Jak wygląda proces podejmowania decyzji?

Zamyślona kobieta
Zamyślona kobieta
Źródło: fizkes/Getty Images
Decyzje podejmujemy każdego dnia. Niektóre z nich nie mają bardzo dużego wpływu na nasze życie, np. co zjemy na śniadanie, a inne mogą na nim zaważyć – decyzja o tym, aby zostać rodzicami czy decyzja o zaciągnięciu kredytu na mieszkanie. Podejmowanie decyzji nie wydaje się skomplikowanym zadaniem, a jednak proces podejmowania decyzji jest dość zawiły.

Podejmowanie decyzji jest procesem składającym się z wielu etapów, rozróżnia się także wiele jego modeli. Proces podejmowania decyzji ważny jest zarówno w życiu prywatnym i rodzinnym, jak i w biznesie.

Czym jest podejmowanie decyzji?

Teoria podejmowania decyzji mówi, że jest to proces, w którym dokonuje się świadomego wyboru jednego z wariantów – najlepszego rozwiązania. Podejmowanie decyzji w psychologii wiąże się z wieloma zjawiskami i jest bardzo złożone. Aby podjąć decyzję, a zatem dokonać wyboru, potrzebna jest umiejętność wnioskowania, dochodzenia do konkluzji, argumentowania czy rozumowania. Ale to nie wszystko. Istnieją modele podejmowania decyzji, a także etapy, które należy przejść, by podjąć właściwą decyzję. Po drodze występują różnorodne bariery w podejmowaniu decyzji. Przyjrzyjmy się zatem temu zagadnieniu nieco bliżej.

Zobacz wideo: Uzależnienie - kiedy jedna decyzja może zmienić życie

Uzależnienie - kiedy jedna decyzja może zmienić życie
Źródło: Dzień Dobry TVN

Modele podejmowania decyzji

Można wyróżnić kilka modeli podejmowania decyzji. Najczęściej mówi się o trzech modelach:

  • model racjonalny – polega na poszukiwaniu decyzji optymalnej i praktycznej,
    • model behawioralny – wyróżnić można tu model ograniczonej racjonalności, który polega na podjęciu decyzji zadowalającej, która spełnia minimum warunków, a także model heurystyczny, w którym dominuje całkowite odejście od racjonalności,
      • model podwójnego procesu – to model mieszany, w którym występuje zarówno zorientowanie na racjonalną analizę, jak i na intuicję.

        Można też wyróżnić metody podejmowania decyzji w przedsiębiorstwie: model jednoosobowego aktora, model organizacyjny, model polityczny, a także model kosza na śmieci.

        Etapy podejmowania decyzji

        Podejmowanie decyzji tylko pozornie wydaje się łatwym procesem. Tak naprawdę jest skomplikowane i składa się z wielu etapów.

        Etap 1: zdefiniowanie problemu – zanim decyzja zostanie podjęta, należy najpierw zdefiniować problem. Jest to bardzo ważne, aby go nazwać i zadać sobie najważniejsze pytania – to od nich należy zacząć. Na czym polega problem i co spowodowało konieczność podjęcia decyzji?

        Etap 2: określenie celu – każdy próbujący podjąć najsłuszniejszą decyzje, powinien również pomyśleć o celu, który chce osiągnięty. Aby określić cel, można również zadać sobie szereg istotnych pytań, np. co jest celem, jak zmieni się sytuacja, kiedy cel zostanie osiągnięty, a także jakie jest kryterium wyboru?

        Etap 3: zbadanie wariantów wyboru – oczywiście na tym etapie nie zna się jeszcze wszystkich możliwości, jednak należy postawić sobie pytanie, jakie są warianty wyboru, czyli spośród czego możemy wybierać i co ogranicza możliwości ich ustalenia.

        Etap 4: przewidzenie konsekwencji – bardzo ważne jest, aby przewidzieć wszystkie konsekwencje, bez względu na to, jaki wariant zostanie wybrany. Oznacza to, że należy zastanowić się nad skutkami każdego wariantu.

        Etap 5: wybór optymalnego wariantu – dopiero po dokładnym określeniu celu, zbadaniu wariantów i określeniu wszystkich konsekwencji można można dokonać wyboru wariantu. Jeżeli okazuje się, że jest kilka alternatyw, należy przede wszystkim sprawdzić, która z nich najlepiej zrealizuje cel, który jest do osiągnięcia. Warto zdawać sobie sprawę, że analiza taka jest bardzo czasochłonna.

        Etap 6: doskonalenie analizy wrażliwości – analiza ta przydaje się, gdy warunki, w jakich podejmujemy decyzję, nie są stabilne (podejmowanie decyzji w warunkach niepewności), a także kiedy chcemy sprawdzić, czy wybrany wariant naprawdę jest skuteczny, czy jednak należy szukać innych możliwości.

        Powyższe etapy mogą stać się przydatne zarówno podczas podejmowania decyzji w życiu prywatnym, jak i w procesie podejmowania decyzji w przedsiębiorstwie.

        Uwaga! Podejmowanie decyzji może dotyczyć jednostki, ale również grupy. Zespołowe podejmowanie decyzji polega na dyskusji grupowej podczas bezpośredniego kontaktu.

        Proces podejmowania decyzji na przykładzie własnego mieszkania:

        1. Definiowanie problemu: moja rodzina się powiększa, wynajmuję mieszkanie, za które płacę, a które już wkrótce będzie niewystarczające.
          1. Określenie celu: powinienem zakupić mieszkanie.
            1. Zbadanie wariantów wyboru: mam do wyboru mieszkania z rynku wtórnego i pierwotnego. Dostępne są mieszkania w różnych częściach miasta, w różnych cenach.
              1. Przewidzenie konsekwencji: co stanie się, jeśli zdecyduję się na poszczególne opcje?
                1. Wybór optymalnego wariantu: wybieram opcję najlepszą i najbezpieczniejszą.
                  1. Dokonanie analizy wrażliwości: czy na pewno jest to najlepszy wybór, uwzględniając zmienne warunki.

                    Warunki podejmowania decyzji

                    Aby podjęcie decyzji było możliwe, konieczne jest spełnienie kilku warunków. Bardzo często zdarza się, że pojawiają się bariery w podejmowaniu decyzji – jest to np. strach. Warunki podejmowania decyzji mogą być różne, jednak wymienić można m.in. eliminowanie blokad i barier, analizę sytuacji obecnej oraz przyszłej, a także zgromadzenie potrzebnych zasobów, np. energii, pieniędzy, czasu.

                    Jak widać, podejmowanie decyzji wcale nie jest łatwe – jest to skomplikowany proces, zwłaszcza jeżeli od podjętej decyzji wiele zależy. Sposoby podejmowania decyzji mogą się nieco różnić, najważniejsze jest jednak to, aby zawsze starać się wybierać opcje optymalne. Problemy z podejmowaniem decyzji mogą pojawić się na każdym etapie, mogą zaistnieć również bariery w podejmowaniu decyzji, jednak nie wolno się poddawać i należy wciąż myśleć o celu.

                    Zobacz także:

                    Autor: Adrian Adamczyk

                    Źródło zdjęcia głównego: iStockphoto

                    podziel się:

                    Pozostałe wiadomości

                    Koreanka nauczyła się j. polskiego m.in. dzięki oglądaniu Dzień Dobry TVN

                    Koreanka nauczyła się j. polskiego m.in. dzięki oglądaniu Dzień Dobry TVN

                    Blanka Lipińska pokazała nam wnętrza swego nowego domu

                    Blanka Lipińska pokazała nam wnętrza swego nowego domu

                    Wielu rodziców leworęcznych dzieci popełnia ten błąd. Ekspert: "To może być szkodliwe"

                    Wielu rodziców leworęcznych dzieci popełnia ten błąd. Ekspert: "To może być szkodliwe"

                    Joanna Krupa wspomina dzieciństwo w USA. "Dzieci się ze mnie śmiały"

                    Joanna Krupa wspomina dzieciństwo w USA. "Dzieci się ze mnie śmiały"

                    "Wymarzony Szkolny Obiad". Poznaj przepisy na dania, które pokocha każdy uczeń
                    Materiał promocyjny

                    "Wymarzony Szkolny Obiad". Poznaj przepisy na dania, które pokocha każdy uczeń

                    Mieszka w slumsach i marzy, by odmienić los rodziny. "Wiem, że mogę to zrobić, tańcząc w balecie"

                    Mieszka w slumsach i marzy, by odmienić los rodziny. "Wiem, że mogę to zrobić, tańcząc w balecie"

                    Kultowa gra powraca w nowej odsłonie. Mistrz Scrabble zdradza "najdroższe słowo"
                    Materiał promocyjny

                    Kultowa gra powraca w nowej odsłonie. Mistrz Scrabble zdradza "najdroższe słowo"

                    Małgorzata Rozenek-Majdan wskoczyła do wanny pełnej lodu: "Nie wypada tego nie zrobić"

                    Małgorzata Rozenek-Majdan wskoczyła do wanny pełnej lodu: "Nie wypada tego nie zrobić"

                    Omegamania – poznaj kwasy Omega-3! Jak wspierają zdrowie?
                    Materiał promocyjny

                    Omegamania – poznaj kwasy Omega-3! Jak wspierają zdrowie?

                    Dorota Szelągowska odważnie o rozstępach na brzuchu: "Obiektywnie okropne, ale są moje"

                    Dorota Szelągowska odważnie o rozstępach na brzuchu: "Obiektywnie okropne, ale są moje"

                    Jak postawić na nogi monsterę? Ekspert zdradza sprawdzone sposoby

                    Jak postawić na nogi monsterę? Ekspert zdradza sprawdzone sposoby

                    Jak koledzy ze studiów postrzegają Oliwię Bieniuk?

                    Jak koledzy ze studiów postrzegają Oliwię Bieniuk?

                    13-osobowa rodzina Clarke jest już w Tajlandii. To nie koniec ich dalekich podróży

                    13-osobowa rodzina Clarke jest już w Tajlandii. To nie koniec ich dalekich podróży

                    Zacznij dzień słodkim, zdrowym śniadaniem. Poznaj dodające energii dania według Darii Ładochy
                    Materiał promocyjny

                    Zacznij dzień słodkim, zdrowym śniadaniem. Poznaj dodające energii dania według Darii Ładochy

                    "Sposób na wnętrze": Mural, sztukateria i obrotowe lamele. Modny i przytulny salon w jeden dzień
                    Materiał promocyjny

                    "Sposób na wnętrze": Mural, sztukateria i obrotowe lamele. Modny i przytulny salon w jeden dzień

                    Mefedron na wyciągnięcie ręki. Jak poznać uzależnienie u dziecka? Czat z ekspertem

                    Mefedron na wyciągnięcie ręki. Jak poznać uzależnienie u dziecka? Czat z ekspertem

                    Kim jest zwycięzca "Czas na Show. Drag Me Out"? To mistrz świata i mąż znanej aktorki

                    Kim jest zwycięzca "Czas na Show. Drag Me Out"? To mistrz świata i mąż znanej aktorki

                    Czy można wejść do restauracji lub baru z psem? GIS przypomina

                    Czy można wejść do restauracji lub baru z psem? GIS przypomina

                    Pogoda na weekend. Termometry mogą wskazać nawet 27 kresek

                    Pogoda na weekend. Termometry mogą wskazać nawet 27 kresek

                    Efekt placebo wciąż wykorzystuje się w medycynie. Na czym polega?

                    Efekt placebo wciąż wykorzystuje się w medycynie. Na czym polega?

                    Pomyśl, zanim udostępnisz zdjęcia swojego dziecka

                    Pomyśl, zanim udostępnisz zdjęcia swojego dziecka

                    Siostry uratowały sklep dziadka. "To nie mogło się tak skończyć"

                    Siostry uratowały sklep dziadka. "To nie mogło się tak skończyć"

                    Platforma streamingowa Max już w czerwcu. "Na tę chwilę czekaliśmy 2 lata"

                    Platforma streamingowa Max już w czerwcu. "Na tę chwilę czekaliśmy 2 lata"

                    "Łazienkowe przekleństwa" - zbawienna metoda czy szkodliwy trend? Psycholożka wyjaśnia

                    "Łazienkowe przekleństwa" - zbawienna metoda czy szkodliwy trend? Psycholożka wyjaśnia

                    Znamy finalistów XV edycji konkursu Sukcesu Pisanego Szminką

                    Znamy finalistów XV edycji konkursu Sukcesu Pisanego Szminką

                    "Przypalone ciasto warto wytrzeć tarką"

                    "Przypalone ciasto warto wytrzeć tarką"

                    Nie wiesz, jak rozmawiać ze swoim psem? Waszą komunikację poprawi Radek Ekwiński. Napisz do nas

                    Nie wiesz, jak rozmawiać ze swoim psem? Waszą komunikację poprawi Radek Ekwiński. Napisz do nas

                    Wybuchowy ekstrawertyk, a może cichy introwertyk? Poznaj numerologiczną 4

                    Wybuchowy ekstrawertyk, a może cichy introwertyk? Poznaj numerologiczną 4

                    Pył znad Sahary powrócił do Polski. Dla tej grupy osób jest szczególnie groźny

                    Pył znad Sahary powrócił do Polski. Dla tej grupy osób jest szczególnie groźny

                    Kolejny sukces Taylor Swift. 34-latka debiutuje na liście światowych miliarderów

                    Kolejny sukces Taylor Swift. 34-latka debiutuje na liście światowych miliarderów

                    Najlepsze podkłady na lato 2024. Czym się kierować, wybierając ten kosmetyk?

                    Najlepsze podkłady na lato 2024. Czym się kierować, wybierając ten kosmetyk?

                    E-sklep TVN. Co jest w ofercie? "Widzowie poczują się częścią czegoś większego"
                    Materiał promocyjny

                    E-sklep TVN. Co jest w ofercie? "Widzowie poczują się częścią czegoś większego"

                    Są bliźniaczkami syjamskimi, lecz mają inną orientację. Jak wygląda ich życie seksualne?

                    Są bliźniaczkami syjamskimi, lecz mają inną orientację. Jak wygląda ich życie seksualne?

                    Kuba Wesołowski znów zostanie tatą. Żona aktora pochwaliła się ciążowym brzuszkiem

                    Kuba Wesołowski znów zostanie tatą. Żona aktora pochwaliła się ciążowym brzuszkiem

                    Uniwersalne motywy na maturę z polskiego. Poznaj najpopularniejsze motywy literackie i zrób sobie powtórkę

                    Uniwersalne motywy na maturę z polskiego. Poznaj najpopularniejsze motywy literackie i zrób sobie powtórkę

                    In vitro w Polsce: Ministerstwo Zdrowia przedstawia szczegóły programu. "Przywracamy nadzieję"

                    In vitro w Polsce: Ministerstwo Zdrowia przedstawia szczegóły programu. "Przywracamy nadzieję"

                    Gdzie jest burza teraz? Radar burz NA ŻYWO

                    Gdzie jest burza teraz? Radar burz NA ŻYWO

                    Wakacje w maju – gdzie warto pojechać?

                    Wakacje w maju – gdzie warto pojechać?

                    Mama lekarz mówi na co nie pozwala dzieciom w domu. "Nie ma mowy"

                    Mama lekarz mówi na co nie pozwala dzieciom w domu. "Nie ma mowy"

                    #DzieńDobrywPolsce. Potrzebujesz interwencji Dzień Dobry TVN? Napisz do nas

                    #DzieńDobrywPolsce. Potrzebujesz interwencji Dzień Dobry TVN? Napisz do nas

                    Gruszki to idealny owoc dla zmagających się z tą chorobą. Sprawdź, dlaczego

                    Gruszki to idealny owoc dla zmagających się z tą chorobą. Sprawdź, dlaczego