Co zrobić, gdy bliska osoba przestaje mówić? Mutyzm selektywny - objawy i przyczyny mutyzmu dziecięcego i mutyzmu u dorosłych

Czy możesz wyobrazić sobie sytuację, w której Twoje dziecko przestaje się odzywać do nauczycieli i kolegów w szkole, i jest w tym tak konsekwentne, że tygodniami nie wypowiada ani jednego słowa w ich obecności, choć w domu rozmawia z rodzicami i rodzeństwem? Tak wygląda codzienność rodzin, w których dzieci cierpią na mutyzm wybiórczy.

Porozumiewanie się przy pomocy mowy jest podstawą naszego codziennego funkcjonowania i nawet nie zdajemy sobie sprawy, jak ważna jest to zdolność, dopóki ktoś z naszego otoczenia jej nie straci. Mutyzm, czyli niemożność porozumiewania się przy pomocy mowy, zaburza codzienne funkcjonowanie, a w niektórych sytuacjach stanowi nawet zagrożenie dla zdrowia i bezpieczeństwa. Może się tak stać wtedy, gdy nie w pełni samodzielne dziecko dotknięte mutyzmem przestaje sygnalizować otoczeniu podstawowe potrzeby (takie jak pogorszenie samopoczucia, głód, pragnienie, zimno, przegrzanie, ból), a w sytuacjach zagrożenia nie jest w stanie poprosić o pomoc.

Co to jest mutyzm?

Zgodnie z definicją, mutyzm jest rodzajem zaburzenia funkcjonowania społecznego, które objawia się ograniczeniem lub całkowitym zaniechaniem kontaktów słownych (werbalnych) z otoczeniem pomimo pełnego rozumienia mowy. Mutyzm rozpoznaje się wtedy, gdy pacjent nie mówi w ogóle lub jego mowa jest w znacznym stopniu ograniczona pomimo pełnego rozumienia mowy i możliwości porozumiewania się na piśmie . Oznacza to, że osoba dotknięta mutyzmem rozumie, co mówią inni ludzie, potrafi formułować swoje myśli w słowa i zdania oraz ma potrzebę komunikacji, ale nie jest w stanie wypowiedzieć potrzebnych słów.

Przyczyny mutyzmu

W rzadkich przypadkach przyczyną mutyzmu są wady wrodzone lub uszkodzenie krtani, podniebienia czy języka bądź uszkodzenie ośrodków nerwowych w mózgu kontrolujących mowę. W takich przypadkach mówi się o mutyzmie organicznym lub mutyzmie wtórnym . Jednak najczęściej przyczyny mutyzmu dotyczą sfery psychicznej (mutyzm funkcjonalny).

Jedną z najczęstszych przyczyn mutyzmu są zaburzenia lękowe. Mutyzm dziecięcy może rozwijać się na skutek stresujących sytuacji w życiu codziennym , np. pójście do nowego przedszkola czy szkoły, poważnych patologii w rodzinie (alkoholizm, przemoc), traumatycznych przeżyć czy błędów wychowawczych. Nieco rzadziej przyczynami mutyzmu dziecięcego są zaburzenia komunikacji (np. jąkanie) lub całościowe zaburzenia rozwoju (np. autyzm).

Podobnie jak w przypadku mutyzmu dziecięcego, mutyzm u dorosłych może rozwijać się na skutek silnych, traumatycznym przeżyć. W niektórych przypadkach mutyzm u dorosłych może być objawem poważnej choroby psychicznej (np. schizofrenii).

Mutyzm selektywny – objawy

Mutyzm wybiórczy (inaczej mutyzm selektywny) to sytuacja, w której dana osoba odzywa się tylko do wybranych osób, a milczy w obecności pozostałych. Mutyzm wybiórczy jest najczęściej rozpoznawanym rodzajem mutyzmu. Objawy mutyzmu selektywnego obserwuje się najczęściej u dzieci między 2.-3. a 5.- 8. rokiem życia, kiedy rozpoczynają one naukę w przedszkolu czy szkole. Mutyzm występuje zdecydowanie częściej u dziewcząt.

W przebiegu mutyzmu dziecięcego często obserwuje się sytuację, w której dziecko rozmawia z członkami rodziny, ale nie odzywa się w obecności obcych, np. w szkole. W takich przypadkach pacjent z mutyzmem wybiórczym może też unikać kontaktu wzrokowego, nieruchomieć, powstrzymać się od okazywania emocji podczas prób nawiązania z nim kontaktu lub odwrotnie – reagować agresją lub płaczem. U wielu pacjentów z mutyzmem dziecięcym poza domem lub w stresujących sytuacjach pojawiają się dodatkowe problemy: trudności ze spożywaniem posiłków, korzystaniem z toalety, nadwrażliwość, nudności, wymioty, bóle głowy, bóle brzucha, czy przyspieszony oddech.

Mutyzm – leczenie

Leczenie mutyzmu należy podjąć jak najszybciej, zanim się utrwali. Rodzice muszą nauczyć się, jak pracować z dzieckiem z mutyzmem, zaangażować w proces leczenia otoczenie dziecka (np. personel przedszkola) oraz rozpocząć cykl spotkań z psychoterapeutą. Rodzice mogą na przykład zachęcać dziecko do mówienia poprzez różnego rodzaju gry i zabawy (np. w głuchy telefon). Pomocne mogą być także zabawy wymagające manipulacji oddechem, np. dmuchanie baniek mydlanych czy balonów.

W terapii mutyzmu najczęściej stosuje się terapię behawioralną polegającą na nauczeniu się nowych zachowań lub terapię psychodynamiczną, w czasie której terapeuta próbuje dotrzeć do źródła problemów, których pacjent sobie nie uświadamia.

Bibliografia:

1. Adam Bilikiewicz, Psychiatria, wydanie 3, PZWL, 2003

2. Lidia Cierpiałkowska, Psychopatologia, Scholar, 2012

3. Stanisław Pużyński, Jacek Wciórka, Klasyfikacja zaburzeń psychicznych i zaburzeń zachowania w ICD 10, wyd, 1, Vesalius, 2000

Autor: Redakcja Dzień Dobry TVN

podziel się:

Pozostałe wiadomości

Zdradza sekrety córki jej ojcu. Psycholog: "To może mieć długofalowe konsekwencje"

Zdradza sekrety córki jej ojcu. Psycholog: "To może mieć długofalowe konsekwencje"

Blanka Lipińska pokazała nam wnętrza swego nowego domu

Blanka Lipińska pokazała nam wnętrza swego nowego domu

Co to jest socjoseksualność? "Pod spodem jest prawdopodobnie nieszczęśliwa i samotna osoba"

Co to jest socjoseksualność? "Pod spodem jest prawdopodobnie nieszczęśliwa i samotna osoba"

Łukasz Orbitowski zmierzył się z Małgorzatą Rozenek-Majdan. Co musieli zrobić? "Czujesz fizyczny ból"

Łukasz Orbitowski zmierzył się z Małgorzatą Rozenek-Majdan. Co musieli zrobić? "Czujesz fizyczny ból"

Chcesz wygładzić zmarszczki i ujędrnić skórę twarzy? Sprawdź, który kolagen zacząć suplementować
Materiał promocyjny

Chcesz wygładzić zmarszczki i ujędrnić skórę twarzy? Sprawdź, który kolagen zacząć suplementować

"Milionerzy". Kto żyje w Ćottogramie? Uczestniczka wahała się do ostatniej chwili

"Milionerzy". Kto żyje w Ćottogramie? Uczestniczka wahała się do ostatniej chwili

Mieszka w slumsach i marzy, by odmienić los rodziny. "Wiem, że mogę to zrobić, tańcząc w balecie"

Mieszka w slumsach i marzy, by odmienić los rodziny. "Wiem, że mogę to zrobić, tańcząc w balecie"

Kultowa gra powraca w nowej odsłonie. Mistrz Scrabble zdradza "najdroższe słowo"
Materiał promocyjny

Kultowa gra powraca w nowej odsłonie. Mistrz Scrabble zdradza "najdroższe słowo"

"Wymarzony Szkolny Obiad". Poznaj przepisy na dania, które pokocha każdy uczeń
Materiał promocyjny

"Wymarzony Szkolny Obiad". Poznaj przepisy na dania, które pokocha każdy uczeń

Małgorzata Rozenek-Majdan wskoczyła do wanny pełnej lodu: "Nie wypada tego nie zrobić"

Małgorzata Rozenek-Majdan wskoczyła do wanny pełnej lodu: "Nie wypada tego nie zrobić"

Omegamania – poznaj kwasy Omega-3! Jak wspierają zdrowie?
Materiał promocyjny

Omegamania – poznaj kwasy Omega-3! Jak wspierają zdrowie?

Jak zrobić pizzę idealną? Swój sekret zdradził uczestnikom "MasterChef Nastolatki" mistrz pizzy Valerio Valle

Jak zrobić pizzę idealną? Swój sekret zdradził uczestnikom "MasterChef Nastolatki" mistrz pizzy Valerio Valle

Jak koledzy ze studiów postrzegają Oliwię Bieniuk?

Jak koledzy ze studiów postrzegają Oliwię Bieniuk?

13-osobowa rodzina Clarke jest już w Tajlandii. To nie koniec ich dalekich podróży

13-osobowa rodzina Clarke jest już w Tajlandii. To nie koniec ich dalekich podróży

Zacznij dzień słodkim, zdrowym śniadaniem. Poznaj dodające energii dania według Darii Ładochy
Materiał promocyjny

Zacznij dzień słodkim, zdrowym śniadaniem. Poznaj dodające energii dania według Darii Ładochy

"Sposób na wnętrze": Mural, sztukateria i obrotowe lamele. Modny i przytulny salon w jeden dzień
Materiał promocyjny

"Sposób na wnętrze": Mural, sztukateria i obrotowe lamele. Modny i przytulny salon w jeden dzień

Mefedron na wyciągnięcie ręki. Jak poznać uzależnienie u dziecka? Czat z ekspertem

Mefedron na wyciągnięcie ręki. Jak poznać uzależnienie u dziecka? Czat z ekspertem

Kim jest zwycięzca "Czas na Show. Drag Me Out"? To mistrz świata i mąż znanej aktorki

Kim jest zwycięzca "Czas na Show. Drag Me Out"? To mistrz świata i mąż znanej aktorki

Czy można wejść do restauracji lub baru z psem? GIS przypomina

Czy można wejść do restauracji lub baru z psem? GIS przypomina

Pogoda na weekend. Termometry mogą wskazać nawet 27 kresek

Pogoda na weekend. Termometry mogą wskazać nawet 27 kresek

Efekt placebo wciąż wykorzystuje się w medycynie. Na czym polega?

Efekt placebo wciąż wykorzystuje się w medycynie. Na czym polega?

Pomyśl, zanim udostępnisz zdjęcia swojego dziecka

Pomyśl, zanim udostępnisz zdjęcia swojego dziecka

Siostry uratowały sklep dziadka. "To nie mogło się tak skończyć"

Siostry uratowały sklep dziadka. "To nie mogło się tak skończyć"

Platforma streamingowa Max już w czerwcu. "Na tę chwilę czekaliśmy 2 lata"

Platforma streamingowa Max już w czerwcu. "Na tę chwilę czekaliśmy 2 lata"

"Łazienkowe przekleństwa" - zbawienna metoda czy szkodliwy trend? Psycholożka wyjaśnia

"Łazienkowe przekleństwa" - zbawienna metoda czy szkodliwy trend? Psycholożka wyjaśnia

Znamy finalistów XV edycji konkursu Sukcesu Pisanego Szminką

Znamy finalistów XV edycji konkursu Sukcesu Pisanego Szminką

"Przypalone ciasto warto wytrzeć tarką"

"Przypalone ciasto warto wytrzeć tarką"

Nie wiesz, jak rozmawiać ze swoim psem? Waszą komunikację poprawi Radek Ekwiński. Napisz do nas

Nie wiesz, jak rozmawiać ze swoim psem? Waszą komunikację poprawi Radek Ekwiński. Napisz do nas

Wybuchowy ekstrawertyk, a może cichy introwertyk? Poznaj numerologiczną 4

Wybuchowy ekstrawertyk, a może cichy introwertyk? Poznaj numerologiczną 4

Pył znad Sahary powrócił do Polski. Dla tej grupy osób jest szczególnie groźny

Pył znad Sahary powrócił do Polski. Dla tej grupy osób jest szczególnie groźny

Kolejny sukces Taylor Swift. 34-latka debiutuje na liście światowych miliarderów

Kolejny sukces Taylor Swift. 34-latka debiutuje na liście światowych miliarderów

Najlepsze podkłady na lato 2024. Czym się kierować, wybierając ten kosmetyk?

Najlepsze podkłady na lato 2024. Czym się kierować, wybierając ten kosmetyk?

E-sklep TVN. Co jest w ofercie? "Widzowie poczują się częścią czegoś większego"
Materiał promocyjny

E-sklep TVN. Co jest w ofercie? "Widzowie poczują się częścią czegoś większego"

Są bliźniaczkami syjamskimi, lecz mają inną orientację. Jak wygląda ich życie seksualne?

Są bliźniaczkami syjamskimi, lecz mają inną orientację. Jak wygląda ich życie seksualne?

Kuba Wesołowski znów zostanie tatą. Żona aktora pochwaliła się ciążowym brzuszkiem

Kuba Wesołowski znów zostanie tatą. Żona aktora pochwaliła się ciążowym brzuszkiem

Uniwersalne motywy na maturę z polskiego. Poznaj najpopularniejsze motywy literackie i zrób sobie powtórkę

Uniwersalne motywy na maturę z polskiego. Poznaj najpopularniejsze motywy literackie i zrób sobie powtórkę

In vitro w Polsce: Ministerstwo Zdrowia przedstawia szczegóły programu. "Przywracamy nadzieję"

In vitro w Polsce: Ministerstwo Zdrowia przedstawia szczegóły programu. "Przywracamy nadzieję"

Gdzie jest burza teraz? Radar burz NA ŻYWO

Gdzie jest burza teraz? Radar burz NA ŻYWO

Wakacje w maju – gdzie warto pojechać?

Wakacje w maju – gdzie warto pojechać?

Mama lekarz mówi na co nie pozwala dzieciom w domu. "Nie ma mowy"

Mama lekarz mówi na co nie pozwala dzieciom w domu. "Nie ma mowy"

#DzieńDobrywPolsce. Potrzebujesz interwencji Dzień Dobry TVN? Napisz do nas

#DzieńDobrywPolsce. Potrzebujesz interwencji Dzień Dobry TVN? Napisz do nas

Gruszki to idealny owoc dla zmagających się z tą chorobą. Sprawdź, dlaczego

Gruszki to idealny owoc dla zmagających się z tą chorobą. Sprawdź, dlaczego