Podstawowe cechy systemu parlamentarno-gabinetowego. Na czym polega?

Źródło: Dzień Dobry TVN
„Polityka w sztuce”
„Polityka w sztuce”
Ponad 2 mln kobiet w Polsce nie chodzi na wybory
Ponad 2 mln kobiet w Polsce nie chodzi na wybory
#dziewczynynawybory spot
#dziewczynynawybory spot
Tajemnice politycznej mowy ciała
Tajemnice politycznej mowy ciała
W systemie parlamentarno-gabinetowym głowa państwa pełni funkcję reprezentacyjną i nie ponosi odpowiedzialności politycznej. Taką odpowiedzialność ponosi rząd. Ten system rządów ukształtował się w Anglii na przełomie XVIII i XIX wieku, a następnie rozpowszechnił się w wielu krajach europejskich.

W systemie parlamentarno-gabinetowym władza wykonawcza odpowiedzialna jest przed władzą ustawodawczą, parlament, w zależności od sytuacji, udziela rządowi wotum zaufania lub wotum nieufności. Rząd z drugiej strony może wystąpić do głowy państwa z wnioskiem o rozwiązanie parlamentu i rozpisanie przedterminowych wyborów. Może to jednak mieć miejsce tylko w określonych sytuacjach, takich jak np. nieuchwalenie budżetu przez parlament.

System gabinetowo-parlamentarny a parlamentarno-gabinetowy: podstawowe różnice

System gabinetowo-parlamentarny jest obecnie jednym z najbardziej rozpowszechnionych systemów sprawowania władzy na świecie. Drugim jest system gabinetowo-parlamentarny. Różnica między nimi polega na tym, która instytucja ma większość władzy. Jeżeli jest to rząd, mamy do czynienia z systemem gabinetowo-parlamentarnym (Wielka Brytania), w odwrotnym wypadku mówimy o systemie parlamentarno-gabinetowym (np. Szwecja, Węgry, ale także Polska.).

Ten model charakteryzuje się podziałem władzy oraz dużą współpracą między jej poszczególnymi organami. Są one wzajemnie powiązane poprzez system określonych kompetencji, przez co mogą nie tylko współpracować, ale również wzajemnie się kontrolować.

Cechy współczesnego systemu parlamentarno-gabinetowego

Nowoczesny system parlamentarno-gabinetowy charakteryzuje się kilkoma podstawowymi cechami:

  • rząd ponosi odpowiedzialność polityczną przed parlamentem; jeżeli większość parlamentarna uzna, że rząd działa niezgodnie z założeniami, może wystosować wotum nieufności wobec całego rządu lub poszczególnych jego ministrów;
    • rząd ma wpływ na rozwiązanie parlamentu przed upływem kadencji; w takiej sytuacji konieczne jest rozpisanie przedterminowych wyborów;
      • parlament w systemie parlamentarno-gabinetowym wybierany jest przez ogół społeczeństwa w wyborach powszechny;
        • o powołaniu rządu decyduje układ sił w parlamencie, stworzyć go może najsilniejsza partia, ewentualnie koalicja ugrupowań, która zapewnia odpowiednią większość;
          • głowa państwa (prezydent lub monarcha) pełni w systemie parlamentarno-gabinetowym jedynie funkcję reprezentacyjną; nie może decydować o polityce wewnętrznej ani międzynarodowej; jego funkcja związana jest też z powoływaniem premiera, a także rozpisywaniem przedterminowych wyborów, jednak działania te podjąć może jedynie w wyniku decyzji większości parlamentarnej;
            • nie występuje rozdzielenie władzy ustawodawczej i wykonawczej, bardzo często bowiem posłowie partii rządzącej są jednocześnie ministrami w rządzie.

              Wotum zaufania i nieufności – jedna z głównych cech modelu parlamentarno-gabinetowego

              Zasada odpowiedzialności politycznej rządu przed parlamentem w systemie parlamentarno-gabinetowym realizowana jest przez wotum zaufania lub wotum nieufności. Wotum zaufania oznacza aprobatę działań rządu w ramach uchwały przyjętej przez większość posłów w parlamencie.

              Z drugiej strony, jeśli rząd nie realizuje odpowiednich założeń, parlament wydaje uchwałę z negatywną oceną pracy rządu, co wiąże się z jego odwołaniem. Stosowanie wotum nieufności w sposób nieograniczony mogłoby prowadzić do częstego odwoływania rządu, a co za tym idzie doprowadzić do destabilizacji państwa.

              Dlatego w systemie parlamentarno-gabinetowym wprowadzono zasadę konstruktywnego wotum nieufności. Polega to na tym, że parlament, odwołując rząd, musi posiadać większość, która będzie mogła powołać nowy rząd. W wotum nieufności musi znaleźć się nazwisko nowego kandydata na premiera.

              Model parlamentarno-gabinetowy: odpowiedzialność władzy ustawodawczej

              W systemie parlamentarno-gabinetowym członkowie rządu ponoszą tzw. odpowiedzialność konstytucyjną. Oznacza to, że ponoszą odpowiedzialność w przypadku naruszenia konstytucji lub poszczególnych ustaw. W takiej sytuacji uprawniona do tego izba parlamentu stawia członka rządu, który naruszył te przepisy, przed sądem. W parlamencie dwuizbowym rolę sądu pełni druga izba parlamentu. W innym wypadku powołuje się do tego specjalny organ, który osądza danego członka rządu.

              Tak duże uprawnienia parlamentu mogą doprowadzić do konfliktów w państwie. W niektórych sytuacjach parlament może uzurpować sobie prawo do sprawowania władzy wykonawczej. Dlatego w wielu krajach zastosowano modyfikację systemu parlamentarno-gabinetowego, aby rząd miał bardziej niezależną pozycję. Są to systemy parlamentarno-komitetowe (zasadą jest jedność władzy, nie występuje jej trójpodział) i systemy kanclerskie (cała władza wykonawcza należy do kanclerza).

              Jesteśmy serwisem kobiecym i tworzymy dla Was treści związane ze stylem życia. Pamiętamy jednak o sytuacji w Ukrainie. Chcesz pomóc? Sprawdź, co możesz zrobić. Pomoc. Informacje. Porady.

              Zobacz także:

              Autor: Adrian Adamczyk

              Źródło zdjęcia głównego: zagorskid/Getty Images

              podziel się:

              Pozostałe wiadomości

              Depresja może być najczęściej diagnozowaną chorobą na świecie

              Depresja może być najczęściej diagnozowaną chorobą na świecie

              Zajadanie emocji - jak sobie z nim radzić?

              Zajadanie emocji - jak sobie z nim radzić?

              Projekt wakacji kredytowych na nowych zasadach?

              Projekt wakacji kredytowych na nowych zasadach?

              Grzegorz Głuszak ze łzami w oczach wspomina Komendę. "Wygrał z systemem, ale przegrał z chorobą"

              Grzegorz Głuszak ze łzami w oczach wspomina Komendę. "Wygrał z systemem, ale przegrał z chorobą"

              Mieszkanie razem czy osobno - co jest lepsze dla związku? Psycholog radzi

              Mieszkanie razem czy osobno - co jest lepsze dla związku? Psycholog radzi

              Ostatnia wizyta Tomasza Komendy w Dzień Dobry TVN. Cieszył się, że zostanie ojcem

              Ostatnia wizyta Tomasza Komendy w Dzień Dobry TVN. Cieszył się, że zostanie ojcem

              Rafał Collins o ostatnich chwilach Tomka Komendy. "Trudna sytuacja ciągnęła się już od grudnia"

              Rafał Collins o ostatnich chwilach Tomka Komendy. "Trudna sytuacja ciągnęła się już od grudnia"

              Wyceniono majątek syna Alicji Bachledy-Curuś. 15-latek może pochwalić się pokaźną sumą

              Wyceniono majątek syna Alicji Bachledy-Curuś. 15-latek może pochwalić się pokaźną sumą

              Jak działają internetowi dawcy nasienia? "Lepiej jest to zrobić metodą naturalną, ze zbliżeniem"

              Jak działają internetowi dawcy nasienia? "Lepiej jest to zrobić metodą naturalną, ze zbliżeniem"

              Kiełek czeka na adopcję

              Kiełek czeka na adopcję

              Ferie zimowe warto spędzić w Wiśle!
              Materiał promocyjny

              Ferie zimowe warto spędzić w Wiśle!

              Czy Kate Middleton jest w ciąży? "Król Karol chciałby znów zostać dziadkiem"

              Czy Kate Middleton jest w ciąży? "Król Karol chciałby znów zostać dziadkiem"

              Ubrania z drugiej ręki: hit czy kit?

              Ubrania z drugiej ręki: hit czy kit?

              Szymon Wydra w nowej roli. Młodzież nazywa go wujkiem. "To mnie inspiruje"

              Szymon Wydra w nowej roli. Młodzież nazywa go wujkiem. "To mnie inspiruje"

              Przeglądał mieszkania na sprzedaż. "Zdębiałem, jak to zobaczyłem"

              Przeglądał mieszkania na sprzedaż. "Zdębiałem, jak to zobaczyłem"

              Poduszki kontra zmarszczki. "To naprawdę wygodne"

              Poduszki kontra zmarszczki. "To naprawdę wygodne"

              Rafał Maślak ma swoje poranne rytuały. Jak dobrze zacząć dzień? "Zawsze to robię"
              Materiał promocyjny

              Rafał Maślak ma swoje poranne rytuały. Jak dobrze zacząć dzień? "Zawsze to robię"

              Agnieszka Chylińska o początkach kariery. "To było strasznie bolesne"

              Agnieszka Chylińska o początkach kariery. "To było strasznie bolesne"

              Tak Agnieszka i Wojtek ze "ŚOPW" świętowali 5. rocznicę

              Tak Agnieszka i Wojtek ze "ŚOPW" świętowali 5. rocznicę

              Kuchnia na zimowe szaleństwa. "Proteiny są dla nas niesamowicie ważne"
              Materiał promocyjny

              Kuchnia na zimowe szaleństwa. "Proteiny są dla nas niesamowicie ważne"

              Lekarze alarmują: to tykają bomba. Codziennie mamy z tym do czynienia

              Lekarze alarmują: to tykają bomba. Codziennie mamy z tym do czynienia

              Atuty województwa śląskiego. Tu warto przyjechać w każdą porę roku. "Jesteśmy gościnnym regionem"
              Materiał promocyjny

              Atuty województwa śląskiego. Tu warto przyjechać w każdą porę roku. "Jesteśmy gościnnym regionem"

              Cellulit nie musi być problemem. Sprawdź, jak skutecznie się go pozbyć

              Cellulit nie musi być problemem. Sprawdź, jak skutecznie się go pozbyć

              Jak przygotować rzeczy do sprzedaży na Vinted?
              Materiał promocyjny

              Jak przygotować rzeczy do sprzedaży na Vinted?

              Marcin Prokop wyznał, jaki jest jego najcenniejszy talent. "Dość dobrze go wykorzystuję"

              Marcin Prokop wyznał, jaki jest jego najcenniejszy talent. "Dość dobrze go wykorzystuję"

              Taneczna rozgrzewka na stoku. Akcja #DDdance i Projekt Zima

              Taneczna rozgrzewka na stoku. Akcja #DDdance i Projekt Zima

              Julia Wieniawa zdecydowała się na szczere wyznanie. "Usiadłam i rozpłakałam się"

              Julia Wieniawa zdecydowała się na szczere wyznanie. "Usiadłam i rozpłakałam się"

              Nowy rok, nowe… wnętrze. Rusza nowy program w Dzień Dobry TVN - Sposób na wnętrze! Weź udział w castingu
              Materiał promocyjny

              Nowy rok, nowe… wnętrze. Rusza nowy program w Dzień Dobry TVN - Sposób na wnętrze! Weź udział w castingu

              Małgorzata Heretyk-Musiał i Ernest Musiał o swoim przepisie na miłość. "Dzięki temu jest spokojniej i bardziej rodzinnie"

              Małgorzata Heretyk-Musiał i Ernest Musiał o swoim przepisie na miłość. "Dzięki temu jest spokojniej i bardziej rodzinnie"

              Czego mężczyźni oczekują od kobiet?

              Czego mężczyźni oczekują od kobiet?

              Nie wiesz, jak rozmawiać ze swoim psem? Waszą komunikację poprawi Radek Ekwiński. Napisz do nas

              Nie wiesz, jak rozmawiać ze swoim psem? Waszą komunikację poprawi Radek Ekwiński. Napisz do nas

              "Detektywi" i pies, który im pomaga. "To jest gwiazda tego serialu"

              "Detektywi" i pies, który im pomaga. "To jest gwiazda tego serialu"

              Książę Harry o nowotworze u króla Karola III. Zaskakujące wyznanie

              Książę Harry o nowotworze u króla Karola III. Zaskakujące wyznanie

              Szczere wyznanie Luny dotyczące Eurowizji. Co sądzi o konkursie?

              Szczere wyznanie Luny dotyczące Eurowizji. Co sądzi o konkursie?

              Kultowi bohaterowie "Samych swoich" powracają na ekrany. "To zupełnie inna historia"

              Kultowi bohaterowie "Samych swoich" powracają na ekrany. "To zupełnie inna historia"

              "Kochamy i chcemy być kochani". Osoby w spektrum autyzmu mówią o miłości

              "Kochamy i chcemy być kochani". Osoby w spektrum autyzmu mówią o miłości

              Oszpecała córkę żrącą substancją? Dziecko straciło część ucha

              Oszpecała córkę żrącą substancją? Dziecko straciło część ucha

              E-sklep TVN. Co jest w ofercie? "Widzowie poczują się częścią czegoś większego"
              Materiał promocyjny

              E-sklep TVN. Co jest w ofercie? "Widzowie poczują się częścią czegoś większego"

              To one nauczą uczestników "Czas na Show. Drag Me Out" sztuki performensu

              To one nauczą uczestników "Czas na Show. Drag Me Out" sztuki performensu

              Mata w programie "Autentyczni". Czym jest dla niego spektrum autyzmu?

              Mata w programie "Autentyczni". Czym jest dla niego spektrum autyzmu?

              Wzięli ślub w teatrze. "Po przysięgach wykonaliśmy krótki stand-up o naszych gościach"

              Wzięli ślub w teatrze. "Po przysięgach wykonaliśmy krótki stand-up o naszych gościach"

              Te znaki zodiaku to prawdziwe królowe lodu. Ich serce ciężko jest zdobyć

              Te znaki zodiaku to prawdziwe królowe lodu. Ich serce ciężko jest zdobyć

              Coraz więcej singli praktykuje sober dating. "Czujemy to, co autentycznie przeżywamy"

              Coraz więcej singli praktykuje sober dating. "Czujemy to, co autentycznie przeżywamy"

              Ogromny sukces polskich lekarzy. "To było coś, czego nie zapomnę"

              Ogromny sukces polskich lekarzy. "To było coś, czego nie zapomnę"

              Prosty i przyjemny trening na zimową chandrę. Jak ćwiczyć na hula hop?

              Prosty i przyjemny trening na zimową chandrę. Jak ćwiczyć na hula hop?

              "The Traitors. Zdrajcy". Jakie są reguły nowego programu TVN?

              "The Traitors. Zdrajcy". Jakie są reguły nowego programu TVN?

              Tatiana Okupnik usłyszała od innych: "Zepsułaś wszystko"

              Tatiana Okupnik usłyszała od innych: "Zepsułaś wszystko"

              Substancje psychoaktywne, kradzieże, seks

              Substancje psychoaktywne, kradzieże, seks

              "The Traitors. Zdrajcy". Poznaj interesujących uczestników nowego programu

              "The Traitors. Zdrajcy". Poznaj interesujących uczestników nowego programu

              #DzieńDobrywPolsce. Potrzebujesz interwencji Dzień Dobry TVN? Napisz do nas

              #DzieńDobrywPolsce. Potrzebujesz interwencji Dzień Dobry TVN? Napisz do nas