Zjawisko Brockenu – górskie mamidło. Czym jest i jak powstaje?

 Christopher Bellamy/Getty Images
Christopher Bellamy/Getty Images
Widmo Brockenu nazywane bywa też zjawiskiem lub efektem Brockenu, a czasem górskim mamidłem. Pierwszy raz opisane zostało przez Johanna Esaiasa Silberschlaga, niemieckiego pastora i naukowca, który zobaczył je w 1780 roku na szczycie Brocken, w górach Harz w środkowych Niemczech.

Widmo Brockenu zobaczyć można na wielu górskich szczytach, w tym również na tych występujących w Tatrach. Osoba doświadczająca tego zjawiska widzi swój własny cień, niekiedy powiększony, a czasami nawet otoczony aureolą (nazywaną również glorią). Jak powstaje zjawisko Brockenu i czy należy się go obawiać?

Widmo Brockenu jak zjawisko fizyczne – jak powstaje?

Widmo Brockenu, chociaż może sprawiać mistyczne wrażenie, w rzeczywistości jest po prostu rodzajem iluzji optycznej. Pojawia się w momencie, gdy osoba będąca w górach znajduje się nad chmurami bądź gęstą mgłą, a nad nią wyraźnie świeci słońce. W takiej sytuacji mgła lub chmury tworzą pewnego rodzaju naturalny ekran, na którym odbija się cień danej osoby, niekiedy w znacznym powiększeniu. Wiele zależy od tego, w jakiej odległości do miejsca projekcji znajduje się podróżnik – im bliżej chmur stanie, tym większy będzie jego cień. Jeszcze bardziej interesujący wygląd widmo Brockenu zawdzięcza efektowi glorii, nazywanej także aureolą. Ten element nie zawsze się pojawia, powstaje bowiem wyłącznie w momencie, gdy światło słoneczne załamuje się na kropelkach wody budujących mgłę lub chmury. Wyjątkowo ciekawy jest również fakt, że widma Brockenu nie może zobaczyć ani sfotografować nikt inny, tylko osoba, której cień odbija się na "naturalnym ekranie".

Warto dodać, że samo widmo Brockenu dotyczy nie tylko ludzkich postaci, lecz także m.in. samolotów. W takiej sytuacji zobaczyć zjawisko lub nawet zrobić mu zdjęcie mogą znajdujący się na pokładzie pasażerowie.

Przesądy i zagrożenia związane z widmem Brockenu w górach

Chociaż dzisiaj z pewnością można już wyjaśnić cały mechanizm powstawania widma Brockenu i poniekąd „odczarować” to zjawisko, w dalszym ciągu potrafi ono budzić grozę. Wynika to w dużej mierze z samego mistycznego wyglądu, choć to nie jedyna przyczyna. Z efektem Brockenu wiąże się bowiem legenda, którą wymyślił Polak, ten sam, który rozsławił samo zjawisko. Ponoć w 1925 roku jeden z wybitnych polskich taterników oraz pisarzy międzywojnia, ujrzenie widma Brockenu miało być złym omenem, zwiastunem śmierci w górach. Co ciekawe, ten specyficzny urok miało zdjąć zobaczenie górskiego mamidła trzykrotnie. Dzięki temu też podróżnik już zawsze miał być bezpieczny. Chociaż od dawna wiadomo, że to tylko przesąd, ujrzenie w górach efektu Brockenu jest jednocześnie fascynujące i przerażające dla wielu wędrowców.

Mimo że mit związany z widmem Brockenu już dawno został obalony, ma w sobie ziarenko prawdy. Wędrowców raczej nie spotka zły los, jednak należy pamiętać, że efekt Brockenu zazwyczaj pojawia się w wysokich partiach gór, odpowiednich dla bardziej doświadczonych taterników. Na podróżników czyha tam wiele niebezpieczeństw, takich jak m.in. niesprzyjające warunki pogodowe, kruchość i śliskość skał, a także zwykłe zmęczenie. Dlatego, nawet pomimo znajomości trasy, odpowiedniego wyposażenia i przygotowania (zarówno fizycznego, jak i psychicznego), zawsze należy zachowywać szczególną ostrożność.

Inne górskie przesądy – nie tylko widmo Brockenu

Góry to miejsce niezwykle silnie pobudzające ludzką wyobraźnię, a tajemnicze i niezdobyte szczyty potrafią zwodzić wędrowców. Nic zatem dziwnego, że powstało wiele związanych z tym strasznych przesądów. Jeden z nich jest podobny do tego o czarnym kocie przebiegającym drogę. Spotkany na szlaku czarny motyl ma zapowiadać rychłą śmierć osoby, która go dostrzeże lub być znakiem, że właśnie w tym momencie ktoś ginie w górach. Złym omenem są również krążące po niebie sokoły. Mają one zwiastować czyjś upadek ze szczytu.

Wiele górskich przesądów wiąże się też z konkretnymi miejscami. W Polsce złym znakiem ma być m.in. usłyszenie dzwonów nad Morskim Okiem, a także dźwięki haków w okolicach Kościelca. Ten drugi przesąd związany jest z wypadkiem, jakiemu uległ jeden z najaktywniejszych polskich taterników z lat 20., Mieczysław Świerz. To właśnie jego haki mają być słyszane przez śmiałków.

Przesądy związane z górami zazwyczaj niewiele mają wspólnego z prawdą. Widmo Brockenu jest jednak zjawiskiem niezwykłym, które wciąż budzi w ludziach lęk. Z pewnością zobaczenie go stanowi dla podróżnika niezwykłe wydarzenie.

Zobacz wideo: Osiedla widmo, na którym nikt nie mieszka

Zobacz też:

Zastanawialiście się, co powiedziałby wam kot, gdyby potrafił mówić? Dzięki tej aplikacji możecie to sprawdzić

Wychowanie w góralskiej tradycji. "Moim obowiązkiem jest to, aby dzieci wiedziały, z jakiego miejsca się wywodzą"

Niezwykła drużyna mam-cheerleaderek. "Pokonujemy swoje słabości, jesteśmy dla siebie wsparciem"

Autor: Adrian Adamczyk

podziel się:

Pozostałe wiadomości

Tajemniczy gość w kuchni Dzień Dobry TVN. Kto kryje się za maską? [GŁOSUJ]

Tajemniczy gość w kuchni Dzień Dobry TVN. Kto kryje się za maską? [GŁOSUJ]

Już za chwilę rozkwitnie wiosna, a wraz z nią nowa ramówka w TVN

Już za chwilę rozkwitnie wiosna, a wraz z nią nowa ramówka w TVN

Koniec z plotkami na temat zdrowia Kate Middleton. Rzecznik ujawnia prawdę

Koniec z plotkami na temat zdrowia Kate Middleton. Rzecznik ujawnia prawdę

"Pokaż nam, jak bardzo kochasz Diunę" i wygraj bilety do kina

"Pokaż nam, jak bardzo kochasz Diunę" i wygraj bilety do kina

Ruszyła 8. edycja konkursu POLSKI PACJENT W AVÈNE. Do wygrania wyjazd do Centrum Hydroterapii w Avène we Francji oraz emolienty XERACALM A.D
Materiał promocyjny

Ruszyła 8. edycja konkursu POLSKI PACJENT W AVÈNE. Do wygrania wyjazd do Centrum Hydroterapii w Avène we Francji oraz emolienty XERACALM A.D

"Jazda konno, strzelanie z łuku". Gwiazda serialu "Odwilż" ujawnia swoje zawodowe marzenie

"Jazda konno, strzelanie z łuku". Gwiazda serialu "Odwilż" ujawnia swoje zawodowe marzenie

Pyszne i zdrowe. Poznajcie fenomenalne sposoby na przygotowanie mięsa wieprzowego
Materiał promocyjny

Pyszne i zdrowe. Poznajcie fenomenalne sposoby na przygotowanie mięsa wieprzowego

Zaczęło się od bólu gardła. Skończyło się na amputacji wszystkich kończyn

Zaczęło się od bólu gardła. Skończyło się na amputacji wszystkich kończyn

Bradley Cooper szczerze o ojcostwie. "Nie jestem pewien, czy bym żył, gdybym nie był tatą"

Bradley Cooper szczerze o ojcostwie. "Nie jestem pewien, czy bym żył, gdybym nie był tatą"

Bonding, czyli szybka i niedroga korekta uśmiechu. "Jest to plomba na zewnątrz zęba"
Materiał promocyjny

Bonding, czyli szybka i niedroga korekta uśmiechu. "Jest to plomba na zewnątrz zęba"

"Odwilż" - nowy serial kryminalny w TVN. Kiedy premiera?

"Odwilż" - nowy serial kryminalny w TVN. Kiedy premiera?

Szybkie i proste mięsne przekąski. Przepisy Mariety Mareckiej na "coś do chrupania"
Materiał promocyjny

Szybkie i proste mięsne przekąski. Przepisy Mariety Mareckiej na "coś do chrupania"

Indyk zamiast przynęty? Nie uwierzysz, co wędkarz złapał na haczyk

Indyk zamiast przynęty? Nie uwierzysz, co wędkarz złapał na haczyk

Puchar Świata w Snowboardzie Alpejskim pierwszy raz odbywa się w Polsce. Co warto wiedzieć o imprezie?
Materiał promocyjny

Puchar Świata w Snowboardzie Alpejskim pierwszy raz odbywa się w Polsce. Co warto wiedzieć o imprezie?

Bartosz Bednorz zachęca do aktywności. "Wspieramy nie tylko dzieci z dużych miast"
Materiał promocyjny

Bartosz Bednorz zachęca do aktywności. "Wspieramy nie tylko dzieci z dużych miast"

W tym miejscu wypoczniesz i zapomnisz o problemach. Ekspertka zdradza sześć trików na stworzenie domowego kącika relaksu
Materiał promocyjny

W tym miejscu wypoczniesz i zapomnisz o problemach. Ekspertka zdradza sześć trików na stworzenie domowego kącika relaksu

Ferie zimowe warto spędzić w Wiśle!
Materiał promocyjny

Ferie zimowe warto spędzić w Wiśle!

Przyjaźń wśród zwierząt. "Maddie od razu ciągnęła, żeby iść do Luny"

Przyjaźń wśród zwierząt. "Maddie od razu ciągnęła, żeby iść do Luny"

Ubrania z drugiej ręki: hit czy kit?

Ubrania z drugiej ręki: hit czy kit?

Mieszkanie razem czy osobno - co jest lepsze dla związku? Psycholog radzi

Mieszkanie razem czy osobno - co jest lepsze dla związku? Psycholog radzi

Szymon Wydra w nowej roli. Młodzież nazywa go wujkiem. "To mnie inspiruje"

Szymon Wydra w nowej roli. Młodzież nazywa go wujkiem. "To mnie inspiruje"

Przeglądał mieszkania na sprzedaż. "Zdębiałem, jak to zobaczyłem"

Przeglądał mieszkania na sprzedaż. "Zdębiałem, jak to zobaczyłem"

Poduszki kontra zmarszczki. "To naprawdę wygodne"

Poduszki kontra zmarszczki. "To naprawdę wygodne"

Rafał Maślak ma swoje poranne rytuały. Jak dobrze zacząć dzień? "Zawsze to robię"
Materiał promocyjny

Rafał Maślak ma swoje poranne rytuały. Jak dobrze zacząć dzień? "Zawsze to robię"

Agnieszka Chylińska o początkach kariery. "To było strasznie bolesne"

Agnieszka Chylińska o początkach kariery. "To było strasznie bolesne"

Tak Agnieszka i Wojtek ze "ŚOPW" świętowali 5. rocznicę

Tak Agnieszka i Wojtek ze "ŚOPW" świętowali 5. rocznicę

Kuchnia na zimowe szaleństwa. "Proteiny są dla nas niesamowicie ważne"
Materiał promocyjny

Kuchnia na zimowe szaleństwa. "Proteiny są dla nas niesamowicie ważne"

Lekarze alarmują: to tykają bomba. Codziennie mamy z tym do czynienia

Lekarze alarmują: to tykają bomba. Codziennie mamy z tym do czynienia

Atuty województwa śląskiego. Tu warto przyjechać w każdą porę roku. "Jesteśmy gościnnym regionem"
Materiał promocyjny

Atuty województwa śląskiego. Tu warto przyjechać w każdą porę roku. "Jesteśmy gościnnym regionem"

Cellulit nie musi być problemem. Sprawdź, jak skutecznie się go pozbyć

Cellulit nie musi być problemem. Sprawdź, jak skutecznie się go pozbyć

Jak przygotować rzeczy do sprzedaży na Vinted?
Materiał promocyjny

Jak przygotować rzeczy do sprzedaży na Vinted?

Marcin Prokop wyznał, jaki jest jego najcenniejszy talent. "Dość dobrze go wykorzystuję"

Marcin Prokop wyznał, jaki jest jego najcenniejszy talent. "Dość dobrze go wykorzystuję"

Taneczna rozgrzewka na stoku. Akcja #DDdance i Projekt Zima

Taneczna rozgrzewka na stoku. Akcja #DDdance i Projekt Zima

Julia Wieniawa zdecydowała się na szczere wyznanie. "Usiadłam i rozpłakałam się"

Julia Wieniawa zdecydowała się na szczere wyznanie. "Usiadłam i rozpłakałam się"

Nowy rok, nowe… wnętrze. Rusza nowy program w Dzień Dobry TVN - Sposób na wnętrze! Weź udział w castingu
Materiał promocyjny

Nowy rok, nowe… wnętrze. Rusza nowy program w Dzień Dobry TVN - Sposób na wnętrze! Weź udział w castingu

Czego mężczyźni oczekują od kobiet?

Czego mężczyźni oczekują od kobiet?

Nie wiesz, jak rozmawiać ze swoim psem? Waszą komunikację poprawi Radek Ekwiński. Napisz do nas

Nie wiesz, jak rozmawiać ze swoim psem? Waszą komunikację poprawi Radek Ekwiński. Napisz do nas

"Detektywi" i pies, który im pomaga. "To jest gwiazda tego serialu"

"Detektywi" i pies, który im pomaga. "To jest gwiazda tego serialu"

Uczniowie w wyjątkowy sposób pożegnali szkolną sekretarkę. "Serce zostawiła w ekonomiku"

Uczniowie w wyjątkowy sposób pożegnali szkolną sekretarkę. "Serce zostawiła w ekonomiku"

Czterodniowy tydzień pracy w Polsce. Czy pomysł ma szansę wejść w życie?

Czterodniowy tydzień pracy w Polsce. Czy pomysł ma szansę wejść w życie?

Kultowi bohaterowie "Samych swoich" powracają na ekrany. "To zupełnie inna historia"

Kultowi bohaterowie "Samych swoich" powracają na ekrany. "To zupełnie inna historia"

Oszpecała córkę żrącą substancją? Dziecko straciło część ucha

Oszpecała córkę żrącą substancją? Dziecko straciło część ucha

E-sklep TVN. Co jest w ofercie? "Widzowie poczują się częścią czegoś większego"
Materiał promocyjny

E-sklep TVN. Co jest w ofercie? "Widzowie poczują się częścią czegoś większego"

Rok przestępny - magiczny czy pechowy? Według niektórych może być rokiem wojny

Rok przestępny - magiczny czy pechowy? Według niektórych może być rokiem wojny

To one nauczą uczestników "Czas na Show. Drag Me Out" sztuki performensu

To one nauczą uczestników "Czas na Show. Drag Me Out" sztuki performensu

Partnerka Artura Szpilki była ofiarą przemocy. "Miałam nóż na gardle, dosłownie"

Partnerka Artura Szpilki była ofiarą przemocy. "Miałam nóż na gardle, dosłownie"

To miała być niezapomniana impreza. Zakończyła się płaczem dzieci i przyjazdem policji

To miała być niezapomniana impreza. Zakończyła się płaczem dzieci i przyjazdem policji

Jednego dnia został tatą 4 dzieci i stracił żonę

Jednego dnia został tatą 4 dzieci i stracił żonę

Tabletka "dzień po" to bomba hormonalna? Lekarz rozwiewa wątpliwości

Tabletka "dzień po" to bomba hormonalna? Lekarz rozwiewa wątpliwości

"The Traitors. Zdrajcy". Jakie są reguły nowego programu TVN?

"The Traitors. Zdrajcy". Jakie są reguły nowego programu TVN?

Robisz zdjęcia telefonem? W tych miejscach będzie cię to słono kosztować

Robisz zdjęcia telefonem? W tych miejscach będzie cię to słono kosztować

Substancje psychoaktywne, kradzieże, seks

Substancje psychoaktywne, kradzieże, seks

"The Traitors. Zdrajcy". Poznaj interesujących uczestników nowego programu

"The Traitors. Zdrajcy". Poznaj interesujących uczestników nowego programu

#DzieńDobrywPolsce. Potrzebujesz interwencji Dzień Dobry TVN? Napisz do nas

#DzieńDobrywPolsce. Potrzebujesz interwencji Dzień Dobry TVN? Napisz do nas