Użyczenie i najem okazjonalny lokalu. Na co należy zwrócić uwagę?

Figurka domu w dłoniach dziecka i kobiety
Umowa najmu
Źródło: krisanapong detraphiphat/Getty Images
W obliczu wojny w Ukrainie gros Polaków udostępnia uchodźcom swoje mieszkania. W wielu przypadkach najem lokalu jest pomocą doraźną i krótkoterminową. Co zrobić, gdy chcemy oddać w użytkowanie swoją nieruchomość na dłuższy okres? Czy należy zawrzeć umowy i zgłosić je do urzędu? Dowiedz się, jak udostępnić lokal bezpiecznie i legalnie. Porad udzielili prawnicy.

O komentarz w kwestii najmu i użyczenia lokali zapytaliśmy prawników z kancelarii Sołtysiński Kawecki & Szlęzak w Warszawie.

Ukraina

Źródło: Dzień Dobry TVN
Wojna rozdzieliła ich z bliskimi
Wojna rozdzieliła ich z bliskimi
Tysiące uchodźców na granicy
Tysiące uchodźców na granicy
Ukraińska tożsamość a rosyjskie ambicje
Ukraińska tożsamość a rosyjskie ambicje
Atak Rosji na Ukrainę
Atak Rosji na Ukrainę
Rosja rozpoczęła inwazję na Ukrainę
Rosja rozpoczęła inwazję na Ukrainę

Bezpłatne użyczenie lokalu

Jeśli chcemy użyczyć mieszkania osobom uciekającym z Ukrainy, warto zabezpieczyć się umową użyczenia. Najlepiej zawrzeć ją w formie pisemnej. Może obowiązywać na czas określony lub nieokreślony. 

- W przypadku użyczenia lokalu osobom fizycznym wyznaczenie tego momentu może być trudne, dlatego rekomendujemy zawarcie umowy użyczenia na czas określony – radzi kancelaria Sołtysiński Kawecki & Szlęzak. 

Umowa użyczenia lokalu – jakie informacje w niej zawrzeć?

W treści umowy powinny zostać wskazane informacje takie jak: 

  • określenie strony umowy,
    • określenie przedmiotu użyczenia,
      • czas trwania umowy, 
        • zobowiązanie biorącego w użyczenie do używania lokalu zgodnie z jego przeznaczeniem,
          • zakaz przekazywania przedmiotu umowy do użyczenia lub najmu osobom trzecim,
            • postanowienia regulujące obowiązki użyczającego i biorącego w użyczenie np. to, kto w czasie trwania umowy użyczenia będzie ponosił koszty opłat i należności administracyjnych oraz napraw lokalu.

              - Dodatkowo, istotne jest, aby ustalić sposób zwrotu lokalu i zakończenia umowy. Żeby uniknąć sporów dotyczących stanu lokalu przed jego użyczeniem i po jego użyczeniu, rekomendujemy podpisanie protokołu zdawczo-odbiorczego. Do takiego protokołu dobrze jest dołączyć dokumentację zdjęciową – dodają prawnicy. 

              Oddając swój lokal w użyczenie, możemy wypowiedzieć umowę bez zachowania okresu wypowiedzenia, jeśli korzystający z mieszkania:

              • wykorzystują go w sposób niezgodny z przeznaczeniem,
                • powodują w nim znaczne szkody
                  • niewłaściwie zachowują się wobec osób korzystających z sąsiednich lokali.

                    - Zgodnie z przyjętym orzecznictwem użyczający może żądać zwrotu rzeczy użyczonej także wtedy, gdy chce nią po prostu inaczej rozporządzić – tłumaczy kancelaria. 

                    Użyczam bezpłatnie swój lokal. Czy muszę to zgłosić do Urzędu Skarbowego?

                    - Nie ma obowiązku zgłaszania zawarcia umowy użyczenia do Urzędu Skarbowego. Umowa użyczenia lub ustanowienia bezpłatnego użytkowania nieruchomości nie podlega podatkowi od czynności cywilnoprawnych (PCC – przyp. red.). Po stronie osoby użyczającej lokal nie powstaje również przychód, nie powstaje zatem obowiązek zapłaty podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT – przyp. red.) – tłumaczą prawnicy.

                    Najem mieszkania na dłuższy okres 

                    Pytamy, jaką umowę najmu podpisać z obcokrajowcem. - Z prawnego punktu widzenia najlepsze jest zawarcie umowy najmu okazjonalnego – odpowiada kancelaria. 

                    - Wymogiem dotyczącym zawarcia umowy najmu okazjonalnego jest załączenie do umowy, sporządzonego w formie aktu notarialnego oświadczenia najemcy lokalu, w którym to najemca poddaje się egzekucji i zobowiązuje się do opróżnienia i wydania używanego lokalu w terminie wskazanym przez wynajmującego. Oprócz tego koniecznie jest dołączenie oświadczenia, w którym wskazany zostanie przez najemcę inny lokal, w którym będzie mógł zamieszkać w przypadku wykonania egzekucji obowiązku opróżnienia lokalu – wyjaśnia kancelaria.

                    I dodaje: zakładamy jednak, że zawarcie tego typu umowy z osobami przybywającymi z Ukrainy może być niemożliwe, z uwagi na brak możliwości wskazania alternatywnego miejsca zamieszkania przez Obywateli Ukrainy.

                    Prawnicy radzą, by w takich sytuacjach zawierać tradycyjną umowę najmu, na czas określony, którą następnie będzie można przedłużać. 

                    Umowa najmu dla obywateli Ukrainy na dłuższy okres

                    Podobnie jak w przypadku umowy użyczenia lokalu, w umowie najmu należy zawrzeć informacje takie jak: 

                    • określenie strony umowy,
                      • określenie przedmiotu najmu,
                        • czas trwania umowy,
                          • wysokość czynszu najmu,
                            • zobowiązanie najemcy do używania lokalu zgodnie z jego przeznaczeniem,
                              • zakaz przekazywania przedmiotu umowy do użyczenia lub najmu osobom trzecim,
                                • postanowienia regulujące obowiązki wynajmującego i najemcy np. to kto będzie odpowiadał za poszczególne rodzaje napraw lokalu.

                                  Kancelaria radzi też, aby ustalić sposób zwrotu mieszkania i zakończenia umowy. 

                                  Umowę najmu można wypowiedzieć za to wyłącznie w przypadkach określonych w art. 11 ustawy o ochronie lokatorów. Są to, między innymi, takie przypadki jak:

                                  • używanie przez lokatorów lokalu w sposób sprzeczny z umową lub niezgodnie z jego przeznaczeniem pomimo pisemnego upomnienia przez wynajmującego,
                                    • zwłoka z zapłatą czynszu, innych opłat za używanie lokalu lub opłat niezależnych od właściciela pobieranych przez właściciela co najmniej za trzy pełne okresy odpłatności pomimo uprzedzenia lokatorów przez wynajmującego o zamiarze wypowiedzenia najmu.

                                      Wynajem dla obywateli Ukrainy – czy muszę to zgłosić do Urzędu Skarbowego lub innego urzędu? 

                                      - Standardowej umowy najmu nie musimy zgłaszać do Urzędu Skarbowego. Czynsz najmu stanowi jednak przychód, który należy odpowiednio rozliczyć – radzi kancelaria.

                                      Prawnicy zwracają też uwagę, że jeżeli zdecydujemy się na umowę najmu okazjonalnego, to korzystanie z przywilejów zastrzeżonych wyłącznie dla tego rodzaju umowy wymaga zawarcia jej zgłoszenia do Urzędu Skarbowego.

                                      Odzyskanie lokalu

                                      Pytamy, jak postąpić w sytuacji, gdy właściciel po miesiącu czy dwóch będzie chciał odzyskać mieszkanie, a osoby, którym udzielono pomocy, nie będą mogły się wyprowadzić. Czy możemy się wcześniej zabezpieczyć? - Jeżeli po zakończeniu okresu umowy najmu (lub umowy bezpłatnego użyczenia) lokatorzy nie wyprowadzą się z zajmowanego lokalu, właściciel może wnieść pozew o eksmisję z lokalu – odpowiada kancelaria. 

                                      Warto jednak pamiętać, że w przypadku niektórych lokatorów, m.in. kobiet w ciąży, osób starszych lub niepełnoletnich, eksmisja z mieszkania może być utrudniona. Na podstawie art. 14 ustawy o ochronie praw lokatorów, osobom takim sąd musi najpierw przyznać prawo do lokalu socjalnego, a eksmisja nie może być wykonana do czasu zapewnienia takiego lokalu przez gminę. - Czas oczekiwania na przyznanie lokalu socjalnego już teraz bywa długi, jest to około kilku miesięcy. Zakładamy, że ze względu na zwiększone zapotrzebowanie na tego typu lokale ten czas może się jeszcze wydłużyć – zauważają prawnicy. 

                                      Sprawdź też, o czym warto pamiętać oraz jak się zachowywać, kiedy przyjmuje się pod swój dach uchodźców i jak się przygotować na ich przyjęcie.  

                                      Chcesz pomóc? Zobacz, co jeszcze możesz zrobić. Pomoc. Informacje. Porady.

                                      Zobacz także:

                                      • 30 lat doświadczenia
                                      • Od 2014 roku z misją w Ukrainie, z biurem pomocowym w Kijowie
                                      • Opiera się na 4 zasadach: humanitaryzmu, bezstronności, neutralności i niezależności
                                      • Regularnie publikuje raporty finansowe ze swoich działań

                                      Autor: Antonina Długosińska

                                      Źródło: Kancelaria SK&S

                                      Źródło zdjęcia głównego: krisanapong detraphiphat/Getty Images

                                      podziel się:

                                      Pozostałe wiadomości

                                      Nietypowy prezent urodzinowy dla Doroty Wellman

                                      Nietypowy prezent urodzinowy dla Doroty Wellman

                                      Już za chwilę rozkwitnie wiosna, a wraz z nią nowa ramówka w TVN

                                      Już za chwilę rozkwitnie wiosna, a wraz z nią nowa ramówka w TVN

                                      Koniec z plotkami na temat zdrowia Kate Middleton. Rzecznik ujawnia prawdę

                                      Koniec z plotkami na temat zdrowia Kate Middleton. Rzecznik ujawnia prawdę

                                      "Pokaż nam, jak bardzo kochasz Diunę" i wygraj bilety do kina

                                      "Pokaż nam, jak bardzo kochasz Diunę" i wygraj bilety do kina

                                      Łączenie wielu leków i suplementów może być niebezpieczne. "Dochodzi tzw. kaskady zapisywania"

                                      Łączenie wielu leków i suplementów może być niebezpieczne. "Dochodzi tzw. kaskady zapisywania"

                                      Magdalena Stępień rozliczy się ze zbiórki na rzecz synka?

                                      Magdalena Stępień rozliczy się ze zbiórki na rzecz synka?

                                      Ruszyła 8. edycja konkursu POLSKI PACJENT W AVÈNE. Do wygrania wyjazd do Centrum Hydroterapii w Avène we Francji oraz emolienty XERACALM A.D
                                      Materiał promocyjny

                                      Ruszyła 8. edycja konkursu POLSKI PACJENT W AVÈNE. Do wygrania wyjazd do Centrum Hydroterapii w Avène we Francji oraz emolienty XERACALM A.D

                                      Kim była Liza, ofiara brutalnego gwałtu? "Nikt nie zareagował. Umierała pięć dni"

                                      Kim była Liza, ofiara brutalnego gwałtu? "Nikt nie zareagował. Umierała pięć dni"

                                      Julia Wieniawa i Marcin Prokop debiutują w roli jurorów

                                      Julia Wieniawa i Marcin Prokop debiutują w roli jurorów

                                      Wiosenne nowości. Czego mogą spodziewać się widzowie Dzień Dobry TVN? "Mamy akcje specjalne"

                                      Wiosenne nowości. Czego mogą spodziewać się widzowie Dzień Dobry TVN? "Mamy akcje specjalne"

                                      Bonding, czyli szybka i niedroga korekta uśmiechu. "Jest to plomba na zewnątrz zęba"
                                      Materiał promocyjny

                                      Bonding, czyli szybka i niedroga korekta uśmiechu. "Jest to plomba na zewnątrz zęba"

                                      Ile najwięcej ważyła Sylwia Bomba? "Pytanie dla mnie traumatyczne"

                                      Ile najwięcej ważyła Sylwia Bomba? "Pytanie dla mnie traumatyczne"

                                      Anna Mucha w bardzo śmiałej sukni. Internauci kłócą się, czy powinna się w niej pokazywać

                                      Anna Mucha w bardzo śmiałej sukni. Internauci kłócą się, czy powinna się w niej pokazywać

                                      Nie masz czasu, aby pysznie i zdrowo gotować? Z tymi mieszankami warzyw szybko przyrządzisz smaczne dania
                                      Materiał promocyjny

                                      Nie masz czasu, aby pysznie i zdrowo gotować? Z tymi mieszankami warzyw szybko przyrządzisz smaczne dania

                                      Czworaczki skończyły rok. Z tej okazji odwiedził je ktoś wyjątkowy

                                      Czworaczki skończyły rok. Z tej okazji odwiedził je ktoś wyjątkowy

                                      Pyszne i zdrowe. Poznajcie fenomenalne sposoby na przygotowanie mięsa wieprzowego
                                      Materiał promocyjny

                                      Pyszne i zdrowe. Poznajcie fenomenalne sposoby na przygotowanie mięsa wieprzowego

                                      Kate Winslet jako bezlitosna dyktatorka wkrótce w  HBO Max. Kiedy premiera serialu "Reżim"?

                                      Kate Winslet jako bezlitosna dyktatorka wkrótce w HBO Max. Kiedy premiera serialu "Reżim"?

                                      Jak odświeżyć swoją garderobę na wiosnę? Wykorzystaj drugi obieg
                                      Materiał promocyjny

                                      Jak odświeżyć swoją garderobę na wiosnę? Wykorzystaj drugi obieg

                                      Jak przygotować rzeczy do sprzedaży na Vinted?
                                      Materiał promocyjny

                                      Jak przygotować rzeczy do sprzedaży na Vinted?

                                      "Jazda konno, strzelanie z łuku". Gwiazda serialu "Odwilż" ujawnia swoje zawodowe marzenie

                                      "Jazda konno, strzelanie z łuku". Gwiazda serialu "Odwilż" ujawnia swoje zawodowe marzenie

                                      Nowy rok, nowe… wnętrze. Rusza nowy program w Dzień Dobry TVN - Sposób na wnętrze! Weź udział w castingu
                                      Materiał promocyjny

                                      Nowy rok, nowe… wnętrze. Rusza nowy program w Dzień Dobry TVN - Sposób na wnętrze! Weź udział w castingu

                                      Bradley Cooper szczerze o ojcostwie. "Nie jestem pewien, czy bym żył, gdybym nie był tatą"

                                      Bradley Cooper szczerze o ojcostwie. "Nie jestem pewien, czy bym żył, gdybym nie był tatą"

                                      "Odwilż" - nowy serial kryminalny w TVN. Kiedy premiera?

                                      "Odwilż" - nowy serial kryminalny w TVN. Kiedy premiera?

                                      Mieszkanie razem czy osobno - co jest lepsze dla związku? Psycholog radzi

                                      Mieszkanie razem czy osobno - co jest lepsze dla związku? Psycholog radzi

                                      Przeglądał mieszkania na sprzedaż. "Zdębiałem, jak to zobaczyłem"

                                      Przeglądał mieszkania na sprzedaż. "Zdębiałem, jak to zobaczyłem"

                                      Tak Agnieszka i Wojtek ze "ŚOPW" świętowali 5. rocznicę

                                      Tak Agnieszka i Wojtek ze "ŚOPW" świętowali 5. rocznicę

                                      Marcin Prokop wyznał, jaki jest jego najcenniejszy talent. "Dość dobrze go wykorzystuję"

                                      Marcin Prokop wyznał, jaki jest jego najcenniejszy talent. "Dość dobrze go wykorzystuję"

                                      Czego mężczyźni oczekują od kobiet?

                                      Czego mężczyźni oczekują od kobiet?

                                      Nie wiesz, jak rozmawiać ze swoim psem? Waszą komunikację poprawi Radek Ekwiński. Napisz do nas

                                      Nie wiesz, jak rozmawiać ze swoim psem? Waszą komunikację poprawi Radek Ekwiński. Napisz do nas

                                      E-sklep TVN. Co jest w ofercie? "Widzowie poczują się częścią czegoś większego"
                                      Materiał promocyjny

                                      E-sklep TVN. Co jest w ofercie? "Widzowie poczują się częścią czegoś większego"

                                      "Detektywi" i pies, który im pomaga. "To jest gwiazda tego serialu"

                                      "Detektywi" i pies, który im pomaga. "To jest gwiazda tego serialu"

                                      Uczniowie w wyjątkowy sposób pożegnali szkolną sekretarkę. "Serce zostawiła w ekonomiku"

                                      Uczniowie w wyjątkowy sposób pożegnali szkolną sekretarkę. "Serce zostawiła w ekonomiku"

                                      Czterodniowy tydzień pracy w Polsce. Czy pomysł ma szansę wejść w życie?

                                      Czterodniowy tydzień pracy w Polsce. Czy pomysł ma szansę wejść w życie?

                                      Kultowi bohaterowie "Samych swoich" powracają na ekrany. "To zupełnie inna historia"

                                      Kultowi bohaterowie "Samych swoich" powracają na ekrany. "To zupełnie inna historia"

                                      Oszpecała córkę żrącą substancją? Dziecko straciło część ucha

                                      Oszpecała córkę żrącą substancją? Dziecko straciło część ucha

                                      Rok przestępny - magiczny czy pechowy? Według niektórych może być rokiem wojny

                                      Rok przestępny - magiczny czy pechowy? Według niektórych może być rokiem wojny

                                      To one nauczą uczestników "Czas na Show. Drag Me Out" sztuki performensu

                                      To one nauczą uczestników "Czas na Show. Drag Me Out" sztuki performensu

                                      Partnerka Artura Szpilki była ofiarą przemocy. "Miałam nóż na gardle, dosłownie"

                                      Partnerka Artura Szpilki była ofiarą przemocy. "Miałam nóż na gardle, dosłownie"

                                      To miała być niezapomniana impreza. Zakończyła się płaczem dzieci i przyjazdem policji

                                      To miała być niezapomniana impreza. Zakończyła się płaczem dzieci i przyjazdem policji

                                      "The Traitors. Zdrajcy". Jakie są reguły nowego programu TVN?

                                      "The Traitors. Zdrajcy". Jakie są reguły nowego programu TVN?

                                      Tabletka "dzień po" to bomba hormonalna? Lekarz rozwiewa wątpliwości

                                      Tabletka "dzień po" to bomba hormonalna? Lekarz rozwiewa wątpliwości

                                      #DzieńDobrywPolsce. Potrzebujesz interwencji Dzień Dobry TVN? Napisz do nas

                                      #DzieńDobrywPolsce. Potrzebujesz interwencji Dzień Dobry TVN? Napisz do nas