Celiakia jest schorzeniem polegającym na nietolerancji glutenu - mieszanki białek roślinnych zawartej w ziarnach pszenicy, żyta, jęczmienia i owsa. Gluten działa toksycznie na kosmki jelitowe. Celiakia może ujawnić się w każdym wieku, u dzieci i dorosłych. Często na początku ma bezobjawowy przebieg. Leczenie celiakii polega na ścisłej zmianie nawyków żywieniowych.

Zobacz też: Gluten - czym jest i czy szkodzi? Produkty bezglutenowe - niezbędny składnik diety, czy wyolbrzymiona komercja? >>>

Celiakia jest inaczej nazywana glutenozależną chorobą trzewną. Choroba może ujawnić się w każdym wieku, ale najczęściej rozpoznawana jest w dzieciństwie. Częściej chorują kobiety. Celiakia ma podłoże immunologiczne - w jej przebiegu następuje nieprawidłowa odpowiedź immunologiczna organizmu na ziarna zbóż zawierające gluten (pszenica, jęczmień, żyto i według niektórych źródeł owies) i pochodzące od niego: gliadynę, sekalinę i hordeinę. Nietolerancja glutenu prowadzi do zaniku kosmków w jelicie cienkim, których zadaniem jest wchłanianie składników odżywczych dostarczanych z pokarmem. W wyniku upośledzenia wchłaniania pojawiają się różnorodne objawy.

Celiakia - objawy

Najczęściej celiakia objawia się już w dzieciństwie, między 2. a 4. rokiem życia, ale choroba może ujawnić się w okresie dorastania i w dorosłym życiu po silnej silnej reakcji stresowej, długotrwałej infekcji, w trakcie ciąży, po poważnej operacji. Występujące objawy celiakii zależą od momentu ujawnienia się nietolerancji glutenu. Celiakia u dorosłych częściej daje objawy niezwiązane z układem pokarmowym (pozajelitowe).

Objawy ze strony układu pokarmowego:

  • przewlekły ból brzucha,
  • nudności i wymioty,
  • niedożywienie,
  • zmniejszenie masy ciała,
  • przewlekła biegunka,
  • przewlekłe zaparcia,
  • stłuszczeniowe zapalenie wątroby,
  • nawracające afty w jamie ustnej.

Inne objawy:

  • zahamowanie wzrostu,
  • opóźnienie rozwoju,
  • opóźnienie dojrzewania płciowego,
  • brak miesiączki,
  • przewlekłe zmęczenie,
  • niedokrwistość z niedoboru żelaza,
  • opryszczkowe zapalenie skóry,
  • depresja,
  • niski wzrost,
  • padaczka,
  • osłabienie mięśniowe,
  • zaburzenia koordynacji ruchowej.

Zobacz też: Tortilla bezglutenowa - prosty i szybki przepis na przygotowanie bezglutenowego dania >>>

Celiakia u dzieci objawia się przewlekłą biegunką - 3-4 stolce na dobę, które są cuchnące, zawierają niestrawione resztki pokarmowe i mają szarożółty kolor. Dziecko cierpiące na nietolerancję glutenu znacząco różni się od swoich rówieśników, ma charakterystyczny wygląd: jest blade, ma duży i wzdęty brzuch oraz bardzo chude ręce i nogi, ma także niedobór masy ciała i zahamowany wzrost.

Jeżeli osoba chora na celiakię zje gluten , organizm pobudza komórki odpowiedzialne z odporność do wyzwolenia czynników zapalnych. W błonie śluzowej jelita cienkiego zaczyna toczyć się przewlekły stan zapalny, który prowadzi do uszkodzenia kosmków jelitowych. Ogranicza to lub uniemożliwia wchłanianie tłuszczów, białek, witamin i cukrów.

Istnieje odmiana glutenozależnej choroby trzewnej - celiakia niema , która nie daje objawów klinicznych, ale w jej wyniku następuje zanik kosmków jelitowych, a we krwi obecne są przeciwciała. U osób, u których obecne są swoiste przeciwciała celiakii , ale błona śluzowa jelita cienkiego jest prawidłowa, istnieje ryzyko rozwoju celiakii wywołane dietą zawierającą gluten - celiakia latentna.

Zobacz film: Kuchnia bez glutenu, cukru i nabiału. Źródło: Dzień Dobry TVN.

Zobacz też: Rozszerzanie diety niemowlaka - kiedy jest zalecane? Schemat karmienia niemowląt i wprowadzania różnych pokarmów >>>

Celiakia - przyczyny

Przyczyny celiakii nie zostały jeszcze do końca poznane. Istnieją przypuszczenia, że za nietolerancję glutenu i traktowanie go przez układ odpornościowy jako zagrożenia są odpowiedzialne predyspozycje genetyczne i czynniki środowiskowe. Często na celiakię chorują osoby, które cierpią już na inną chorobę autoimmunologiczną, np. reumatoidalne zapalenie stawów, toczeń, cukrzycę lub są genetycznie obciążone występowaniem celiakii lub innych chorób autoagresywnych w rodzinie. Większość pacjentów z chorobą trzewną posiada gen HLA-DQ, który uniemożliwia organizmowi odróżnienie własnych tkanek od tkanek obcych.

Celiakię może ujawnić także nagłe osłabienie odporności lub nagłe i intensywne zmiany zachodzące w organizmie, np. ciąża, duży i przewlekły stres, biegunka podróżnych, długotrwała infekcja, poważna operacja.

Jak wykryć celiakię?

Diagnostyka celiakii opiera się na objawach klinicznych wzbogaconych o badanie swoistych przeciwciał we krwi. Chorobę trzewną może potwierdzić także endoskopowe badanie górnego odcinka przewodu pokarmowego i pobranie wycinków, które ocenia się w badaniu histopatologicznym pod kątem oceny stanu kosmków jelitowych. Również odstąpienia od normy w podstawowych badaniach krwi mogą świadczyć o celiakii (niedokrwistość, niedobory elektrolitów, żelaza, białka, aktywność enzymów wątrobowych).

Leczenie celiakii

Celiakii nie da się całkowicie wyleczyć, można tylko wyeliminować jej objawy. Jedyną skuteczną metodą leczenia celiakii jest stosowanie do końca życia diety bezglutenowej. Należy zastąpić pszenicę, żyto, jęczmień i owies ryżem, prosem, soją, gryką, mąką ziemniaczaną. W wybieraniu produktów spożywczych dla osoby z nietolerancją glutenu należy być ostrożnym, ponieważ gluten jest częstym dodatkiem produktów przetworzonych (proszek do pieczenia, lody, jogurty, parówki, sosy). Ważne jest czytanie etykiet i wybieranie produktów z symbolem przekreślonego kłosa.

Co sądzisz o tym artykule?
87
8
Wybrane dla Ciebie
Komentarze
0