoletnia depresja - niewidzialny wróg
        Nastoletnia depresja - niewidzialny wróg
        Mistrzyni olimpijska o walce z depresją
        Mistrzyni olimpijska o walce z depresją
        Zaburzenia psychiczne u dzieci
        Zaburzenia psychiczne u dzieci
        Psychoefekty - codziennie wpływają na nasze życie
        Psychoefekty - codziennie wpływają na nasze życie
        Internet na ratunek psychologii
        Internet na ratunek psychologii
        Jak znaleźć psychoterapeutę dla siebie?
        Jak znaleźć psychoterapeutę dla siebie?
        Jak pomóc dziecku radzić sobie z emocjami?
        Jak pomóc dziecku radzić sobie z emocjami?
        Depresja poporodowa - czym różni się od "baby bluesa"?
        Depresja poporodowa - czym różni się od "baby bluesa"?
        Anna Jędrzejowska wspiera budowę Centrum Psychiatrii Dzieci i Młodzieży
        Anna Jędrzejowska wspiera budowę Centrum Psychiatrii Dzieci i Młodzieży
        Agnieszka Więdłocha o psychiatrii dziecięcej w Polsce. "Szprycuje się je lekami ogłupiającymi"
        Agnieszka Więdłocha o psychiatrii dziecięcej w Polsce. "Szprycuje się je lekami ogłupiającymi"
        Epidemia zaburzeń odżywiania w dobie pandemii
        Epidemia zaburzeń odżywiania w dobie pandemii
        Julia Wróblewska w obszernym wywiadzie o zaburzeniach osobowości. "Moje problemy zaczęły się po rozwodzie rodziców"
        Julia Wróblewska w obszernym wywiadzie o zaburzeniach osobowości. "Moje problemy zaczęły się po rozwodzie rodziców"
        Zespół Otella, czyli urojenie bycia zdradzanym
        Zespół Otella, czyli urojenie bycia zdradzanym
        Błędna diagnoza. Jak leczyć zaburzenia borderline
        Błędna diagnoza. Jak leczyć zaburzenia borderline

        Przyczyny deprywacji emocjonalnej

        Deprywacja emocjonalna swoje źródła ma już w dzieciństwie. Jej przyczyną zwykle jest brak odpowiedzi na potrzeby psychologiczne dziecka, głównie przez członków najbliższej rodziny. Nie musi to być wynik dorastania w rodzinie patologicznej, nierzadko bowiem przydarza się to osobom, których rodzic często był nieobecny, chłodny emocjonalnie lub zaniedbywał potrzeby emocjonalne przez nieprzewidziane okoliczności, np. chorobę jednego z dzieci lub inne problemy życiowe. Może ona dotyczyć różnych potrzeb, przede wszystkim:

        • zrozumienia czy bycia wysłuchanym – rodzic nie potrafi lub nie chce wczuć się w sytuację dziecka, bagatelizuje jego problemy bądź np. przez swoją nieobecność nie jest w stanie go wesprzeć,
          • bliskości i czułości – rodzic jest chłodny emocjonalnie, często dba o dziecko, jednak nie potrafi okazać mu ciepła, np. przez przytulenie,
            • pokierowania i okazania wsparcia – rodzic nie potrafi pomóc dziecku w podjęciu decyzji czy wesprzeć go, zwłaszcza emocjonalnie, w trudnych dla niego sprawach lub po prostu ignoruje te potrzeby.

              Skutki deprywacji potrzeb emocjonalnych

              Osoba dotknięta problemem deprywacji emocjonalnej w dorosłym życiu najczęściej ma problem z ubieganiem się o realizację własnych potrzeb, zwłaszcza tych emocjonalnych. Może być chłodna w stosunku do partnera, przyjaciół czy własnych dzieci. Z tego względu niekiedy powtarza schemat ze swojego dzieciństwa. Ma również skłonność do zatajania emocji i choć na zewnątrz wydaje się osobą niezwykle silną, wewnątrz może być w zupełnej rozsypce, zalękniona, niepewna siebie i pogrążona w smutku.

              Ludzi doświadczających deprywacji emocjonalnej charakteryzują często zachowania, takie jak nadmierne zadawanie pytań bez wspominania o samym sobie, a także duże problemy z proszeniem o pomoc, a nawet jej przyjęciem.

              Niekiedy skutki tego problemu są odwrotne i dotknięta nim osoba nadmiernie domaga się uwagi i ściąga ją na siebie na wszelkie możliwe sposoby. Często narzeka na swój los i niesprawiedliwość, sprawiając wrażenie niezwykle pesymistycznej, przez co inni ludzie odsuwają się od niej.

              Czym jest nerwica deprywacyjna?

              Niekiedy problemy braku zaspokojenia potrzeb emocjonalnych są tak silne, że wywołują w dorosłym życiu poważniejsze zaburzenia osobowości. Jednym z nich jest tzw. nerwica deprywacyjna, która wiąże się z niedojrzałością emocjonalną. Osoby na nią cierpiące często nie potrafią do końca zrozumieć swoich odczuć, a przy tym mają trudności z pohamowaniem emocji. Dlatego ich reakcje bywają bardzo dziecinne, a tym samym krępujące dla otoczenia. Powoduje to odrzucenie, co tylko pogarsza stan chorego i przyczynia się do jego społecznej izolacji i emocjonalnego zamknięcia.

              Deprywacja – jak sobie z nią radzić

              Deprywacja, a szczególnie nerwica deprywacyjna, to problemy, które wymagają terapii pod okiem specjalisty. Ma ona na celu głównie nauczenie się rozpoznawania i wyrażania swoich potrzeb, a często też skorygowanie niewłaściwych reakcji. Zależnie od terapeuty osoba zaburzona może zostać skierowana na terapię grupową bądź indywidualną. Niezwykle ważne jest również wsparcie bliskich osób, które nie powtórzą schematu z dzieciństwa. Jest to o tyle trudne, że osoby z problemem deprywacji często otaczają się ludźmi chłodnymi emocjonalnie. Czasami, gdy wpływ partnera czy bliskich znajomych jest wyjątkowo toksyczny, najlepszym rozwiązaniem jest zakończenie takiej relacji. Deprywacja emocjonalna dotyka wiele osób, a choć jej leczenie zwykle zajmuje sporo czasu, może znacznie ułatwić życie. Dlatego nie warto z nim zwlekać.

              Zobacz także:

              Autor: Adrian Aadamczyk

              Źródło zdjęcia głównego: gradyreese/Getty Images

              podziel się:

              Pozostałe wiadomości

              Klaudia El Dursi odsłania kulisy 8. edycji "Hotelu Paradise". "To buduje intensywne emocje"

              Klaudia El Dursi odsłania kulisy 8. edycji "Hotelu Paradise". "To buduje intensywne emocje"

              Żona króla Karola III wycofuje się z pełnienia oficjalnych obowiązków

              Żona króla Karola III wycofuje się z pełnienia oficjalnych obowiązków

              Orły 2024 wręczone. Jeden z filmów zdobył aż 6 nagród

              Orły 2024 wręczone. Jeden z filmów zdobył aż 6 nagród

              "Pokaż nam, jak bardzo kochasz Diunę" i wygraj bilety do kina

              "Pokaż nam, jak bardzo kochasz Diunę" i wygraj bilety do kina

              Po bestialskim ataku na Lizę poszedł do sklepu. "Tej twarzy do końca życia nie zapomnę"

              Po bestialskim ataku na Lizę poszedł do sklepu. "Tej twarzy do końca życia nie zapomnę"

              Orły 2024. Maja Ostaszewska z synem, Magdalena Cielecka w srebrnych cekinach

              Orły 2024. Maja Ostaszewska z synem, Magdalena Cielecka w srebrnych cekinach

              Co na Dzień Kobiet w 2024 roku? Najlepsze pomysły na prezenty 
              Materiał promocyjny

              Co na Dzień Kobiet w 2024 roku? Najlepsze pomysły na prezenty 

              Obejrzałam 1. odcinek "Hotelu Paradise 8". Tej jednej rzeczy się nie spodziewałam

              Obejrzałam 1. odcinek "Hotelu Paradise 8". Tej jednej rzeczy się nie spodziewałam

              Walczy z nieuleczalną chorobą, czekając na przeszczep. Pasja do gotowania zaprowadziła ją do "MasterChefa Nastolatki"

              Walczy z nieuleczalną chorobą, czekając na przeszczep. Pasja do gotowania zaprowadziła ją do "MasterChefa Nastolatki"

              Jej waga wskazywała 148 kg. Paulina walczy o swoje zdrowie: "Motywatorem są dzieci"

              Jej waga wskazywała 148 kg. Paulina walczy o swoje zdrowie: "Motywatorem są dzieci"

              Astro szuka kochającego domu. W Dzień Dobry TVN zadbali o niego groomerzy

              Astro szuka kochającego domu. W Dzień Dobry TVN zadbali o niego groomerzy

              11-letnia Emilia ma chorobę moyamoya. "Nieleczona prowadzi do kalectwa"

              11-letnia Emilia ma chorobę moyamoya. "Nieleczona prowadzi do kalectwa"

              Ruszyła 8. edycja konkursu POLSKI PACJENT W AVÈNE. Do wygrania wyjazd do Centrum Hydroterapii w Avène we Francji oraz emolienty XERACALM A.D
              Materiał promocyjny

              Ruszyła 8. edycja konkursu POLSKI PACJENT W AVÈNE. Do wygrania wyjazd do Centrum Hydroterapii w Avène we Francji oraz emolienty XERACALM A.D

              Noworodek "w ciąży". To bardzo rzadka anomalia medyczna

              Noworodek "w ciąży". To bardzo rzadka anomalia medyczna

              Natalia Kukulska obchodzi urodziny. Dostała wyjątkowe życzenia. "Leżałam ze śmiechu"

              Natalia Kukulska obchodzi urodziny. Dostała wyjątkowe życzenia. "Leżałam ze śmiechu"

              Cykl "Dzieci świata" zmienia życia bohaterów. "Widzowie Dzień Dobry TVN postanowili uratować sierociniec"

              Cykl "Dzieci świata" zmienia życia bohaterów. "Widzowie Dzień Dobry TVN postanowili uratować sierociniec"

              Trzymasz w ręku telefon podczas zabawy z dzieckiem? Skutki mogą być opłakane

              Trzymasz w ręku telefon podczas zabawy z dzieckiem? Skutki mogą być opłakane

              Niecodzienne potrawy z serem Gouda. Przygotuj pyszne serowe śniadanie i obiad z Piotrem Kucharskim
              Materiał promocyjny

              Niecodzienne potrawy z serem Gouda. Przygotuj pyszne serowe śniadanie i obiad z Piotrem Kucharskim

              Bonding, czyli szybka i niedroga korekta uśmiechu. "Jest to plomba na zewnątrz zęba"
              Materiał promocyjny

              Bonding, czyli szybka i niedroga korekta uśmiechu. "Jest to plomba na zewnątrz zęba"

              Nie masz czasu, aby pysznie i zdrowo gotować? Z tymi mieszankami warzyw szybko przyrządzisz smaczne dania
              Materiał promocyjny

              Nie masz czasu, aby pysznie i zdrowo gotować? Z tymi mieszankami warzyw szybko przyrządzisz smaczne dania

              Łączenie wielu leków i suplementów może być niebezpieczne. "Dochodzi tzw. kaskady zapisywania"

              Łączenie wielu leków i suplementów może być niebezpieczne. "Dochodzi tzw. kaskady zapisywania"

              Pyszne i zdrowe. Poznajcie fenomenalne sposoby na przygotowanie mięsa wieprzowego
              Materiał promocyjny

              Pyszne i zdrowe. Poznajcie fenomenalne sposoby na przygotowanie mięsa wieprzowego

              Magdalena Stępień rozliczy się ze zbiórki na rzecz synka?

              Magdalena Stępień rozliczy się ze zbiórki na rzecz synka?

              Jak odświeżyć swoją garderobę na wiosnę? Wykorzystaj drugi obieg
              Materiał promocyjny

              Jak odświeżyć swoją garderobę na wiosnę? Wykorzystaj drugi obieg

              Kim była Liza, ofiara brutalnego gwałtu? "Nikt nie zareagował. Umierała pięć dni"

              Kim była Liza, ofiara brutalnego gwałtu? "Nikt nie zareagował. Umierała pięć dni"

              Jak przygotować rzeczy do sprzedaży na Vinted?
              Materiał promocyjny

              Jak przygotować rzeczy do sprzedaży na Vinted?

              Agnieszka Chylińska komentuje zmiany w "Mam Talent!"

              Agnieszka Chylińska komentuje zmiany w "Mam Talent!"

              Nowy rok, nowe… wnętrze. Rusza nowy program w Dzień Dobry TVN - Sposób na wnętrze! Weź udział w castingu
              Materiał promocyjny

              Nowy rok, nowe… wnętrze. Rusza nowy program w Dzień Dobry TVN - Sposób na wnętrze! Weź udział w castingu

              Wiosenne nowości. Czego mogą spodziewać się widzowie Dzień Dobry TVN? "Mamy akcje specjalne"

              Wiosenne nowości. Czego mogą spodziewać się widzowie Dzień Dobry TVN? "Mamy akcje specjalne"

              Ile najwięcej ważyła Sylwia Bomba? "Pytanie dla mnie traumatyczne"

              Ile najwięcej ważyła Sylwia Bomba? "Pytanie dla mnie traumatyczne"

              Anna Mucha w bardzo śmiałej sukni. Internauci kłócą się, czy powinna się w niej pokazywać

              Anna Mucha w bardzo śmiałej sukni. Internauci kłócą się, czy powinna się w niej pokazywać

              Czworaczki skończyły rok. Z tej okazji odwiedził je ktoś wyjątkowy

              Czworaczki skończyły rok. Z tej okazji odwiedził je ktoś wyjątkowy

              Nie wiesz, jak rozmawiać ze swoim psem? Waszą komunikację poprawi Radek Ekwiński. Napisz do nas

              Nie wiesz, jak rozmawiać ze swoim psem? Waszą komunikację poprawi Radek Ekwiński. Napisz do nas

              Kate Winslet jako bezlitosna dyktatorka wkrótce w  HBO Max. Kiedy premiera serialu "Reżim"?

              Kate Winslet jako bezlitosna dyktatorka wkrótce w HBO Max. Kiedy premiera serialu "Reżim"?

              "Jazda konno, strzelanie z łuku". Gwiazda serialu "Odwilż" ujawnia swoje zawodowe marzenie

              "Jazda konno, strzelanie z łuku". Gwiazda serialu "Odwilż" ujawnia swoje zawodowe marzenie

              E-sklep TVN. Co jest w ofercie? "Widzowie poczują się częścią czegoś większego"
              Materiał promocyjny

              E-sklep TVN. Co jest w ofercie? "Widzowie poczują się częścią czegoś większego"

              Bradley Cooper szczerze o ojcostwie. "Nie jestem pewien, czy bym żył, gdybym nie był tatą"

              Bradley Cooper szczerze o ojcostwie. "Nie jestem pewien, czy bym żył, gdybym nie był tatą"

              "Odwilż" - nowy serial kryminalny w TVN. Kiedy premiera?

              "Odwilż" - nowy serial kryminalny w TVN. Kiedy premiera?

              Mieszkanie razem czy osobno - co jest lepsze dla związku? Psycholog radzi

              Mieszkanie razem czy osobno - co jest lepsze dla związku? Psycholog radzi

              Przeglądał mieszkania na sprzedaż. "Zdębiałem, jak to zobaczyłem"

              Przeglądał mieszkania na sprzedaż. "Zdębiałem, jak to zobaczyłem"

              Koniec z plotkami na temat zdrowia Kate Middleton. Rzecznik ujawnia prawdę

              Koniec z plotkami na temat zdrowia Kate Middleton. Rzecznik ujawnia prawdę

              Tak Agnieszka i Wojtek ze "ŚOPW" świętowali 5. rocznicę

              Tak Agnieszka i Wojtek ze "ŚOPW" świętowali 5. rocznicę

              Marcin Prokop wyznał, jaki jest jego najcenniejszy talent. "Dość dobrze go wykorzystuję"

              Marcin Prokop wyznał, jaki jest jego najcenniejszy talent. "Dość dobrze go wykorzystuję"

              Czego mężczyźni oczekują od kobiet?

              Czego mężczyźni oczekują od kobiet?

              "Detektywi" i pies, który im pomaga. "To jest gwiazda tego serialu"

              "Detektywi" i pies, który im pomaga. "To jest gwiazda tego serialu"

              Uczniowie w wyjątkowy sposób pożegnali szkolną sekretarkę. "Serce zostawiła w ekonomiku"

              Uczniowie w wyjątkowy sposób pożegnali szkolną sekretarkę. "Serce zostawiła w ekonomiku"

              #DzieńDobrywPolsce. Potrzebujesz interwencji Dzień Dobry TVN? Napisz do nas

              #DzieńDobrywPolsce. Potrzebujesz interwencji Dzień Dobry TVN? Napisz do nas