Zdrowie

Toczeń - co to za choroba, jakie daje objawy i czy zagraża życiu?

Zdrowie

Autor:
Patrycja
Sibilska
Bolące stawy
fizkes/Getty ImagesToczeń - co to za choroba, jakie daje objawy i czy zagraża życiu?

Toczeń rumieniowaty jest ciężką chorobą układu autoimmunologicznego, która może dotyczyć tylko skóry, ale może również atakować wszystkie narządy i układy w ludzkim organizmie. W każdym przypadku może się różnić. Jak rozpoznać toczeń i jak postępować w przypadku zdiagnozowania choroby?

Z tego artykułu dowiesz się:

  • toczeń - co to za choroba,
  • typy tocznia,
  • objawy tocznia,
  • jak rozpoznać toczeń,
  • toczeń - rokowanie - czy jest śmiertelny,
  • leczenie tocznia,
  • Światowy Dzień Tocznia - kiedy obchodzimy.

Zdrowie

Zespół Marfana – choroba wysokich ludzi
Zespół Marfana – choroba wysokich ludzi Dzień Dobry TVN
wideo 2/3

Toczeń - co to za choroba

Z rozpoznaniem tej ciężkiej, przewlekłej choroby żyje w Polsce około 20 tysięcy osób. Toczeń to choroba autoimmunologiczna, która potrafi wyniszczyć cały organizm i zaatakować różne narządy. W jej rozwoju istotną rolę odgrywa układ odpornościowy, który zamiast zwalczać wirusy i bakterie, rozpoczyna wytwarzanie autoprzeciwciał, czyli przeciwciał niszczących własne komórki i antygeny tkankowe, które uczestniczą w wywoływaniu stanu zapalnego w organizmie.

Obserwuje się m.in. przeciwciała przeciw DNA, przeciwjądrowe ANA czy przeciw białku Sm. Tym samym chorobie towarzyszą różne objawy, a osoby chorujące na toczeń cierpią z powodu zmian skórnych, gorączki, stanów zapalnych, aż po ostre zmiany mogące prowadzić do niewydolności narządowej. Charakterystyczny jest przebieg choroby, w którym naprzemiennie występują stany remisji i zaostrzenia.

Czynnikami sprzyjającymi nawrotom choroby są:

  • infekcje,
  • długotrwały stres,
  • leki,
  • promieniowanie ultrafioletowe,
  • zmiany hormonalne.

Typy tocznia

Przyczyny wywołujące toczeń, nie są do końca znane. Specjaliści wskazują jednak, że na występowanie choroby wpływ mają czynniki natury genetycznej, środowiskowej i hormonalnej.

Wyróżniamy dwa podstawowe typy tocznia:

  1. 1skórny,
  2. 2układowy – może objąć skórę, stawy, mięśnie i prawie każdy organ lub układ ciała: nerki, serce, naczynia krwionośne, płuca, oczy, układ nerwowy, pokarmowy.

Skórny – charakteryzuje go wysypka, w różnych postaciach:

  • ostry toczeń skórny - najczęściej występująca postać choroby, stanowi 70% przypadków. W jego wyniku na twarzy pojawia się wysypka obejmująca policzki i grzbiet nosa, kształtem przypominająca motyla. Zmiany mogą być także plamiste, grudkowe, pęcherzykowate i występować nie tylko na twarzy, ale i na szyi, dekolcie i przedramionach.
  • podostry toczeń skórny - pojawiają się zmiany w kształcie obrączek z przejaśnieniem w środku lub łuszczące się grudki, najczęściej zlokalizowane są na tułowiu, ramionach i udach. Występuje u około 20% pacjentów.
  • głęboka postać tocznia - na skórze twarzy i kończyn pojawiają się podskórne guzy. W okresie remisji znikają, pozostawiając wgłębienia.
  • toczeń rumieniowaty krążkowy - około 1/4 pacjentów cierpi z powodu rumienia krążkowego, który wywołuje zanik, bliznowacenie i odbarwienie skóry.
  • toczeń rumieniowaty noworodków - przyczyną jest występowanie u matki przeciwciał anty-Ro (SSA) lub anty-La (SSB), które przechodzą przez łożysko i mogą wywołać u dziecka objawy tocznia (ok. 3% ciąż). Rzadkim, ale groźnym jego powikłaniem jest wrodzony blok serca. Zwykle przebiega łagodnie i znika samoistnie do 6. miesiąca życia, gdy dochodzi do wypłukania przeciwciał matki z krwi dziecka.
  • młodzieńczy toczeń układowy - zazwyczaj dotyka nastolatki w wieku 14-16 lat, znacznie częściej dziewczynki, niż chłopców, u tych drugich choroba ma jednak dużo cięższy przebieg. Zmiany występują gwałtownie, dużo trudniej i dłużej także się je leczy niż te występujące u osób dorosłych.
  • toczeń polekowy - dotyka osoby między 55, a 70 rokiem życia. Najczęściej jest następstwem terapii lekami, takimi jak: hydralazyna, prokainamid, metylodopa, diltiazem oraz lekami przeciwgruźliczymi, przeciwmalarycznymi oraz przeciwpsychotycznymi.

Objawy tocznia

Wiele symptomów tocznia przypomina objawy innych chorób, mogą również pojawiać się i znikać, przez co diagnoza tocznia bywa trudna. Istotne jest aby zwrócić się po pomoc jak najszybciej. Ma to szczególne znaczenie w przypadku dzieci, bowiem toczeń może zagrażać ich życiu. Szybkie rozpoznanie i leczenie choroby poprawia jakość życia i zmniejsza ryzyko groźnych powikłań.

Do głównych objawów zaliczamy:

  • duża męczliwość,
  • podniesiona temperatura ciała, a nawet wysoka gorączka,
  • silne i powracające bóle głowy, migreny,
  • ból stawów i mięśni,
  • zmiany skórne
  • nadwrażliwość na światło,
  • zapalenia błony śluzowej,
  • wypadanie włosów,
  • zaburzenia hematologiczne (niedokrwistość, obniżona liczba białych krwinek), nadciśnienie,
  • uszkodzenie narządów wewnętrznych: nerki, płuca, serce oraz ośrodkowy układ nerwowy,
  • depresja oraz inne zaburzenia neuro-psychiatryczne.

Jak rozpoznać toczeń

Jeśli zauważysz u siebie którykolwiek z wyżej wymienionych objawów lub odczujesz nagłe pogłębienie się dolegliwości skontaktuj się z lekarzem.

Toczeń jest trudny do zdiagnozowania, wymaga szeregu badań, między innymi:

  • przeciwciała przeciwjądrowe,
  • przeciwciała antyfosfolipidowe – należą do nich przeciwciała antykardiolipinowe, przeciwko ß2 glikoproteinie-1 i antykoagulant toczniowy,
  • odczyn kiłowy – często w przebiegu choroby wynik jest dodatni, pomimo braku obecności kiły,
  • wskaźniki stanu zapalnego - takie jak: OB, CRP, proteinogram, poziom składowych dopełniacza (C3c, C4),
  • morfologia krwi,
  • wskaźniki krzepnięcia,
  • ocena funkcji nerek,
  • ocena funkcji wątroby,
  • lupus band test – jest to badanie wycinka skóry pod mikroskopem,
  • kapilaroskopia – polega na badaniu pod mikroskopem wałów paznokciowych.

Toczeń rokowania - czy jest śmiertelny?

Toczeń jest choroba nieuleczalną. powrót do normalnego funkcjonowania w przypadku łagodnego i umiarkowanego przebiegu choroby jest możliwy dzięki zastosowaniu odpowiednich leków oraz przestrzeganiu zaleceń lekarza. W przypadku kiedy toczeń ma ciężki przebieg, konieczne jest leczenie szpitalne.

Śmiertelność wśród osób chorych na toczeń rumieniowaty układowy, nadal jest trzykrotnie wyższa niż u osób zdrowych. W chwili obecnej 90% pacjentów przeżywa 10 lat, to dwa razy więcej niż w latach 50. XX w.

Leczenie tocznia

Duże zróżnicowanie symptomów powoduje, że leki stosowane w leczeniu tocznia są bardzo zróżnicowane. Dlatego schemat leczenia tocznia jest więc indywidualnie dobierany do potrzeb pacjenta. Fotoprotekcja stosowana jest bardzo często z powodu występującej nadwrażliwości na światło. Światło słoneczne nie tylko zaostrza zmiany skórne, ale również sprzyja nawrotom choroby w okresach remisji, dlatego podstawą leczenia jest unikanie słońca. Skuteczne leki to między innymi stosowane miejscowo glikokortykosteroidy oraz retinoidy. Doustne leki stosowane w leczeniu tocznia, to także leki przeciwmalaryczne. Lekarz może zalecić także doustne steroidy oraz leki immunosupresyjne.

Światowy Dzień Tocznia - kiedy obchodzimy

10 maja obchodzimy Międzynarodowy Dzień Tocznia. Szacuje się, że na świecie na toczeń choruje 5 mln ludzi, ale dokładna liczba chorych nie jest znana. W przeważającej większości chorują kobiety, jednak to u mężczyzn choroba skutkuje dużo cięższym przebiegiem. Na toczeń chorują wszystkie rasy i grupy etniczne, dwa razy częściej jednak, niż u osób rasy białej (kaukaskiej) diagnozowany jest u Azjatów, Afroamerykanów, Latynosów, oraz zamieszkujących Wyspy Pacyfiku. Światowy Dzień Tocznia obchodzony jest w celu podniesienia wciąż bardzo niskiej świadomości wśród społeczeństwa na całym świecie.

Jesteśmy serwisem kobiecym i tworzymy dla Was treści związane ze stylem życia. Pamiętamy jednak o sytuacji w Ukrainie. Chcesz pomóc? Sprawdź, co możesz zrobić. Pomoc. Informacje. Porady.

Zobacz także:

Autor:Patrycja Sibilska

Źródło zdjęcia głównego: fizkes/Getty Images

Pozostałe wiadomości