Dom

Padalec – wygląd, charakterystyka i występowanie. Czy jest jadowity?

Dom

Autor:
Adrian
Adamczyk
by-studio/Getty ImagesPadalec

Padalec ze względu na miedzianobrązowe i szare ubarwienie często bywa mylony ze żmiją. Podobieństwo wzmacnia jeszcze charakterystyczna pręga na grzbiecie. Nie ma się jednak czego bać. Padalec nie jest jadowity, poza tym to bardzo powolne zwierzę.

Padalec nie jest wężem. To beznoga jaszczurka, żywiąca się wyłącznie ślimakami i dżdżownicami, które są wolniejsze od niej. Padalec zwyczajny, podobnie jak wszystkie inne gady żyjące w Polsce, znajduje się pod ochroną. 

Co to jest padalec?

Padalec to gatunek beznogiej jaszczurki, która z wyglądu przypomina węża. Padalec jest zwierzęciem absolutnie niegroźnym, a właściwie zupełnie bezbronnym ze względu na swoją powolność. Podobieństwo do żmii zygzakowatej sprawiło, że długo był to gatunek tępiony przez ludzi nieświadomych różnic między żmiją a padalcem. Na terenie Polski do 2014 roku był objęty całkowitą ochroną, obecnie podlega częściowej ochronie.

Podział gatunków padalca podlegał długim dyskusjom badawczym. Obecnie na podstawie klasyfikacji z 2004 roku wyróżnia się następujące gatunki:

  • padalec zwyczajny (Anguis fragilis) – występuje w Szwecji, na Półwyspie Iberyjskim, Wyspach Brytyjskich, w Europie Środkowej po Węgry i Słowenię; można go spotkać na południowym wschodzie Półwyspu Apenińskiego, południowo-wschodnich Bałkanach, w północno-wschodniej Grecji,
  • padalec koldzidzki, zwany też turkusowym (Anguis colchica) – zamieszkuje Kaukaz Północny i Megrelię na zachodzie Gruzji, Karpaty, region bałtycki i kaspijski, wschód Turcji,
  • padalec grecki (Anguis graeca) – zamieszkuje Parnas w Grecji, południe Półwyspu Bałkańskiego, północny Peloponez.

Siedliskiem padalca najczęściej są słoneczne polany, widne lase, skraje lasów. Padalec lub gnieźnić się w podszyciu bogatym w mchy, paprocie, próchniejące drewno. Można go spotkać z różnorodnych zaroślach, wśród gęstej trawy.

Padalec: gad czy płaz?

Padalec jest gadem, a nie płazem. To beznogie jaszczurki, a te w całości zaliczają się do gromady gadów. Podobnie zresztą jak węże, z którymi padalec jest mylony ze względu na wężowate ciało. W układzie kostnym padalca pozostały znaki gadziej ewolucji i utraty kończyn przez ten gatunek.

Jak wygląda padalec?

Padalec w wyniku ewolucji utracił odnóża, ale w jego układzie kostnym zachowały się pozostałości pasa barkowego i miednicznego. Walcowate ciało tej jaszczurki osiąga do 50 cm długości. Połowę ciała stanowi ogon, choć trudno wskazać granicę między tułowiem a ogonem, ponieważ jest słabo zaznaczona. Ogon padalca łatwo odpada i nie podlega pełnej regeneracji.

Ciało padalca jest pokryte łuskami w różnych odcieniach, w zależności od podgatunku. Wzdłuż grzbietu jaszczurki ciągną się dwie ciemne linie, choć czasami jest ich więcej. U niektórych osobników w ogóle nie występują te podłużne linie. Padalec turkusowy wyróżnia się brązowym ciałem, na którym znajdują się charakterystyczne turkusowe plamki.

U samców podbrzusze jest jasnopopielate, a u samic czarne lub ciemnopopielate. Padalec ma okrągłe źrenice.

Jak odróżnić padalca od żmii?

Padalec zwyczajny często bywa mylony ze żmiją zygzakowatą. Spotkanie z nim w lesie niczym nie grozi, choć skojarzenie ze żmiją nierzadko wywołuje panikę. Padalca łatwo jednak odróżnić od żmii, jak również od gniewosza plamistego (miedzianki) oraz zaskrońca, z którymi także niektórzy mylą tę beznogą jaszczurkę.

Różnice między żmiją a padalcem zwyczajnym są widoczne na pierwszy rzut oka:

  • głowa żmii jest wyraźnie oddzielona od tułowia, w przypadku padalca ta granica jest czasami prawie niewidoczna,
  • żmija ma bardzo giętkie i sprężyste ciało, co widać w jej wijących się ruchach; padalec jest krępy, sztywny i powolny,
  • żmija ma wyraźny, zdrowy ogon, u padalca zwyczajnego jest on często w fazie regeneracji,
  • żmija ma na grzbiecie charakterystyczną zygzakowatą pręgę, u padalca jest ona blada i prosta.

Czy padalec jest jadowity?

Padalce nie są jadowite, choć przypuszczenie to może nasuwać podobieństwo tych gadów do węży. Padalec nie stanowi jednak żadnego niebezpieczeństwa i nie ma się czego obawiać, a tym bardziej nie należy go tępić. Warto pamiętać, że w Polsce występuje tylko jeden jadowity gad i jest nim właśnie żmija zygzakowata.

Padalec zwyczajny – ciekawostki

Padalca turkusowego można w Polsce spotkać w Jurze Krakowsko-Częstochowskiej oraz w Świętokrzyskim Parku Narodowym. Padalec zwyczajny występuje natomiast na terenie całego kraju. Można go spotkać przede wszystkim o zmierzchu i wcześnie rano, kiedy wychodzi na żer. Choć sam jest niegroźny, bardzo często pada ofiarą drapieżników, takich jak lis, wilk, jeż, bocian, czapla, dzik, a nawet gniewosz plamisty.

Zobacz także:

Zobacz wideo: Chciał nagrać jaszczurkę, ale to jej się nie spodobało. Zdołał uciec?

Autor:Adrian Adamczyk

Źródło zdjęcia głównego: by-studio/Getty Images

Pozostałe wiadomości