Poczucie winy za "przyczynienie się" do śmierci. "Kierowca zaczyna być swoim wewnętrznym prokuratorem"

Wypadek samochodowy
Poczucie winy za "przyczynienie się" do czyjejś śmierci - jak sobie z nim poradzić?
Źródło: Witthaya Prasongsin/Getty Images
Spowodowanie śmiertelnego wypadku niejednokrotnie pozostawia trwałe szkody psychiczne. Jak sobie z tym poradzić? Gdzie szukać pomocy? Jak wesprzeć osobę, która niesłusznie się obwinia? Na te pytania w rozmowie z serwisem dziendobry.tvn.pl odpowiedział Piotr Czyrka, psycholog Fundacji Nagle Sami.

Poczucie winy za "przyczynienie się" do czyjejś śmierci - jak sobie z nim poradzić?

Według policyjnych statystyk w wakacje doszło do 375 wypadków drogowych ze skutkiem śmiertelnym. W niektórych zdarzeniach przeżyli wyłącznie kierowcy, a ich pasażerowie (często krewni) – zginęli na miejscu. Jak pomóc tym, którzy niesłusznie się obwiniają? Jechali zgodnie z przepisami, ostrożnie, lecz nie udało im się powstrzymać tragedii.

Piotr Czyrka, psycholog Fundacji Nagle Sami: To poczucie winy, które się pojawia, jest naturalnym mechanizmem. Można je rozumieć jako złość kierowaną do siebie. Taki kierowca staje się w pewien sposób swoim wewnętrznym prokuratorem. Ten etap jest nie do przeskoczenia. Wtedy próba racjonalizowania zdaniem: "Słuchaj, to nie twoja wina" wydaje się trudnym zadaniem, ale mimo wszystko ta osoba powinna to usłyszeć, czasami niejednokrotnie. Często trzeba skorzystać z pomocy specjalistów, którzy towarzyszą w procesie godzenia się z zaistniałą tragedią: normalizują to, co się przeżywa, nazywają uczucia, a także edukują, jak wygląda żałoba i odbarczają z poczucia winy. Uświadamiają, że ma się prawo do różnych trudnych myśli. Czasami musimy poczekać, aż pacjent uzna: "Ok, faktycznie to nie moja wina. Nie miałem pojęcia, że to zwierzę wybiegnie na jezdnię. Nie miałem na to wpływu". To jest proces, do którego się dochodzi.

Jak wygląda jego pierwszy etap?

W pierwszym etapie zazwyczaj jest szok i wyparcie. Pojawia się niedowierzanie, świat wydaje się nierzeczywisty, a wypadek snem, z którego się zaraz obudzimy. Potem przychodzi etap szukania winnych i dręczenia się myślami: "Co by było, gdyby?". Może pojawić się gniew skierowany na zewnątrz lub do środka (poczucie winy). Czasami dzieje się tak, że poczucie winy jest tak ogromne, że dochodzi do pewnego rodzaju zawężenia poznawczego. Wydaje się wtedy, że jedyną ulgą i wyjściem z sytuacji może być tylko unicestwienie siebie samego (myśli samobójcze) - to sytuacja alarmowa (potrzeba interwencji innych).

Dopiero z czasem dochodzi się do tego, że na ten konkretny wypadek wpłynęło wiele czynników. Ważne jest, żeby taka osoba usłyszała, że spowodowanie wypadku nie było jej zamiarem. Bo przecież, gdyby wiedziała, tego dnia nie wsiadłaby do samochodu.

Zobacz wideo: Kiedy warto skorzystać z pomocy terapeuty?

Kiedy warto skorzystać z pomocy terapeuty?

Źródło: Dzień Dobry TVN
Firewalking dodaje odwagi
Firewalking dodaje odwagi
Mężczyzna na kozetce
Mężczyzna na kozetce
Ogrodnicza terapia
Ogrodnicza terapia
Zawód: przyjaciółka na telefon
Zawód: przyjaciółka na telefon
Jak znaleźć psychoterapeutę dla siebie?
Jak znaleźć psychoterapeutę dla siebie?

Mimo to często pojawiają się myśli typu: "Mogliśmy nie jechać na te wakacje", "Gdybym tylko nie pożyczyła mu samochodu…". Jak je odgonić?

To jest pewien sposób radzenia sobie z sytuacją. Człowiek próbuje ją zrozumieć i nadać jej sens, właśnie przez obwinianie się. Nie ma jednej złotej rady, jak odgonić te myśli. Pewne rzeczy muszą zostać wypowiedziane na głos, usłyszane i opłakane. Często jest to możliwe dopiero po interwencji specjalisty. Myślę, że w tym wszystkim niezbędny jest czas.

Czyli można zaryzykować stwierdzeniem, że czas leczy rany?

Nie do końca się z tym zgadzam. Czas dużo zmienia, ale powiedzenie osobie: "Słuchaj, czas leczy rany" to błąd. Nie powinno się na siłę pocieszać. Za radami zazwyczaj kryją się dobre intencje, ale nikt nie ma pojęcia, co tak naprawdę przeżywa ta osoba. Dlatego gabinet jest rodzajem bezpiecznej przestrzeni, w której można "wypakować się" z tych trudnych odczuć. Uznajemy to, co się zadziało. Bo, jak wspomniałem na wstępie, osoba będąca w żałobie zaprzecza. 

Mógłby Pan przytoczyć przykład?

Mam klientkę, której pół roku temu mąż zginął w tragicznym wypadku w pracy. Dopiero teraz przymierza się do tego, by uznać jego śmierć. Przychodziła do mnie na sesje i mówiła: "On wyjechał". Uznanie: "On nie żyje" było dla niej na ten moment za trudne i nie do udźwignięcia. Jednak by pójść dalej, musi w końcu uznać, że on już nie wróci.

Pomoc psychologiczna po wypadku samochodowym

Niejednokrotnie osoby, które spowodowały wypadek, są obwiniane przez bliskich zmarłego. Mierzą się z ostracyzmem. Jak temu zapobiec?

Jak zadała pani to pytanie, od razu przypomniał mi się film "Boże Ciało". Tam dokładnie była taka sytuacja, że społeczność uznała za winnego jedną osobę. Żona tego pana, który spowodował wypadek, była wykluczona. Tam przydała się rola społecznego, lokalnego autorytetu w postaci młodego "księdza", który za pomocą nieoczywistych sposobów uruchomił w nich różne procesy żałoby. Dzięki temu oni wszyscy mogli pójść dalej.

Jeśli mamy do czynienia z podobnymi sytuacjami, powinniśmy spróbować odbarczać tę osobę z poczucia winy i ochronić ją przed komentarzami i ostracyzmem. To należy również do roli mediów, by nie pozwalały na komentarze, które są karygodne. Taka osoba musi też wykonać własną pracę nad oddzieleniem tego, co się faktycznie wydarzyło, od reakcji innych. Często jest tak, że bliscy nie radzą sobie z sytuacją, a znajdując winnego pojawia się w nich gniew. Jednak jeśli nie zmienią toku myślenia, utkwią w tej żałobie. Dlatego ważną rolę odgrywa nasze środowisko, które powinno dawać wsparcie.

Jak fachowo powinno ono wyglądać?

W pierwszej fazie żałoby należy przede wszystkim być otwartym na różne reakcje i w tym towarzyszyć. Bez zbędnych słów. Można zaproponować wyjście na wspólny spacer, przygotować obiad. By ta osoba wiedziała, że jesteśmy. Trzeba to jednak odpowiednio wyważyć. Bo jeśli ktoś chce być sam, to również trzeba to uszanować, dać mu tę przestrzeń, lecz jednocześnie nie odpuszczać w przypominaniu, że jest się dla tej osoby, kiedy tylko tego potrzebuje. Często mówimy: "Jak będziesz czegoś potrzebował, to zadzwoń". Ta osoba sama z siebie nie zadzwoni. Pamiętajmy, by wykonać telefon i zapytać: "Jak się dzisiaj czujesz?", "Czy dzisiaj pojawiła się jakaś myśl, która cię niepokoi?".

Wspomniał pan o myślach samobójczych. Kiedy jeszcze powinna nam się zapalić czerwona lampka, że sytuacja wymyka się spod kontroli i bez pomocy specjalisty się nie obejdzie?

Jeśli osoba ma problemy ze snem, przestaje jeść, wycofuje się z kontaktów społecznych, sięga po używki, pojawiają się myśli rezygnacyjne, osoba wydaje się tkwić w jednym miejscu od długiego czasu i nic się w jej przeżywaniu nie zmienia, ma negatywne przekonania na temat świata, własnej osoby i przyszłości - to są sygnały alarmowe, którymi trzeba się zająć. Pamiętajmy, że według Jaspersa, śmierć jest sytuacją graniczną. Wtedy wszystko się zmienia. Na pytanie: "Kim jestem?" przed wypadkiem udzielimy zupełnie innej odpowiedzi niż po nim. Być może rolą terapeutów jest, by spróbować pomóc osobie znaleźć nową odpowiedź na to pytanie. Odwagą jest, by odbudować się, kiedy nie chce się żyć.

Wielu Polaków wstydzi się jednak korzystać z pomocy specjalisty. Jak zachęcić osobę, która uparcie twierdzi, że: "Sam/a sobie poradzę"?

To jest dobre pytanie. Jako społeczeństwo mamy do odrobienia bardzo dużo pracy domowej w dziedzinie odczarowywania psychiatrii i psychologii. Niektórym łatwiej przychodzi udanie się do znachora niż skontaktowanie się ze specjalistą. Wciąż istnieje przekonanie, że jak się pójdzie do psychologa, to ludzie pomyślą, że jest się "nienormalnym" itp. Pamiętajmy, że specjaliści są po to, by ulżyć naszemu cierpieniu i pomóc. Jak mamy chore serce, to zazwyczaj nie wstydzimy się iść do kardiologa.

A jak przekonać? Czasem bywa tak, że im bardziej naciskamy, tym ta osoba nasila swój upór. Jest pewna, że sama sobie poradzi. Trzeba to uszanować i zaznaczyć: "Jak będziesz czuł, że nie dajesz już sam rady, to tutaj zostawiam ci numer do fundacji" albo "Jak już będziesz gotów, to przyjadę po ciebie i zabiorę cię do ośrodka".

Fundacja Nagle Sami jest pierwszą w Polsce organizacją pozarządową zajmującą się w sposób kompleksowy pomocą dla osób w żałobie. Oferuje indywidualne spotkania z psychologiem, grupy wsparcia oraz telefon wsparcia 800 108 108.

Zobacz wideo: W Polsce powstaje Centrum Psychiatrii Dzieci i Młodzieży

W Polsce powstaje Centrum Psychiatrii Dzieci i Młodzieży
Źródło: Dzień Dobry TVN

Centrum Psychiatrii Dzieci i Młodzieży - jak wesprzeć budowę

Fundacja TVN buduje Centrum Psychiatrii Dzieci i Młodzieży. Jest to jedno z działań podjętych w kierunku kompleksowej aktywności zmierzającej do poprawy sytuacji dzieci i młodzieży zmagającej się z problemami. Jeśli chcesz ją wesprzeć, możesz:

  • wysyłać SMS o treści "Pomagam" pod numer 7356 (koszt SMS 3,69 zł z VAT);
    • wysyłać przelew na Telefon BLIK na numer 509 559 966;
      • dokonać wpłaty na konto PL 25 1140 1010 0000 2581 1800 1001;
        • bezpośrednio na stronie Fundacji TVN;
          • na Facebooku i Instagramie Fundacji, klikając przycisk "przekaż datek".

            Jesteśmy serwisem kobiecym i tworzymy dla Was treści związane ze stylem życia. Pamiętamy jednak o sytuacji w Ukrainie. Chcesz pomóc? Sprawdź, co możesz zrobić. Pomoc. Informacje. Porady.

            Zobacz także:

            Autor: Dominika Czerniszewska

            Źródło zdjęcia głównego: Witthaya Prasongsin/Getty Images

            podziel się:

            Pozostałe wiadomości

            Już za chwilę rozkwitnie wiosna, a wraz z nią nowa ramówka w TVN

            Już za chwilę rozkwitnie wiosna, a wraz z nią nowa ramówka w TVN

            "Pokaż nam, jak bardzo kochasz Diunę" i wygraj bilety do kina

            "Pokaż nam, jak bardzo kochasz Diunę" i wygraj bilety do kina

            "Jazda konno, strzelanie z łuku". Gwiazda serialu "Odwilż" ujawnia swoje zawodowe marzenie

            "Jazda konno, strzelanie z łuku". Gwiazda serialu "Odwilż" ujawnia swoje zawodowe marzenie

            Pyszne i zdrowe. Poznajcie fenomenalne sposoby na przygotowanie mięsa wieprzowego
            Materiał promocyjny

            Pyszne i zdrowe. Poznajcie fenomenalne sposoby na przygotowanie mięsa wieprzowego

            Zaczęło się od bólu gardła. Skończyło się na amputacji wszystkich kończyn

            Zaczęło się od bólu gardła. Skończyło się na amputacji wszystkich kończyn

            Bradley Cooper szczerze o ojcostwie. "Nie jestem pewien, czy bym żył, gdybym nie był tatą"

            Bradley Cooper szczerze o ojcostwie. "Nie jestem pewien, czy bym żył, gdybym nie był tatą"

            Bonding, czyli szybka i niedroga korekta uśmiechu. "Jest to plomba na zewnątrz zęba"
            Materiał promocyjny

            Bonding, czyli szybka i niedroga korekta uśmiechu. "Jest to plomba na zewnątrz zęba"

            "Odwilż" - nowy serial kryminalny w TVN. Kiedy premiera?

            "Odwilż" - nowy serial kryminalny w TVN. Kiedy premiera?

            Szybkie i proste mięsne przekąski. Przepisy Mariety Mareckiej na "coś do chrupania"
            Materiał promocyjny

            Szybkie i proste mięsne przekąski. Przepisy Mariety Mareckiej na "coś do chrupania"

            Indyk zamiast przynęty? Nie uwierzysz, co wędkarz złapał na haczyk

            Indyk zamiast przynęty? Nie uwierzysz, co wędkarz złapał na haczyk

            Puchar Świata w Snowboardzie Alpejskim pierwszy raz odbywa się w Polsce. Co warto wiedzieć o imprezie?
            Materiał promocyjny

            Puchar Świata w Snowboardzie Alpejskim pierwszy raz odbywa się w Polsce. Co warto wiedzieć o imprezie?

            Bartosz Bednorz zachęca do aktywności. "Wspieramy nie tylko dzieci z dużych miast"
            Materiał promocyjny

            Bartosz Bednorz zachęca do aktywności. "Wspieramy nie tylko dzieci z dużych miast"

            W tym miejscu wypoczniesz i zapomnisz o problemach. Ekspertka zdradza sześć trików na stworzenie domowego kącika relaksu
            Materiał promocyjny

            W tym miejscu wypoczniesz i zapomnisz o problemach. Ekspertka zdradza sześć trików na stworzenie domowego kącika relaksu

            Ferie zimowe warto spędzić w Wiśle!
            Materiał promocyjny

            Ferie zimowe warto spędzić w Wiśle!

            Przyjaźń wśród zwierząt. "Maddie od razu ciągnęła, żeby iść do Luny"

            Przyjaźń wśród zwierząt. "Maddie od razu ciągnęła, żeby iść do Luny"

            Ubrania z drugiej ręki: hit czy kit?

            Ubrania z drugiej ręki: hit czy kit?

            Mieszkanie razem czy osobno - co jest lepsze dla związku? Psycholog radzi

            Mieszkanie razem czy osobno - co jest lepsze dla związku? Psycholog radzi

            Szymon Wydra w nowej roli. Młodzież nazywa go wujkiem. "To mnie inspiruje"

            Szymon Wydra w nowej roli. Młodzież nazywa go wujkiem. "To mnie inspiruje"

            Przeglądał mieszkania na sprzedaż. "Zdębiałem, jak to zobaczyłem"

            Przeglądał mieszkania na sprzedaż. "Zdębiałem, jak to zobaczyłem"

            Poduszki kontra zmarszczki. "To naprawdę wygodne"

            Poduszki kontra zmarszczki. "To naprawdę wygodne"

            Rafał Maślak ma swoje poranne rytuały. Jak dobrze zacząć dzień? "Zawsze to robię"
            Materiał promocyjny

            Rafał Maślak ma swoje poranne rytuały. Jak dobrze zacząć dzień? "Zawsze to robię"

            Agnieszka Chylińska o początkach kariery. "To było strasznie bolesne"

            Agnieszka Chylińska o początkach kariery. "To było strasznie bolesne"

            Tak Agnieszka i Wojtek ze "ŚOPW" świętowali 5. rocznicę

            Tak Agnieszka i Wojtek ze "ŚOPW" świętowali 5. rocznicę

            Kuchnia na zimowe szaleństwa. "Proteiny są dla nas niesamowicie ważne"
            Materiał promocyjny

            Kuchnia na zimowe szaleństwa. "Proteiny są dla nas niesamowicie ważne"

            Lekarze alarmują: to tykają bomba. Codziennie mamy z tym do czynienia

            Lekarze alarmują: to tykają bomba. Codziennie mamy z tym do czynienia

            Atuty województwa śląskiego. Tu warto przyjechać w każdą porę roku. "Jesteśmy gościnnym regionem"
            Materiał promocyjny

            Atuty województwa śląskiego. Tu warto przyjechać w każdą porę roku. "Jesteśmy gościnnym regionem"

            Cellulit nie musi być problemem. Sprawdź, jak skutecznie się go pozbyć

            Cellulit nie musi być problemem. Sprawdź, jak skutecznie się go pozbyć

            Jak przygotować rzeczy do sprzedaży na Vinted?
            Materiał promocyjny

            Jak przygotować rzeczy do sprzedaży na Vinted?

            Marcin Prokop wyznał, jaki jest jego najcenniejszy talent. "Dość dobrze go wykorzystuję"

            Marcin Prokop wyznał, jaki jest jego najcenniejszy talent. "Dość dobrze go wykorzystuję"

            Taneczna rozgrzewka na stoku. Akcja #DDdance i Projekt Zima

            Taneczna rozgrzewka na stoku. Akcja #DDdance i Projekt Zima

            Julia Wieniawa zdecydowała się na szczere wyznanie. "Usiadłam i rozpłakałam się"

            Julia Wieniawa zdecydowała się na szczere wyznanie. "Usiadłam i rozpłakałam się"

            Nowy rok, nowe… wnętrze. Rusza nowy program w Dzień Dobry TVN - Sposób na wnętrze! Weź udział w castingu
            Materiał promocyjny

            Nowy rok, nowe… wnętrze. Rusza nowy program w Dzień Dobry TVN - Sposób na wnętrze! Weź udział w castingu

            Czego mężczyźni oczekują od kobiet?

            Czego mężczyźni oczekują od kobiet?

            Nie wiesz, jak rozmawiać ze swoim psem? Waszą komunikację poprawi Radek Ekwiński. Napisz do nas

            Nie wiesz, jak rozmawiać ze swoim psem? Waszą komunikację poprawi Radek Ekwiński. Napisz do nas

            "Detektywi" i pies, który im pomaga. "To jest gwiazda tego serialu"

            "Detektywi" i pies, który im pomaga. "To jest gwiazda tego serialu"

            Uczniowie w wyjątkowy sposób pożegnali szkolną sekretarkę. "Serce zostawiła w ekonomiku"

            Uczniowie w wyjątkowy sposób pożegnali szkolną sekretarkę. "Serce zostawiła w ekonomiku"

            Czterodniowy tydzień pracy w Polsce. Czy pomysł ma szansę wejść w życie?

            Czterodniowy tydzień pracy w Polsce. Czy pomysł ma szansę wejść w życie?

            Kultowi bohaterowie "Samych swoich" powracają na ekrany. "To zupełnie inna historia"

            Kultowi bohaterowie "Samych swoich" powracają na ekrany. "To zupełnie inna historia"

            Oszpecała córkę żrącą substancją? Dziecko straciło część ucha

            Oszpecała córkę żrącą substancją? Dziecko straciło część ucha

            E-sklep TVN. Co jest w ofercie? "Widzowie poczują się częścią czegoś większego"
            Materiał promocyjny

            E-sklep TVN. Co jest w ofercie? "Widzowie poczują się częścią czegoś większego"

            Rok przestępny - magiczny czy pechowy? Według niektórych może być rokiem wojny

            Rok przestępny - magiczny czy pechowy? Według niektórych może być rokiem wojny

            To one nauczą uczestników "Czas na Show. Drag Me Out" sztuki performensu

            To one nauczą uczestników "Czas na Show. Drag Me Out" sztuki performensu

            Partnerka Artura Szpilki była ofiarą przemocy. "Miałam nóż na gardle, dosłownie"

            Partnerka Artura Szpilki była ofiarą przemocy. "Miałam nóż na gardle, dosłownie"

            To miała być niezapomniana impreza. Zakończyła się płaczem dzieci i przyjazdem policji

            To miała być niezapomniana impreza. Zakończyła się płaczem dzieci i przyjazdem policji

            Jednego dnia został tatą 4 dzieci i stracił żonę

            Jednego dnia został tatą 4 dzieci i stracił żonę

            Tabletka "dzień po" to bomba hormonalna? Lekarz rozwiewa wątpliwości

            Tabletka "dzień po" to bomba hormonalna? Lekarz rozwiewa wątpliwości

            "The Traitors. Zdrajcy". Jakie są reguły nowego programu TVN?

            "The Traitors. Zdrajcy". Jakie są reguły nowego programu TVN?

            Robisz zdjęcia telefonem? W tych miejscach będzie cię to słono kosztować

            Robisz zdjęcia telefonem? W tych miejscach będzie cię to słono kosztować

            Substancje psychoaktywne, kradzieże, seks

            Substancje psychoaktywne, kradzieże, seks

            "The Traitors. Zdrajcy". Poznaj interesujących uczestników nowego programu

            "The Traitors. Zdrajcy". Poznaj interesujących uczestników nowego programu

            #DzieńDobrywPolsce. Potrzebujesz interwencji Dzień Dobry TVN? Napisz do nas

            #DzieńDobrywPolsce. Potrzebujesz interwencji Dzień Dobry TVN? Napisz do nas