- Śryż to pierwsza forma lodu powstająca w początkowej fazie zamarzania rzek, zbudowana z drobnych grudek kryształków lodu o kształcie igieł lub płytek.
- Krążki lodowe tworzą się, gdy śryż i lepa łączą się w większe formy, które przyjmują kształt okrągłych tafli z lekko uniesionymi brzegami.
- Proces zamarzania rzeki przebiega etapowo i zaczyna się od powstania śryżu.
Dalsza część artykułu znajduje się pod materiałem wideo
Czym jest śryż?
Śryż, nazywany także lodem prądowym, to zjawisko lodowe pojawiające się w początkowej fazie zamarzania rzek lub innych zbiorników wodnych. Stanowi jedną z pierwszych form lodu.
Tworzy się on z drobnych, gąbczastych grudek zbudowanych z kryształków lodu mających kształt igieł lub cienkich płytek, zwykle o średnicy kilku centymetrów. Powstaje z tzw. lepy lodowej lub śnieżnej, a czasem także z domieszką lodu dennego. Zjawisko to zachodzi w wodzie o temperaturze nieco poniżej 0 °C i stanowi wstępny etap tworzenia się pokrywy lodowej na rzece.
Śryż oraz lepa mogą łączyć się ze sobą, tworząc większe formy w postaci krążków lodowych. Krążki lodowe to szczególny rodzaj formacji lodowej, pojawiający się w trakcie zamarzania rzek lub zbiorników wodnych. Należą do odmian lodu pływającego. W wyniku wzajemnych uderzeń poszczególnych tafli przyjmują one zazwyczaj kształt zbliżony do okręgu, z lekko uniesionymi brzegami. Przy niewielkim falowaniu powstają z zamarzającej mieszaniny śniegu, śryżu lub drobnych kawałków lodu, natomiast przy silniejszych falach mogą tworzyć się również w efekcie pękania tzw. lodu szarego.
Jak zamarzają rzeki?
Śryż stanowi jeden z pierwszych etapów powstawania lodowej pokrywy na powierzchni wody. Po jego utworzeniu łączy się on z lodem dennym, tworząc większe tafle zwane krążkami lodowymi, które osiągają około 10 cm grubości i mają średnicę od 30 cm do nawet 3 metrów. W tym samym czasie przy brzegach rzeki zaczyna się formować lód przybrzeżny, przylegający do wciąż niezamarzniętej części nurtu. Ponieważ brzegi ochładzają się szybciej niż głębsze partie wody, warstwa ta stopniowo rozrasta się w stronę środka rzeki.
Po środkowej, jeszcze wolnej od lodu części rzeki unoszą się krążki lodowe, które często przyrastają do lodu przybrzeżnego lub łączą się ze sobą, zwiększając swoją powierzchnię. W rezultacie, jeśli temperatura utrzymuje się poniżej zera, cała rzeka pokrywa się lodem.
Zobacz także:
- Widzisz parujący śnieg lub lód? To wcale nierzadkie zjawisko fizyczne, które można sprytnie wykorzystać
- Tak zabija zimno. Czym jest hipotermia? Ratownik wskazuje zagrażającą życiu temperaturę ciała
- Zamieć a zawieja śnieżna to dwa różne zjawiska. Wiesz czym się różnią?
Autor: Teofila Siewko
Źródło: Wikipedia/Bryk/
Źródło zdjęcia głównego: Aiman Dairabaeva/Getty Images