Charakterystyka zaburzeń osobowości

Twarz kobiety z efektem rozmazania
Fot. Photographee.eu Getty Images
Zaburzenia osobowości to pewien stały wzorzec charakteru człowieka, który dotyczy problemów ze strukturą osobowości. Zaburzenia te rozwijają się w toku życia jednostki, ze względu na działające czynniki genetyczne, środowiskowe czy socjalizację lub dysfunkcjonalne wychowanie ze strony rodziców.

Możemy wyróżnić przynajmniej kilka rodzajów zaburzeń osobowości. W artykule wyjaśniamy, czym charakteryzują się najpopularniejsze z nich.

Zobacz film: Łukasz Wroński: Zaburzenia osobowości to jest trwały deficyt pewnych zachowań

Zobacz film: Łukasz Wroński: Zaburzenia osobowości to jest trwały deficyt pewnych zachowań. Źródło: Dzień Dobry TVN

Zaburzenia osobowości: rodzaje

Zaburzenia osobowości borderline

Jest to tak zwana osobowość z pogranicza, która charakteryzuje się ciągłym przechodzeniem od miłości do nienawiści. Osoby z zaburzeniem borderline są trudne w kontaktach międzyludzkich i przejawiają zachowania impulsywne i ryzykowne, takie jak nadużywanie alkoholu lub innych substancji psychoaktywnych, niebezpieczne kontakty seksualne czy uprawianie hazardu. Przechodzenie od jednego stanu uczuciowego do drugiego wywołuje lęk i niepokój w społeczeństwie, dlatego funkcjonowanie codzienne osób z tym zaburzeniem może być utrudnione. Zaburzenie osobowości z pogranicza charakteryzuje się także lękiem przed byciem „wchłoniętym” przez drugą osobę, przy jednoczesnym pragnieniu przebywania z innymi.

Narcystyczne zaburzenie osobowości

Narcyzm to zaburzenie nawiązujące do mitologii, a dokładniej mitu o Narcyzie, który zakochał się we własnym odbiciu. W XX wieku narcyzm jako pojęcie weszło do języka potocznego i używane jest w sensie pejoratywnym. Osoby przejawiające to zaburzenie są skoncentrowane na sobie i własnych zaletach, dlatego zwykle z trudem nawiązują kontakty społeczne. Lubią manipulować innymi, oszukiwać ich i starają się osiągnąć własny cel bez względu na środki i drogę do niego. Osoby narcystyczne zwykle charakteryzuje poczucie wyższości nad innymi, wykorzystywanie ludzi do osiągnięcia swoich zamiarów, a także problemy z empatią i budowaniem trwałych relacji.

Schizoidalne zaburzenie osobowości

Osoby z tym zaburzeniem nie lubią wchodzić w związki międzyludzkie i zwykle wolą koncentrować się na swoim świecie wewnętrznym. Zdarza się, że schizoidalne zaburzenie osobowości jest uznawane za schizofrenię i może stanowić przyczynę przyznania renty z powodu niezdolności do pracy oraz podstawę do leczenia psychiatrycznego. Schizotymicy są indywidualistami i preferują samodzielność w życiu codziennym.

Histrioniczne zaburzenie osobowości

Zaburzenie to przejawia się nadmiarem ekspresji, a także chęcią zwrócenia na siebie uwagi otoczenia. Histrioniczne zaburzenie osobowości charakterystyczne jest dla osób, które w przeszłości nie były doceniane i w życiu dorosłym potrzebują dużo atencji. Osoby te zwykle zachowują się w sposób uwodzicielski, namiętny i mają skłonność do flirtów oraz ryzykownych zachowań seksualnych.

Obsesyjno-kompulsyjne zaburzenie osobowości

Zaburzenie obsesyjno-kompulsyjne to inaczej nerwica natręctw. Osoby o tym typie osobowości przejawiają objawy takie jak myśli natrętne, nadmierny perfekcjonizm, chęć sprawdzania wszystkiego kilkakrotnie (na przykład zakręcenia gazu lub zamknięcia drzwi), natrętne impulsy, obsesyjne oczyszczanie się (na przykład wielokrotne mycie rąk) oraz symptomy związane z zaburzeniami lękowymi lub depresją. W przypadku tego zaburzenia pojawić się mogą tiki lub fobie związane ze strachem przed zarazkami.

Antyspołeczne zaburzenie osobowości (dyssocjalne zaburzenie osobowości)

Jest to jedno z poważniejszych zaburzeń osobowości, które może zostać zdiagnozowane jeszcze w okresie dorastania. Zaburzenia osobowości u młodzieży najczęściej związane są właśnie z osobowością antyspołeczną. Osoby z tym zaburzeniem nie przestrzegają norm społecznych, dopuszczają się aktów wandalizmu, zachowań irracjonalnych i nie przejawiają skruchy. Zwykle takie osoby wagarują, są agresywne i drażliwe, co może wpędzać je w jeszcze większe kłopoty w szkole czy w konflikt z prawem. Jednostki przejawiające osobowość dyssocjalną lekceważą prawa innych osób, manipulują innymi i nie są empatyczne.

Paranoiczne zaburzenia osobowości

Osoby paranoiczne są przewrażliwione i podejrzliwe, a także bardzo wrażliwe na niepowodzenia. Zwykle są nadmiernie zazdrosne o współmałżonka czy partnera i ciągle powracają do tematyki zdrad. Ponadto, osoby takie tworzą teorie spiskowe dotyczące własnego życia oraz całego świata.

Zaburzenia osobowości: przyczyny

W większości przyczyny zaburzeń osobowości związane są z wychowanie oraz dzieciństwem. Ogólnie można stwierdzić, że znaczenie ma styl rodzicielski, a także kłopoty w rodzinie. Spore znaczenie mają relacje pomiędzy dzieckiem a opiekunami, a także sytuacje związane z nadużywaniem alkoholu czy substancji psychoaktywnych w okresie dorastania. Dodatkowo, część zaburzeń osobowości powodowana jest przez czynniki biologiczne i brak odpowiedniej aktywności hormonów w mózgu.

Leczenie zaburzeń osobowości

Pierwszym etapem jest zawsze diagnoza zaburzeń osobowości . Głównym sposobem leczenia jest psychoterapia zaburzeń osobowości . Najczęściej polecaną formą jest terapia poznawczo-behawioralna, która koncentruje się na obecnych przeżyciach i schematach poznawczych pacjenta. Dodatkowo, przy niektórych zaburzeniach włączane są leki i konsultacje psychiatryczne.

Autor: Redakcja Dzień Dobry TVN

podziel się:

Pozostałe wiadomości

Świadczy usługi terapeutycznego przytulania. "Nie wykazuję żadnych emocji"

Świadczy usługi terapeutycznego przytulania. "Nie wykazuję żadnych emocji"

Projekt wakacji kredytowych na nowych zasadach?

Projekt wakacji kredytowych na nowych zasadach?

Grzegorz Głuszak ze łzami w oczach wspomina Komendę. "Wygrał z systemem, ale przegrał z chorobą"

Grzegorz Głuszak ze łzami w oczach wspomina Komendę. "Wygrał z systemem, ale przegrał z chorobą"

Mieszkanie razem czy osobno - co jest lepsze dla związku? Psycholog radzi

Mieszkanie razem czy osobno - co jest lepsze dla związku? Psycholog radzi

Ostatnia wizyta Tomasza Komendy w Dzień Dobry TVN. Cieszył się, że zostanie ojcem

Ostatnia wizyta Tomasza Komendy w Dzień Dobry TVN. Cieszył się, że zostanie ojcem

Rafał Collins o ostatnich chwilach Tomka Komendy. "Trudna sytuacja ciągnęła się już od grudnia"

Rafał Collins o ostatnich chwilach Tomka Komendy. "Trudna sytuacja ciągnęła się już od grudnia"

Wyceniono majątek syna Alicji Bachledy-Curuś. 15-latek może pochwalić się pokaźną sumą

Wyceniono majątek syna Alicji Bachledy-Curuś. 15-latek może pochwalić się pokaźną sumą

Jak działają internetowi dawcy nasienia? "Lepiej jest to zrobić metodą naturalną, ze zbliżeniem"

Jak działają internetowi dawcy nasienia? "Lepiej jest to zrobić metodą naturalną, ze zbliżeniem"

Kiełek czeka na adopcję

Kiełek czeka na adopcję

Ferie zimowe warto spędzić w Wiśle!
Materiał promocyjny

Ferie zimowe warto spędzić w Wiśle!

Czy Kate Middleton jest w ciąży? "Król Karol chciałby znów zostać dziadkiem"

Czy Kate Middleton jest w ciąży? "Król Karol chciałby znów zostać dziadkiem"

Ubrania z drugiej ręki: hit czy kit?

Ubrania z drugiej ręki: hit czy kit?

Szymon Wydra w nowej roli. Młodzież nazywa go wujkiem. "To mnie inspiruje"

Szymon Wydra w nowej roli. Młodzież nazywa go wujkiem. "To mnie inspiruje"

Przeglądał mieszkania na sprzedaż. "Zdębiałem, jak to zobaczyłem"

Przeglądał mieszkania na sprzedaż. "Zdębiałem, jak to zobaczyłem"

Poduszki kontra zmarszczki. "To naprawdę wygodne"

Poduszki kontra zmarszczki. "To naprawdę wygodne"

Rafał Maślak ma swoje poranne rytuały. Jak dobrze zacząć dzień? "Zawsze to robię"
Materiał promocyjny

Rafał Maślak ma swoje poranne rytuały. Jak dobrze zacząć dzień? "Zawsze to robię"

Agnieszka Chylińska o początkach kariery. "To było strasznie bolesne"

Agnieszka Chylińska o początkach kariery. "To było strasznie bolesne"

Tak Agnieszka i Wojtek ze "ŚOPW" świętowali 5. rocznicę

Tak Agnieszka i Wojtek ze "ŚOPW" świętowali 5. rocznicę

Kuchnia na zimowe szaleństwa. "Proteiny są dla nas niesamowicie ważne"
Materiał promocyjny

Kuchnia na zimowe szaleństwa. "Proteiny są dla nas niesamowicie ważne"

Lekarze alarmują: to tykają bomba. Codziennie mamy z tym do czynienia

Lekarze alarmują: to tykają bomba. Codziennie mamy z tym do czynienia

Atuty województwa śląskiego. Tu warto przyjechać w każdą porę roku. "Jesteśmy gościnnym regionem"
Materiał promocyjny

Atuty województwa śląskiego. Tu warto przyjechać w każdą porę roku. "Jesteśmy gościnnym regionem"

Cellulit nie musi być problemem. Sprawdź, jak skutecznie się go pozbyć

Cellulit nie musi być problemem. Sprawdź, jak skutecznie się go pozbyć

Jak przygotować rzeczy do sprzedaży na Vinted?
Materiał promocyjny

Jak przygotować rzeczy do sprzedaży na Vinted?

Marcin Prokop wyznał, jaki jest jego najcenniejszy talent. "Dość dobrze go wykorzystuję"

Marcin Prokop wyznał, jaki jest jego najcenniejszy talent. "Dość dobrze go wykorzystuję"

Taneczna rozgrzewka na stoku. Akcja #DDdance i Projekt Zima

Taneczna rozgrzewka na stoku. Akcja #DDdance i Projekt Zima

Julia Wieniawa zdecydowała się na szczere wyznanie. "Usiadłam i rozpłakałam się"

Julia Wieniawa zdecydowała się na szczere wyznanie. "Usiadłam i rozpłakałam się"

Nowy rok, nowe… wnętrze. Rusza nowy program w Dzień Dobry TVN - Sposób na wnętrze! Weź udział w castingu
Materiał promocyjny

Nowy rok, nowe… wnętrze. Rusza nowy program w Dzień Dobry TVN - Sposób na wnętrze! Weź udział w castingu

Małgorzata Heretyk-Musiał i Ernest Musiał o swoim przepisie na miłość. "Dzięki temu jest spokojniej i bardziej rodzinnie"

Małgorzata Heretyk-Musiał i Ernest Musiał o swoim przepisie na miłość. "Dzięki temu jest spokojniej i bardziej rodzinnie"

Czego mężczyźni oczekują od kobiet?

Czego mężczyźni oczekują od kobiet?

Nie wiesz, jak rozmawiać ze swoim psem? Waszą komunikację poprawi Radek Ekwiński. Napisz do nas

Nie wiesz, jak rozmawiać ze swoim psem? Waszą komunikację poprawi Radek Ekwiński. Napisz do nas

"Detektywi" i pies, który im pomaga. "To jest gwiazda tego serialu"

"Detektywi" i pies, który im pomaga. "To jest gwiazda tego serialu"

Książę Harry o nowotworze u króla Karola III. Zaskakujące wyznanie

Książę Harry o nowotworze u króla Karola III. Zaskakujące wyznanie

Szczere wyznanie Luny dotyczące Eurowizji. Co sądzi o konkursie?

Szczere wyznanie Luny dotyczące Eurowizji. Co sądzi o konkursie?

Kultowi bohaterowie "Samych swoich" powracają na ekrany. "To zupełnie inna historia"

Kultowi bohaterowie "Samych swoich" powracają na ekrany. "To zupełnie inna historia"

"Kochamy i chcemy być kochani". Osoby w spektrum autyzmu mówią o miłości

"Kochamy i chcemy być kochani". Osoby w spektrum autyzmu mówią o miłości

Oszpecała córkę żrącą substancją? Dziecko straciło część ucha

Oszpecała córkę żrącą substancją? Dziecko straciło część ucha

E-sklep TVN. Co jest w ofercie? "Widzowie poczują się częścią czegoś większego"
Materiał promocyjny

E-sklep TVN. Co jest w ofercie? "Widzowie poczują się częścią czegoś większego"

To one nauczą uczestników "Czas na Show. Drag Me Out" sztuki performensu

To one nauczą uczestników "Czas na Show. Drag Me Out" sztuki performensu

Mata w programie "Autentyczni". Czym jest dla niego spektrum autyzmu?

Mata w programie "Autentyczni". Czym jest dla niego spektrum autyzmu?

Wzięli ślub w teatrze. "Po przysięgach wykonaliśmy krótki stand-up o naszych gościach"

Wzięli ślub w teatrze. "Po przysięgach wykonaliśmy krótki stand-up o naszych gościach"

Te znaki zodiaku to prawdziwe królowe lodu. Ich serce ciężko jest zdobyć

Te znaki zodiaku to prawdziwe królowe lodu. Ich serce ciężko jest zdobyć

Coraz więcej singli praktykuje sober dating. "Czujemy to, co autentycznie przeżywamy"

Coraz więcej singli praktykuje sober dating. "Czujemy to, co autentycznie przeżywamy"

Ogromny sukces polskich lekarzy. "To było coś, czego nie zapomnę"

Ogromny sukces polskich lekarzy. "To było coś, czego nie zapomnę"

Prosty i przyjemny trening na zimową chandrę. Jak ćwiczyć na hula hop?

Prosty i przyjemny trening na zimową chandrę. Jak ćwiczyć na hula hop?

"The Traitors. Zdrajcy". Jakie są reguły nowego programu TVN?

"The Traitors. Zdrajcy". Jakie są reguły nowego programu TVN?

Tatiana Okupnik usłyszała od innych: "Zepsułaś wszystko"

Tatiana Okupnik usłyszała od innych: "Zepsułaś wszystko"

Substancje psychoaktywne, kradzieże, seks

Substancje psychoaktywne, kradzieże, seks

"The Traitors. Zdrajcy". Poznaj interesujących uczestników nowego programu

"The Traitors. Zdrajcy". Poznaj interesujących uczestników nowego programu

#DzieńDobrywPolsce. Potrzebujesz interwencji Dzień Dobry TVN? Napisz do nas

#DzieńDobrywPolsce. Potrzebujesz interwencji Dzień Dobry TVN? Napisz do nas