Historia antycznej świątyni Partenon na Akropolu w Atenach

Partenon
Partenon na Akropolu - historia antycznej świątyni
Źródło: Matteo Colombo/Getty Images
Akropol w Atenach to główny punkt wycieczek po stolicy Grecji. Jednym z najciekawszych zabytków jest świątynia Ateny Dziewicy (Partenos), czyli Partenon. Najdoskonalszy przykład porządku doryckiego w architekturze z rzeźbami wykonanymi przez samego Fidiasza – czy może być coś bardziej wyjątkowego?

Partenon – co to właściwie jest? Jest to świątynia znajdująca się na wzgórzu Akropol w Atenach. Na wzgórzu tym stała warowna cytadela, później jej funkcje obronne zostały zastąpione religijnymi. Budowa świątyni została rozpoczęta w 447 roku p.n.e., a zakończono ją w 432 r. p.n.e. Nie do końca wiadomo, kto konkretnie odpowiadał za jej zbudowanie. Do dzisiaj uważa się, że plany budowli stworzyli Iktinos i Kallikrates – antyczni architekci i przedsiębiorcy. Nie trudno domyślić się, jakiej bogini był poświęcony ateński Partenon. Chodzi tutaj oczywiście o Atenę Dziewicę, córkę Zeusa i Metydy. Mityczna Metyda była boginią rozwagi i roztropności. Z ich romansu powstała Atena – bogini mądrości, sztuki, sprawiedliwej wojny, opiekunka Sparty i Aten. Jej atrybutami był miecz i tarcza, a innymi symbolami – sowa i gałązka oliwna.

Historia Partenonu w Atenach

Warto zacząć od czasów, kiedy Partenon przestał pełnić religijne funkcje. Proces stopniowego rozkładu i niszczenia świątyni zaczął się ok. 500 roku n.e. Wtedy usunięto z niego wiele rzeźb wraz z ogromnym posągiem Ateny autorstwa Fidiasza. Miejsce zostało zamienione w kościół chrześcijański. Taką funkcję pełnił przez setki lat, aż do 1458 roku, kiedy Ateny zostały zajęte przez sułtana tureckiego Mehmeda II Zdobywcę. Partenon w Atenach został wtedy przerobiony na meczet. Świątynia została dotkliwie zniszczona podczas oblężenia przez Wenecjan w 1687 roku. Turcy na czas walk z Wenecją o Ateny zrobili tam magazyn prochu, dlatego wybuch był niezwykle dotkliwy. Pomimo to ocalało wiele rzeźb, które później – na początku XIX wieku wywieziono do Anglii i sprzedano rządowi Wielkiej Brytanii. Zostały umieszczone w British Museum, część oddano do Luwru i do Muzeum w Kopenhadze.

Podróże po świecie

Źródło: Dzień Dobry TVN
Podróż marzeń do Namibii
Podróż marzeń do Namibii
Rodzinne podróże po Skandynawii
Rodzinne podróże po Skandynawii
Robert Szulc zakończył podróż dookoła świata
Robert Szulc zakończył podróż dookoła świata
Gdzie, jak i czym podróżować w 2022 roku?
Gdzie, jak i czym podróżować w 2022 roku?
Łukasz i jego podróż przez Bajkał
Łukasz i jego podróż przez Bajkał

Partenon niszczał i popadał w ruinę do 1894 roku, kiedy grecki architekt Nikolaos Balanos zaczął rekonstruować świątynię Ateny. Popełnił on jednak błąd, ponieważ do wzmocnienia świątyni posłużyły metalowe klamry, które po pewnym czasie zaczęły korodować i tym samym niszczyć budynek. W 1975 roku podjęto decyzję o odnowieniu całego Akropolu. Rozpoczęto badania naukowe oraz inwentaryzację ocalałych elementów różnych budowli. W 1986 roku rozpoczęto renowację z użyciem jak największej ilości oryginalnych elementów. Klamry podtrzymujące budynek zostały wymienione na tytanowe, które nie rdzewieją, a marmur do rekonstrukcji był pozyskiwany z tego samego kamieniołomu, co w starożytności.

Partenon – opis budowli

Świątynia została zbudowana na planie perypteru, co oznacza, że budynek otacza pojedyncza kolumnada. Podstawą jest stylobat o wymiarach 69,51x30,86 m. Kolumnada składa się z 46 kolumn – 17 na dłuższych bokach i po 8 na krótszych. Przedsionek świątyni i jej tylna część pełniąca funkcję skarbca zaczynały się od 6 mniejszych kolumn. Za przedsionkiem Partenonu znajdowało się główne pomieszczenie, czyli naos. Na środku stał ogromny posąg Ateny autorstwa Fidiasza. Strop nad naosem podpierały kolumny, które dzieliły świątynię na 3 nawy. Za naosem znajdowało się jeszcze jedno pomieszczenie – opistodomos, którego strop był podparty czterema dużymi kolumnami. Był to wspomniany wcześniej skarbiec Partenonu. Plan całej budowli opiera się na 86 mniejszych i większych kolumnach.

Partenon – rzeźby w świątyni

Niemal w całej świątyni było setki rzeźb, które zostały zniszczone lub wywiezione. Niektóre zachowały swój oryginalny kształt, a inne zrekonstruowano. Ściany Partenonu na całej długości były ozdobione fryzem jońskim. Fryz na ścianach zewnętrznych wynosił 160 metrów długości, a wewnętrznych – 60 m. Zewnętrzne podpory świątyni były ozdobione scenami narodzin Ateny oraz wizualizacją sporu Ateny z Posejdonem o miasto. Belkowanie nad kolumnami było ozdobione scenami walki bogów i tytanów. Od strony południowej widoczne są też walki Lapitów z centaurami, a na zachodzie można podziwiać bitwy Greków i Amazonek. Na ścianie północnej są sceny zdobycia Troi. Fryz Panatenajski umieszczony pod fryzem głównym jest usytuowany na wysokości 11 metrów. Przedstawia postacie młodzieńców niosących wodę, 140 jeźdźców i starców z gałązkami oliwnymi oraz zwierzęta prowadzone na ofiarę dla bogini. Po wschodniej stronie widoczne są dziewczęta idące w stronę kapłanki, która z rąk dziecka odbiera nową szatę dla Ateny.

Zobacz także:

Autor: Adrian Adamczyk

Źródło zdjęcia głównego: Matteo Colombo/Getty Images

podziel się:

Pozostałe wiadomości

Joanna Jędrzejczyk w roli stand-uperki. "Robię rzeczy, których nie potrafię i mam prawo tego nie umieć"

Joanna Jędrzejczyk w roli stand-uperki. "Robię rzeczy, których nie potrafię i mam prawo tego nie umieć"

Król Karol otrzymał tysiące listów z całego świata. "To największa otucha i wsparcie"

Król Karol otrzymał tysiące listów z całego świata. "To największa otucha i wsparcie"

Zastanawiasz się, jak chronić swoje córki? Sylvester Stallone  ma na to nietypowy sposób

Zastanawiasz się, jak chronić swoje córki? Sylvester Stallone ma na to nietypowy sposób

Depresja czy bunt - jak pomóc własnemu dziecku? "To sygnał, którego nie wolno zostawić"

Depresja czy bunt - jak pomóc własnemu dziecku? "To sygnał, którego nie wolno zostawić"

Reporterka DDTVN nagrodzona za wyjątkowy materiał. Dzięki niej szansa na pomoc innym wzrosła

Reporterka DDTVN nagrodzona za wyjątkowy materiał. Dzięki niej szansa na pomoc innym wzrosła

Mieszkanie razem czy osobno - co jest lepsze dla związku? Psycholog radzi

Mieszkanie razem czy osobno - co jest lepsze dla związku? Psycholog radzi

Ostatnia wizyta Tomasza Komendy w Dzień Dobry TVN. Cieszył się, że zostanie ojcem

Ostatnia wizyta Tomasza Komendy w Dzień Dobry TVN. Cieszył się, że zostanie ojcem

Jak działają internetowi dawcy nasienia? "Lepiej jest to zrobić metodą naturalną, ze zbliżeniem"

Jak działają internetowi dawcy nasienia? "Lepiej jest to zrobić metodą naturalną, ze zbliżeniem"

Puchar Świata w Snowboardzie Alpejskim pierwszy raz odbywa się w Polsce. Co warto wiedzieć o imprezie?
Materiał promocyjny

Puchar Świata w Snowboardzie Alpejskim pierwszy raz odbywa się w Polsce. Co warto wiedzieć o imprezie?

W tym miejscu wypoczniesz i zapomnisz o problemach. Ekspertka zdradza sześć trików na stworzenie domowego kącika relaksu
Materiał promocyjny

W tym miejscu wypoczniesz i zapomnisz o problemach. Ekspertka zdradza sześć trików na stworzenie domowego kącika relaksu

Kiełek czeka na adopcję

Kiełek czeka na adopcję

Ferie zimowe warto spędzić w Wiśle!
Materiał promocyjny

Ferie zimowe warto spędzić w Wiśle!

Czy Kate Middleton jest w ciąży? "Król Karol chciałby znów zostać dziadkiem"

Czy Kate Middleton jest w ciąży? "Król Karol chciałby znów zostać dziadkiem"

Ubrania z drugiej ręki: hit czy kit?

Ubrania z drugiej ręki: hit czy kit?

Szymon Wydra w nowej roli. Młodzież nazywa go wujkiem. "To mnie inspiruje"

Szymon Wydra w nowej roli. Młodzież nazywa go wujkiem. "To mnie inspiruje"

Przeglądał mieszkania na sprzedaż. "Zdębiałem, jak to zobaczyłem"

Przeglądał mieszkania na sprzedaż. "Zdębiałem, jak to zobaczyłem"

Poduszki kontra zmarszczki. "To naprawdę wygodne"

Poduszki kontra zmarszczki. "To naprawdę wygodne"

Rafał Maślak ma swoje poranne rytuały. Jak dobrze zacząć dzień? "Zawsze to robię"
Materiał promocyjny

Rafał Maślak ma swoje poranne rytuały. Jak dobrze zacząć dzień? "Zawsze to robię"

Agnieszka Chylińska o początkach kariery. "To było strasznie bolesne"

Agnieszka Chylińska o początkach kariery. "To było strasznie bolesne"

Tak Agnieszka i Wojtek ze "ŚOPW" świętowali 5. rocznicę

Tak Agnieszka i Wojtek ze "ŚOPW" świętowali 5. rocznicę

Kuchnia na zimowe szaleństwa. "Proteiny są dla nas niesamowicie ważne"
Materiał promocyjny

Kuchnia na zimowe szaleństwa. "Proteiny są dla nas niesamowicie ważne"

Lekarze alarmują: to tykają bomba. Codziennie mamy z tym do czynienia

Lekarze alarmują: to tykają bomba. Codziennie mamy z tym do czynienia

Atuty województwa śląskiego. Tu warto przyjechać w każdą porę roku. "Jesteśmy gościnnym regionem"
Materiał promocyjny

Atuty województwa śląskiego. Tu warto przyjechać w każdą porę roku. "Jesteśmy gościnnym regionem"

Cellulit nie musi być problemem. Sprawdź, jak skutecznie się go pozbyć

Cellulit nie musi być problemem. Sprawdź, jak skutecznie się go pozbyć

Jak przygotować rzeczy do sprzedaży na Vinted?
Materiał promocyjny

Jak przygotować rzeczy do sprzedaży na Vinted?

Marcin Prokop wyznał, jaki jest jego najcenniejszy talent. "Dość dobrze go wykorzystuję"

Marcin Prokop wyznał, jaki jest jego najcenniejszy talent. "Dość dobrze go wykorzystuję"

Taneczna rozgrzewka na stoku. Akcja #DDdance i Projekt Zima

Taneczna rozgrzewka na stoku. Akcja #DDdance i Projekt Zima

Julia Wieniawa zdecydowała się na szczere wyznanie. "Usiadłam i rozpłakałam się"

Julia Wieniawa zdecydowała się na szczere wyznanie. "Usiadłam i rozpłakałam się"

Nowy rok, nowe… wnętrze. Rusza nowy program w Dzień Dobry TVN - Sposób na wnętrze! Weź udział w castingu
Materiał promocyjny

Nowy rok, nowe… wnętrze. Rusza nowy program w Dzień Dobry TVN - Sposób na wnętrze! Weź udział w castingu

Małgorzata Heretyk-Musiał i Ernest Musiał o swoim przepisie na miłość. "Dzięki temu jest spokojniej i bardziej rodzinnie"

Małgorzata Heretyk-Musiał i Ernest Musiał o swoim przepisie na miłość. "Dzięki temu jest spokojniej i bardziej rodzinnie"

Czego mężczyźni oczekują od kobiet?

Czego mężczyźni oczekują od kobiet?

Nie wiesz, jak rozmawiać ze swoim psem? Waszą komunikację poprawi Radek Ekwiński. Napisz do nas

Nie wiesz, jak rozmawiać ze swoim psem? Waszą komunikację poprawi Radek Ekwiński. Napisz do nas

"Detektywi" i pies, który im pomaga. "To jest gwiazda tego serialu"

"Detektywi" i pies, który im pomaga. "To jest gwiazda tego serialu"

Książę Harry o nowotworze u króla Karola III. Zaskakujące wyznanie

Książę Harry o nowotworze u króla Karola III. Zaskakujące wyznanie

Szczere wyznanie Luny dotyczące Eurowizji. Co sądzi o konkursie?

Szczere wyznanie Luny dotyczące Eurowizji. Co sądzi o konkursie?

Kultowi bohaterowie "Samych swoich" powracają na ekrany. "To zupełnie inna historia"

Kultowi bohaterowie "Samych swoich" powracają na ekrany. "To zupełnie inna historia"

"Kochamy i chcemy być kochani". Osoby w spektrum autyzmu mówią o miłości

"Kochamy i chcemy być kochani". Osoby w spektrum autyzmu mówią o miłości

Oszpecała córkę żrącą substancją? Dziecko straciło część ucha

Oszpecała córkę żrącą substancją? Dziecko straciło część ucha

E-sklep TVN. Co jest w ofercie? "Widzowie poczują się częścią czegoś większego"
Materiał promocyjny

E-sklep TVN. Co jest w ofercie? "Widzowie poczują się częścią czegoś większego"

To one nauczą uczestników "Czas na Show. Drag Me Out" sztuki performensu

To one nauczą uczestników "Czas na Show. Drag Me Out" sztuki performensu

Mata w programie "Autentyczni". Czym jest dla niego spektrum autyzmu?

Mata w programie "Autentyczni". Czym jest dla niego spektrum autyzmu?

Wzięli ślub w teatrze. "Po przysięgach wykonaliśmy krótki stand-up o naszych gościach"

Wzięli ślub w teatrze. "Po przysięgach wykonaliśmy krótki stand-up o naszych gościach"

Te znaki zodiaku to prawdziwe królowe lodu. Ich serce ciężko jest zdobyć

Te znaki zodiaku to prawdziwe królowe lodu. Ich serce ciężko jest zdobyć

Coraz więcej singli praktykuje sober dating. "Czujemy to, co autentycznie przeżywamy"

Coraz więcej singli praktykuje sober dating. "Czujemy to, co autentycznie przeżywamy"

Ogromny sukces polskich lekarzy. "To było coś, czego nie zapomnę"

Ogromny sukces polskich lekarzy. "To było coś, czego nie zapomnę"

Prosty i przyjemny trening na zimową chandrę. Jak ćwiczyć na hula hop?

Prosty i przyjemny trening na zimową chandrę. Jak ćwiczyć na hula hop?

"The Traitors. Zdrajcy". Jakie są reguły nowego programu TVN?

"The Traitors. Zdrajcy". Jakie są reguły nowego programu TVN?

Tatiana Okupnik usłyszała od innych: "Zepsułaś wszystko"

Tatiana Okupnik usłyszała od innych: "Zepsułaś wszystko"

Substancje psychoaktywne, kradzieże, seks

Substancje psychoaktywne, kradzieże, seks

"The Traitors. Zdrajcy". Poznaj interesujących uczestników nowego programu

"The Traitors. Zdrajcy". Poznaj interesujących uczestników nowego programu

#DzieńDobrywPolsce. Potrzebujesz interwencji Dzień Dobry TVN? Napisz do nas

#DzieńDobrywPolsce. Potrzebujesz interwencji Dzień Dobry TVN? Napisz do nas