Czubajka kania to grzyb jadalny i smaczny. Jego wadą jest wyjątkowo niebezpieczny „sobowtór” - muchomor sromotnikowy. Kania jadalna, szczególnie duża i dojrzała, na szczęście różni się od trującego muchomora. Sprawdź, jak i kiedy zbierać kanie, co można z nimi zrobić i jakie są ich wartości odżywcze.

Czubajka kania to grzyb jadalny znany także jako bedłka wysoka, bedłka wyniosła, stroszka strzelista, stroszka cielista, a także sowa, czubaj czy czubak.

Więcej:

Czubajka kania - grzyb jadalny, ale ryzykowny

Czubajka kania jest grzybem jadalnym i pospolitym w Polsce, jednak rzadko zbieranym, ponieważ łatwo go pomylić ze śmiertelnie trującym muchomorem sromotnikowym. Ma też kilka innych trujących „sobowtórów”.

Aby mieć pewność, co do tego, czy zerwaliśmy kanię czy muchomora , musimy bardzo dobrze znać cechy odróżniające je od siebie, zawsze zrywać dojrzałe, duże osobniki (dopiero one wykształcają wspomniane cechy), po lesie chodzić z doświadczonym grzybiarzem, a po grzybobraniu i tak zgłosić się do lokalnej stacji sanitarno-epidemiologicznej, gdzie grzyby zostaną fachowo ocenione.

Kanie zawsze wykręcamy z podłoża, nie wycinamy nożykiem. Ma to znaczenie, gdyż wygląd bulwy, z której wyrasta kania, odróżnia ją od muchomora sromotnikowego. Zawsze też zbieramy grzyby w całości. Nawet specjalista może mieć problem z odróżnieniem grzyba jadalnego od trującego na podstawie samego kapelusza.

Grzyb kania - jak wygląda?

Jak wygląda grzyb kania? Czubajka kania jest grzybem blaszkowym - pod kapeluszem ma gęste i szerokie blaszki, które nie dochodzą do trzonu. Jej kapelusz jest duży (10-30 cm), w kształcie parasola z małym garbem pośrodku (młode okazy mają kulisty, zamknięty kapelusz, ale takich po prostu lepiej nie zrywać, bo odróżnienie ich od trujących grzybów jest bardzo trudne). Kania ma kolor białawy, beżowy z blado-brązowymi łuskami, lekko odstającymi od skórki. Brzegi są zwykle postrzępione i białe. Trzon kani jest dość cienki (do 2 cm), u dołu zakończony większą bulwą, bez pochewki. U młodszych okazów jest gąbczasty, z czasem robi się pusty w środku. Na trzonie znajduje się ruchomy pierścień. Nad pierścieniem trzon jest gładki, a pod nim ma poprzeczne, ciemne prążki. Miąższ kurki jest biały i nie sinieje po ściśnięciu czy uszkodzeniu. Kania ma łagodny smak i zapach.

Kania (grzyb) - kiedy zbierać i gdzie?

Kania rośnie w Polsce na terenie niemal całego kraju, na obrzeżach lasów - zarówno liściastych, jak i iglastych. Można znaleźć kanie także na leśnych polanach, ale i w parkach czy na łąkach. Preferują gliniaste gleby ze związkami wapnia. Kanię można zbierać od lata do jesieni.

Grzyb kania - czy jest trująca?

Kania czubajka jest jadalnym grzybem. Spożywa się jednak kapelusze, gdyż trzony są łykowate. Kania jest niebezpieczna tylko, jeśli pomylimy ją z trującym grzybem.

Najbardziej niebezpieczny jest podobny do kani muchomor sromotnikowy , którego toksyny - alfa-amanityny - nie da się w żaden sposób usunąć z grzyba. Będzie aktywna i niebezpieczna przez lata, nawet po zamarynowaniu. Uszkadza wątrobę i inne narządy, może nawet doprowadzić do śmierci.

Można zatruć się jadalną kanią tylko w przypadku, jeśli nieprawidłowo przechowujemy tego grzyba. Wszystkie grzyby jadalne szybko się psują i mogą wywołać problemy gastryczne, jeśli np. nosimy je w foliowych torebkach lub nie zjemy wystarczająco szybko po przyrządzeniu.

Kania - wartości odżywcze:

  • wapń,
  • żelazo,
  • miedź,
  • potas,
  • magnez,
  • mangan,
  • sód,
  • cynk.

Spożycie kani częściej niż raz w tygodniu może być szkodliwe ze względu na zawartość metali ciężkich, które się w niej akumulują.

Kania - z czym można pomylić? Czubajka kania a muchomor sromotnikowy i jadowity

Kanię niestety można pomylić z trującymi muchomorami:

muchomor sromotnikowy a kania : różnice są widoczne dopiero u dojrzałych okazów, muchomor sromotnikowy ma zielonkawy odcień, a jego pierścień może z czasem nawet zaniknąć i nie przesuwa się po trzonie, blaszki muchomora są białe, nie beżowe, kapelusz jest raczej gładki, a jeśli prawidłowo wykręcimy grzyba, zobaczymy, że u kani brakuje charakterystycznej dla muchomora pochwy na bulwie, muchomor ma też słodki, mdły zapach;

 muchomor jadowity a kania : kolor muchomora jadowitego jest białożółty, blaszki są białe, gęste, również miewa na kapeluszu łatki, ale wystarczy sprawdzić pierścień na trzonie, aby wiedzieć, czy to kania, czy muchomor - u kani będzie ruchomy, u muchomora przyrośnięty do trzonu.

Grzyb kania - jak rozpoznać i odróżnić od innych grzybów?

Kania przypomina też inne grzyby trujące:

  • czubajka ogrodowa a czubajka kania : czubajka ogrodowa rośnie w dawnych (lub obecnych) ogrodach, w których używany był kompost, ma dużo większą bulwę u podstawy niż kania;
  • czubajeczka zamszowata a czubajka kania : czubajeczka nie ma na trzonie pierścienia i jest mniejsza (kapelusz ma do 5 cm średnicy), na kapeluszu ma włókienka, nie łuski, to rzadki gatunek w Polsce;
  • sinoblaszek trujący lub zielonawy a jadalna kania : u dojrzałych osobników sinoblaszka blaszki pod kapeluszem przybierają barwę zielonawą, pierścień na trzonie jest nieruchomy, na razie sinoblaszek trujący nie występuje w Polsce, ale rozprzestrzenia się po Europie, jest też najczęstszą przyczyną zatruć grzybami w Ameryce Północnej, wywołuje ostre zatrucie pokarmowe.

Zobacz film: Marcin Sawicki na grzybach. Źródło: Dzień Dobry TVN

Kania a grzyby jadalne, które można pomylić:

  • czubajka czerwieniejąca a czubajka kania : czubajka czerwieniejąca czerwienieje po uszkodzeniu i nie ma łusek na trzonie;
  • czubajka gwiaździsta a czubajka kania : czubajka gwiaździsta jest mniejsza od kani i ma większe plamki na kapeluszu.

Co można zrobić z kanią?

Kanię najczęściej przyrządza się panierując i smażąc kapelusze. Najlepiej smakują na maśle.

Anna K. Kojta i in. „Mineral Constituents of Edible Field Parasol (Macrolepiota procera) Mushrooms and the Underlying Substrate from Upland Regions of Poland: Bioconcentration Potential, Intake Benefits, and Toxicological Risk”, Pol. J. Environ. Stud. Vol. 25, No. 6 (2016) https://doi.org/10.15244/pjoes/62997.

Co sądzisz o tym artykule?
63
7
Wybrane dla Ciebie
Komentarze
0