Żelazo to składnik mineralny, którego wkład w pracę organizmu jest niezastąpiony. Decyduje o prawidłowej budowie hemoglobiny, która jako białko transportuje tlen we krwi. Łatwo się domyślić, że brak żelaza w diecie wywołałby opłakane skutki, dlatego wiedza na temat źródeł żelaza jest bardzo cenna.

Żelazo jest szczególnie ważne dla osób chorych na anemię czy hemochromatozę, ale ważną rolę pełni dla każdego z nas. Dlatego warto wiedzieć, czym jest żelazo, do czego jest nam potrzebne, a także tego, w jakich produktach jest żelazo. Czytaj dalej i dowiedz się, jaka powinna być zbilansowana dieta i dieta w anemii, niedokrwistościach.

Rola żelaza, produkty bogate w żelazo - czy są ogólnodostępne?

Żelazo to niezbędny mikroelement dla prawidłowo funkcjonującego organizmu. Dostając się do organizmu, pełni rolę składnika hemoglobiny, która odpowiada za transport tlenu. Dieta uboga w żelazo niekiedy przyczynia się do wystąpienia szeregu objawów z powodu niedoboru tego pierwiastka. Warto wiedzieć, które produkty bogate w żelazo należy włączyć do codziennej racji pokarmowej. Jako że żelazo występuje w różnych formach (o różnej przyswajalności), zdecydowanie każdy z nas powinien wiedzieć, jak odróżnić produkty obfite w składnik o dobrej biodostępności od tych o słabym wchłanianiu do organizmu. Większość produktów jest ogólnodostępna w sklepach.

Produkty zawierające żelazo to m.in.:

· wątróbka,

· kaszanka,

· otręby pszenne,

· pestki dyni,

· kakao.

Warunki przyjmowania żelaza - co ma szczególny wpływ na biodostępność składnika? Podział na żelazo hemowe i niehemowe

Źródła składnika podzielić możemy na te, które zawierają jego hemową formę oraz produkty bogate w żelazo niehemowe. Pierwsze są źródłami żelaza o dużo lepszej biodostępności, dlatego osoby obarczone niedokrwistością szczególnie powinny zwrócić uwagę na produkty z żelazem w formie hemowej . Będą to wyroby zwierzęce.

Produkty - żelazo hemowe

· wątróbka,

· sardynki,

· owoce morza,

· indyk,

· jaja.

Z drugiej zaś strony mamy żelazo niehemowe (pochodzenia roślinnego), które przyswaja się gorzej, jednak włączając do diety produkty zawierające dużą ilość żelaza niehemowego , również jesteśmy w stanie zaopatrzyć ciało w ten składnik.

Żelazo w produktach roślinnych jest m.in. w:

· pestkach dyni,

· fasoli,

· nasionach chia,

· sezamie,

· orzechach ziemnych,

· jarmużu.

Jeśli zadbamy o to, aby produkty spożywcze zawierające żelazo stanowiły podstawę naszej diety, to i tak jesteśmy dopiero w połowie drogi do pełnego sukcesu. Wiele składników odżywczych decyduje o stopniu przyswajania żelaza w dwunastnicy. Błonnik, taniny (herbata, kawa), wapń redukują biodostępność składnika. Dlatego w przypadku niedokrwistości należy unikać łączenia produktów zawierających żelazo z produktami, które są źródłem wapnia, błonnika i tanin. Odwrotnie sprawa wygląda w przypadku witaminy C, która potęguje biodostępność pierwiastka.

Połączenie: produkty z żelazem + dobre źródła witaminy C = efektywna dietoterapia w przypadku anemii.


Zobacz film: Dieta rotacyjna. Źródło: Dzień Dobry TVN.

Najlepiej przyswajalne źródła żelaza

Jak wiemy, to wyroby zwierzęce stanowią produkty obfite w pierwiastek o lepszej przyswajalności , dlatego osoby cierpiące na anemię, decydując się na dietę, powinny wiedzieć, które z tych artykułów są najbogatsze w żelazo.

Produkty bogate w żelazo łatwo przyswajalne - tabela

Artykuł spożywczy

Zawartość żelaza w 100 gramach

Wątróbka gęsia

30,5 mg

Wątróbka wołowa

18,7 mg

Kaszanka

6,6 mg

Pasztet pieczony

5 mg

Żywienie w jednostkach chorobowych: niedokrwistość, hemochromatoza

Niedokrwistość może wynikać z niedoboru żelaza w organizmie. Jej przyczyną może być niewystarczająca podaż żelaza w diecie lub zaburzenia wchłaniania tego pierwiastka. Z drugiej jest hemochromatoza, która jest drugą skrajnością w przyswajaniu żelaza. Zbyt duże przyswajanie żelaza i jego gromadzenie w narządach może być bardzo niebezpieczne. Wtedy warto zaznajomić się z artykułami, które charakteryzują się zdolnością do chelatowania żelaza: (błonnik, kwas fitynowy, wapń) oraz artykułami o niskiej jego zawartości.

Produkty ubogie w żelazo: owoce, nabiał, pieczywo jasne.

Żelazo dla różnych grup: niemowlęta, dzieci, dorośli, kobiety w ciąży

Produkty bogate w żelazo to nieodłączny element diety wielu grup wiekowych. Pełni ono szczególną rolę w rozwoju dziecka, ale także i kobiet (zwłaszcza obficie miesiączkujących) oraz ciężarnych. Warto wiedzieć, że zarówno nadmiar, jak i niedobór tego pierwiastka jest szczególnie niebezpieczny. Dlatego zbilansowany jadłospis pozwala zadbać o gospodarkę żelazową.

Zalecenia żywieniowe w niedokrwistości - propozycje kulinarne oparte na produktach bogatych w żelazo:

· Wątróbka z cebulką + sałata zielona z oliwą z oliwek.

· Pieczywo jasne z pasztetem drobiowym + szklanka soku pomarańczowego.

· Sardynki w sosie pomidorowym skropione sokiem z cytryny.

Zalecenia żywieniowe w hemochromatozie - propozycje kulinarne oparte na produktach ubogich w żelazo:

· Pieczywo pełnoziarniste z twarożkiem i ogórkiem + herbata czarna.

· Zupa krem z pomidorów + mozzarella i grzanki.

· Zupa mleczna z jasnym pieczywem + czarna kawa.

Co sądzisz o tym artykule?
83
9