Historia zamku Lipowiec sięga średniowiecza. Został zbudowany na planie pięcioboku, a do budowy użyto głównie miejscowego kamienia. Po raz pierwszy o zamku wspomniał Jan Długosz. Jaka jest historia tej budowli?
Historia zamku Lipowiec
Tereny, na których znajduje się zamek Lipowiec, należały kiedyś do rycerskiego rodu Gryfitów. Potem były własnością klasztoru benedyktynek w Staniątkach, a następnie zostały kupione przez biskupa krakowskiego Jana Prandotę. Z inicjatywy biskupa na wzgórzu powstała twierdza, początkowo drewniana. Murowana budowla powstawała najprawdopodobniej od drugiej połowy XIII w. do początków XIV w. Za panowania biskupa Jana Muskaty zamek znacznie rozbudowano – pojawiła się m.in. kamienna wieża.
Zamek był kilkakrotnie przebudowywany. Jego obecny wygląd pochodzi z XV w. Wtedy powstał niewielki dziedziniec, do którego przylegały zabudowania mieszkalne, mur obronny i fosa. Powiększona o trzy kondygnacje wieża stała się integralną częścią budowli. Wtedy powstały też charakterystyczne otwory strzelnicze na wyższych kondygnacjach. W tym czasie zamek oprócz funkcji obronnej zaczął pełnić też funkcję więzienia dla duchownych. Zwłaszcza w czasach reformacji trafiało tu wielu innowierców i duchownych, którzy popełnili różnego rodzaju przestępstwa. W 1550 r. osadzono tutaj Franciszka Stankara, profesora Akademii Krakowskiej i znanego zwolennika reformacji. Jako jednemu z niewielu udało mu się zbiec z lipowieckiego zamku.
W XVII w. zamek został częściowo zniszczony w wyniku pożaru. Zmalało jego znaczenie, ponieważ przestał być siedzibą biskupów krakowskich, którzy przenieśli się do nowo wybudowanego, drewnianego dworu. Podczas potopu szwedzkiego budowla uległa dalszej degradacji – zamek nie był przystosowany do obrony przed świetnie wyposażoną armią szwedzką. Przez dwa lata Szwedzi mieli tu kwaterę główną, jednak opuszczając zamek, podpalili go. Wart odnotowania jest fakt, że w 1683 r. zatrzymał się tutaj Jan III Sobieski w drodze na Wiedeń, pod którym stoczył słynną bitwę z osmańskimi wojskami. O tej wizycie przypomina dziś wmurowana tablica.
W XVIII w. biskup krakowski Konstanty Felicjan Szaniawski postanowił odbudować zamek i stworzyć tu dom poprawy dla duchownych, czyli mniej rygorystyczne więzienie. Prace remontowe, które ruszyły w latach 20. XVIII w., skupiły się głównie na wnętrzach.
W drugiej połowie XVIII w. zamek na Lipowcu został zajęty przez wojska austriackie. Przez jakiś czas był zamieszkany, a potem znów został zniszczony w wyniku pożaru. Od końca XIX w. budowla nie była już użytkowana.
W latach 50. XX w. podjęto decyzję, by ochronić zamek przed kompletną destrukcją. Został uznany za obiekt zabytkowy, a w latach 1961–1969 trwały prace badawcze i konserwatorskie. Następnie zamek został udostępniony zwiedzającym.
Lipowiec – skansen
Ruiny zamku w Lipowcu i leżący u stóp wzgórza skansen są częścią Muzeum – Nadwiślańskiego Parku Etnograficznego w Wygiełzowie i Zamku Lipowiec. W skansenie odwiedzający zobaczą około 25 drewnianych budowli charakterystycznych dla Krakowiaków Zachodnich. Znajdują się tu domy, spichlerze, kuźnia, stodoła czy chlewnik.
Zamek Lipowiec – zlot czarownic i inne imprezy
Lipowiec to też niecodzienne i oryginalne imprezy, np. zlot czarownic w Lipowcu . Imprezę tę organizuje się od kilku lat i z roku na rok przyciąga ona coraz więcej gości. Podczas zlotu czarownic w Lipowcu, który odbywa się w sierpniu, wybiera się m.in. najbardziej krzywą miotłę, tańczy się wokół zamku czy próbuje swoich sił w czarnej magii. Podczas całodniowej imprezy odbywają się także przedstawienia i koncerty. Zlot czarownic w Lipowcu to pomysł Gminnego Ośrodku Kultury i Sportu w Babicach.
Z kolei Muzeum w Wygiełzowie od ponad 20 lat organizuje międzynarodowy Festiwal Muzyki Kameralnej i Organowej. Koncerty odbywają się w zabytkowym kościele z XVII w. i we wnętrzach dworu z XVIII w.
Zamek Lipowiec – dojazd
Zamek Lipowiec leży między Krakowem a Katowicami. Odległość z Krakowa do Lipowca wynosi ponad 40 km, więc dojazd do ruin zamku zajmie nam około 40 minut. Jeśli jedziemy z Katowic, musimy pokonać dystans około 45 km, zatem podróż potrwa nieco dłużej.
Zobacz także:
- Troki na Litwie – jakie atrakcje oferuje zabytkowe miasteczko?
- Majorka, jakiej nie znacie. "Łatwo się w niej zakochać, ale to trudna i często nieodwzajemniona miłość"
- Wybieracie się do Tunezji na wakacje? Od 10 lipca zmieniają się zasady wjazdu
Zobacz wideo: Michał Cessanis i nieznany Sopot. Jak wykorzystuje się tamtejszą solankę?
Autor: Adrian Adamczyk