Psychologia

Psychoza maniakalno-depresyjna, czyli psychoza maniakalna dwubiegunowa. Czym się charakteryzuje?

Psychologia

Autor:
Adrian
Adamczyk
Trzy wyrazy twarzy kobiety obrazujące zaburzenia psychiczne

Życie osób cierpiących na psychozę maniakalno-depresyjną można porównać do sinusoidy. Pomiędzy bezobjawowymi okresami, kiedy chory może normalnie funkcjonować, występują epizody głębokiej depresji lub epizody stanów pobudzenia (manii). Ta emocjonalna huśtawka i problemy, z jakimi zmagają się chorzy w czasie kolejnych nawrotów choroby, sprawiają, że życie osób z psychozą maniakalno-depresyjną i ich bliskich staje się niezwykle trudne.

Psychoza maniakalno-depresyjna znana jest pod wieloma nazwami – cyklofrenia, zaburzenie afektywne dwubiegunowe, choroba afektywna dwubiegunowa... Wszystkie te nazwy odnoszą się do dwóch skrajnych biegunów nastroju, w jakie na przemian popadają chorzy – skrajnego smutku i przygnębienia (depresji) i skrajnej euforii i pobudzenia (manii).

Problemy natury psychologicznej

Psychoefekty - codziennie wpływają na nasze życie
Psychoefekty - codziennie wpływają na nasze życie Dzień Dobry TVN
wideo 2/11

Objawy psychozy maniakalno-depresyjnej

Objawy psychozy maniakalno-depresyjnej dzieli się na dwie grupy – objawy typowe dla epizodów depresyjnych i objawy obserwowane w epizodach manii. W stanie manii chorzy odczuwają podwyższony, wesołkowaty nastrój, gonitwę myśli, trudności w koncentracji, odczuwają podniecenie psychoruchowe i mają zawyżoną samoocenę (tzw. "mania wielkości"). Może wydawać im się, że mają ważną misję do spełnienia, pełnią istotną funkcję w życiu społecznym itp. Chory na psychozę maniakalno-depresyjną czuje, że mógłby "góry przenosić". Niestety, podwyższonemu nastrojowi i poczuciu ogromnej mocy i siły towarzyszy brak krytycyzmu, skłonność do podejmowania nierozważnych działań, w tym złych decyzji finansowych. W epizodzie manii chorzy mogą zachowywać się wyzywająco i bezceremonialnie, sprzecznie z obowiązującymi zasadami społecznymi. Często też podejmują nietypowe dla siebie i ryzykowne zachowania seksualne. Chorego rozpiera energia, ma zmniejszoną potrzebę snu i zwykle bardzo dużo mówi (często niezrozumiale). W ciężkich przypadkach towarzyszą temu objawy psychotyczne (urojenia i halucynacje), od których wzięła się nazwa psychozy maniakalno-depresyjnej.

W przeciwieństwie do epizodów manii, epizody depresyjne w przebiegu psychozy maniakalnej dwubiegunowej charakteryzują się spowolnieniem psychoruchowym, problemami ze skupieniem uwagi, poczuciem smutku i obniżeniem samooceny. Chorym brakuje energii życiowej, rezygnują oni z codziennych aktywności, które wcześniej sprawiały im radość lub przyjemność, obojętnieją, skarżą się na problemy ze snem. Depresji w przebiegu zaburzeń afektywnych dwubiegunowych mogą towarzyszyć myśli samobójcze, omamy i urojenia.

Psychoza maniakalno-depresyjna – przyczyny

Podobnie jak w przypadku innych zaburzeń afektywnych, nie znamy przyczyn powstawania psychozy maniakalno-depresyjnej. Nie opisano także żadnego typu osobowości, który mógłby predysponować do rozwoju tego typu zaburzeń. Wiadomo, że psychoza maniakalno-depresyjna pojawia się częściej u osób, których krewni także cierpieli na dwubiegunowe zaburzenia nastroju, co sugeruje rolę czynników genetycznych w rozwoju tej choroby. Zaobserwowano, że pierwszy epizod psychozy maniakalno-depresyjnej pojawia się zwykle po jakimś stresującym przeżyciu. Uznaje się, że stres może być nie tylko przyczyną psychozy maniakalno-depresyjnej, ale także wyzwalać kolejne epizody manii czy depresji i wydłużać czas trwania pojedynczego epizodu.

Psychoza maniakalno-depresyjna – dziedziczenie

Udowodniono, że skłonność do rozwoju psychozy maniakalno-depresyjnej jest dziedziczna. Jednakże ze względu na wielogenowy sposób dziedziczenia, oszacowanie ryzyka rozwoju choroby u danej osoby jest trudne, a wyniki takiego szacowania - niedokładne. Badania wykazały, że u bliźniąt jednojajowych, które mają identyczny zestaw genów, w 3 przypadkach na 4 choroba pojawia się u obojga rodzeństwa. Oznacza to, że rola czynników genetycznych jest bardzo ważna, ale nie są one jedynym elementem warunkującym rozwój psychozy maniakalno-depresyjnej (co czwarte z bliźniąt nie ma objawów psychozy maniakalno-depresyjnej pomimo posiadania nieprawidłowych genów). U bliźniąt dwujajowych, które mają mniej niż połowę identycznych genów, ryzyko jednoczesnego rozwoju psychozy depresyjno-maniakalnej u obojga rodzeństwa jest znacznie niższe (ok. 15 proc.).

Psychoza maniakalno-depresyjna – czy jest uleczalna?

W leczeniu psychozy maniakalnej dwubiegunowej stosuje się farmakoterapię i psychoterapię. Leczenie to zmniejsza liczbę i skraca czas trwania epizodów oraz łagodzi ich objawy. Niestety, zgodnie z aktualnym stanem wiedzy, choroba jest nieuleczalna i pacjenci wymagają terapii do końca życia.

Bibliografia 1. Adam Bilikiewicz, "Psychiatria", wydanie 3, PZWL, 2003. 2. Lidia Cierpiałkowska, "Psychopatologia", Scholar, 2012. 3. Stanisław Pużyński, Jacek Wciórka, "Klasyfikacja zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania w ICD 10", wyd, 1, Vesalius, 2000.

Zobacz także:

Autor:Adrian Adamczyk

Źródło zdjęcia głównego: Sharon Dominick/Getty Images

Pozostałe wiadomości