Dlaczego rodzice biją swoje dzieci? "To pozwala zatuszować braki, niewiedzę i fakt, że nie potrafią sobie radzić z problemami"

Dziecko, które doświadcza przemocy
Przemoc w rodzinie
Źródło: Ridvan_celik/ Getty Images
30 kwietnia obchodzimy Międzynarodowy Dzień bez Kar Cielesnych i Światowy Dzień Sprzeciwu wobec Bicia Dzieci. Mimo że spora grupa rodziców odcina się od takich metod wychowawczych, to problem nie zniknął. Dlaczego dorośli podnoszą ręce na swoje dzieci? Co generuje przemoc wobec dziecka? Jak inaczej i lepiej można wychować młodego człowieka? Na ten temat rozmawialiśmy z Michałem Zawadką, autorem książek z zakresu rozwoju osobistego i ekspertem rozwoju mentalnego młodych ludzi.

Czy Polacy biją swoje dzieci?

Michał Zawadka, ekspert rozwoju mentalnego młodych ludzi: Niestety tak. Wobec dzieci nadal stosuje się przemoc fizyczną, a ich cielesność jest naruszana. I choć rodzice są coraz bardziej świadomi i chcą się uczyć, to wciąż dostaje bardzo dużo wiadomości od dzieci, które doświadczają przemocy. To, co cieszy, to fakt, że zmieniamy się też jako społeczeństwo. Już nie jesteśmy ślepi na czyjeś nieszczęście i zaczynamy reagować.

Dlaczego rodzice biją swoje dzieci?

MZ: Po pierwsze nauczyli się tego w domu. Dla osób w wieku 40-45 lat bicie było na porządku dziennym. Ta grupa wychodzi jeszcze z założenia, że skoro sami byli bici, to nie ma w tym nic złego i tak trzeba postępować z dzieckiem. Są zdania, że trzeba je kontrolować i "ustawiać" pod siebie, a nie budować z nim relacje. Dziecko, które zrobiło coś źle, w ich mniemaniu, musi zostać ukarane.

Po drugie ze słabości. Bicie pozwala rodzicowi "zatuszować" swoje braki, niewiedzę i fakt, że nie potrafi sobie radzić z problemami. Wielu z nich żyje pod dużą presją społeczną. Boją się, że gdy odpuszczą dziecku, to ich najbliższe otoczenie pomyśli, że nie dają sobie rady i rodzicielstwo ich przerasta. Te wszystkie lęki bardzo często zmieniają się w agresję w stosunku do dziecka.

Co czuje dziecko, które zostało uderzone przez rodzica?

MZ: Dla dziecka to bardzo trudna sytuacja. Często nie rozumie motywów rodzica i nie wie, dlaczego zareagował on tak, a nie inaczej. Bite dziecko nie przestaje lubić rodzica, a zaczyna nienawidzić siebie. Jedyna "nauka", jaką wyciąga, jest taka, że każdy nawet najmniejszy błąd może się skończyć uderzeniem. Dziecko, które jest bite, może zacząć unikać kontaktów z rodzicem i robić wszystko, aby tylko go nie sprowokować. Nie przyjdzie też do niego z problemem, bo wie, że nie zostanie potraktowane poważnie i usłyszy, że "znowu coś wymyśliło". Niektóre dzieci bite przez rodziców podświadomie będą prowokować sytuacje, które zmuszą rodzica do reakcji, a tym samym dziecko w końcu zwróci na siebie uwagę rodzica.

Ale bicie to nie jest jedyny problem. Są rodzice, którzy, choć nie podnoszą na dziecko ręki, to stosują wobec niego przemoc psychiczną.

Przemoc psychiczna wobec dzieci. Jak to robią rodzice?

MZ: Przede wszystkim poprzez ciągłe ocenianie i ośmieszanie dziecka. Dla części rodziców znaczenie ma tylko ocena, którą dziecko dostało w szkole, a nie to, ile pracy i zaangażowania włożyło.

Czy z takiego schematu wychowywania dzieci można wyjść?

MZ: Tak. Rodzice też muszą się rozwijać, nie dlatego, że są beznadziejni, ale dlatego, że pewnych rzeczy nie zostali nauczeni. W Polsce do psychoedukacji nie przykłada się zbyt wielkiej wagi. Wstydzimy się swoich emocji, nie umiemy sobie z nimi radzić. Do tego zjada nas stres. To wszystko sprawia, że budzą się w nas najgorsze zachowania. Jako rodzice musimy dać sobie prawo do tego, że czegoś nie wiemy. Posiadanie dziecka nie czyni z nas jeszcze rodziców. Wielu z nich nie zdaje sobie sprawy, że nieprzepracowane doświadczenia z ich własnego dzieciństwa wpłyną na dziecko. Na jego poczucie własnej wartości, na to, czy potrafi rozmawiać z ludźmi, jakie związki buduje. Bez naprawienia spraw z przeszłości nie ma mowy o dobrym rodzicielstwie i dobrych relacjach z dzieckiem.

Potrzebna jest do tego fachowa pomoc?

MZ: Ona zawsze jest potrzebna. Jeśli nie czujemy się na siłach, aby pójść do psychoterapeuty, możemy spróbować czytać, doszkalać się, ale dobrze mieć mentora, kogoś, kto nas przez to przeprowadzi i wskaże, gdzie popełniamy błędy i jak je naprawić. Rodzic kontaktując się dzieckiem, musi zapomnieć o swoich schematach myślenia i o tym, że wina zawsze stoi po stronie dziecka. Kluczem jest rozmowa i zadawanie odpowiednich pytań, aby poznać stanowisko drugiej strony. Straszenie i agresja wobec dziecka przyniosą efekt odwrotny do zamierzonego.

Jak rozmawiać z dzieckiem?

MZ: Po pierwsze rodzic musi zaakceptować, że wszyscy popełnimy błędy. Zanim zacznie, powinien się uspokoić i pozwolić opaść emocjom. Dopiero spokojny rodzic może podjąć działanie, czyli zacząć rozmawiać z dzieckiem. Choć jej przebieg i charakter będzie zależny od wieku dziecka, to musimy zapytać, co się wydarzyło, co spowodowało, że stało się tak, a nie inaczej, co dziecko mogło zrobić, żeby tak się nie stało. Dzięki tym pytaniom dziecko nauczy się, które zachowania akceptujemy, a których nie. Bardzo ważne jest, aby na koniec zapytać dziecko, czego ta sytuacja go nauczyła i jakie wnioski wyciągnęło z całego zdarzenia.

Takie rozmowy zaprocentują. Dziecko nabierze zaufania i będzie przychodziło do rodzica z każdym problemem. Jeśli uniesiemy się gniewem, stracimy z nim kontakt. Rodzic musi zrozumieć, że dziecko ma prawo do niewiedzy, a on nie ma prawa go za to karać.

Ale obok kar są też nagrody. Warto je stosować?

MZ: System kar i nagród jest zupełnie bez sensu. Dziecko, które w nim funkcjonuje, będzie robiło coś, tylko po to, aby otrzymać nagrodę. Nie będzie wiedziało, czym się kierować przy podejmowaniu decyzji i co jest dla niego tak naprawdę ważne. Takie warunkowanie zabija zaangażowanie. Dziecko wykona tylko tyle, aby coś zyskać, zrobienie więcej niż trzeba będzie dla niego po prostu nieopłacalne. W ten sposób niszczymy naturalną potrzebę rozwoju przez doświadczenie i wewnętrzną motywację. Ten system psuje też relacje. Dla dziecka kluczowa będzie nagroda, a nie to, kto tę nagrodę daje. Dlatego tak ważne jest zastąpienie oceniania docenianiem.

Jak doceniać dziecko?

MZ: Zamiast chwalić dziecko za piątkę - pogratulujmy mu wiedzy, którą zdobyło, pracy, którą wykonało. Takie gratulacje sprawiają, że czuje się ono ważne, ma poczucie, że jego zaangażowanie zostało zauważone i docenione. A dodatkiem do tego może być choćby wspólny wypad na lody.

Zobacz wideo: Nasza reakcja na przemoc wobec dzieci

Zobacz także:

Syn Toma Hanksa oskarżony o przemoc domową i rasizm. Była partnerka złożyła pozew do sądu

3-letnia Hania zmarła w cierpieniach. "Do znęcania miało dochodzić od 2018 roku aż do chwili jej śmierci"

Reprymendy, klapsy, zakazy: czy kara dla dziecka przynosi efekty? "Opiera się przede wszystkim na lęku"

Autor: Katarzyna Oleksik

Źródło zdjęcia głównego: Ridvan_celik/ Getty Images

podziel się:

Pozostałe wiadomości

Koreanka nauczyła się j. polskiego m.in. dzięki oglądaniu Dzień Dobry TVN

Koreanka nauczyła się j. polskiego m.in. dzięki oglądaniu Dzień Dobry TVN

Blanka Lipińska pokazała nam wnętrza swego nowego domu

Blanka Lipińska pokazała nam wnętrza swego nowego domu

Wielu rodziców leworęcznych dzieci popełnia ten błąd. Ekspert: "To może być szkodliwe"

Wielu rodziców leworęcznych dzieci popełnia ten błąd. Ekspert: "To może być szkodliwe"

Joanna Krupa wspomina dzieciństwo w USA. "Dzieci się ze mnie śmiały"

Joanna Krupa wspomina dzieciństwo w USA. "Dzieci się ze mnie śmiały"

"Wymarzony Szkolny Obiad". Poznaj przepisy na dania, które pokocha każdy uczeń
Materiał promocyjny

"Wymarzony Szkolny Obiad". Poznaj przepisy na dania, które pokocha każdy uczeń

Mieszka w slumsach i marzy, by odmienić los rodziny. "Wiem, że mogę to zrobić, tańcząc w balecie"

Mieszka w slumsach i marzy, by odmienić los rodziny. "Wiem, że mogę to zrobić, tańcząc w balecie"

Kultowa gra powraca w nowej odsłonie. Mistrz Scrabble zdradza "najdroższe słowo"
Materiał promocyjny

Kultowa gra powraca w nowej odsłonie. Mistrz Scrabble zdradza "najdroższe słowo"

Małgorzata Rozenek-Majdan wskoczyła do wanny pełnej lodu: "Nie wypada tego nie zrobić"

Małgorzata Rozenek-Majdan wskoczyła do wanny pełnej lodu: "Nie wypada tego nie zrobić"

Omegamania – poznaj kwasy Omega-3! Jak wspierają zdrowie?
Materiał promocyjny

Omegamania – poznaj kwasy Omega-3! Jak wspierają zdrowie?

Jak koledzy ze studiów postrzegają Oliwię Bieniuk?

Jak koledzy ze studiów postrzegają Oliwię Bieniuk?

13-osobowa rodzina Clarke jest już w Tajlandii. To nie koniec ich dalekich podróży

13-osobowa rodzina Clarke jest już w Tajlandii. To nie koniec ich dalekich podróży

Zacznij dzień słodkim, zdrowym śniadaniem. Poznaj dodające energii dania według Darii Ładochy
Materiał promocyjny

Zacznij dzień słodkim, zdrowym śniadaniem. Poznaj dodające energii dania według Darii Ładochy

"Sposób na wnętrze": Mural, sztukateria i obrotowe lamele. Modny i przytulny salon w jeden dzień
Materiał promocyjny

"Sposób na wnętrze": Mural, sztukateria i obrotowe lamele. Modny i przytulny salon w jeden dzień

Mefedron na wyciągnięcie ręki. Jak poznać uzależnienie u dziecka? Czat z ekspertem

Mefedron na wyciągnięcie ręki. Jak poznać uzależnienie u dziecka? Czat z ekspertem

Kim jest zwycięzca "Czas na Show. Drag Me Out"? To mistrz świata i mąż znanej aktorki

Kim jest zwycięzca "Czas na Show. Drag Me Out"? To mistrz świata i mąż znanej aktorki

Czy można wejść do restauracji lub baru z psem? GIS przypomina

Czy można wejść do restauracji lub baru z psem? GIS przypomina

Pogoda na weekend. Termometry mogą wskazać nawet 27 kresek

Pogoda na weekend. Termometry mogą wskazać nawet 27 kresek

Efekt placebo wciąż wykorzystuje się w medycynie. Na czym polega?

Efekt placebo wciąż wykorzystuje się w medycynie. Na czym polega?

Pomyśl, zanim udostępnisz zdjęcia swojego dziecka

Pomyśl, zanim udostępnisz zdjęcia swojego dziecka

Siostry uratowały sklep dziadka. "To nie mogło się tak skończyć"

Siostry uratowały sklep dziadka. "To nie mogło się tak skończyć"

Platforma streamingowa Max już w czerwcu. "Na tę chwilę czekaliśmy 2 lata"

Platforma streamingowa Max już w czerwcu. "Na tę chwilę czekaliśmy 2 lata"

"Łazienkowe przekleństwa" - zbawienna metoda czy szkodliwy trend? Psycholożka wyjaśnia

"Łazienkowe przekleństwa" - zbawienna metoda czy szkodliwy trend? Psycholożka wyjaśnia

Znamy finalistów XV edycji konkursu Sukcesu Pisanego Szminką

Znamy finalistów XV edycji konkursu Sukcesu Pisanego Szminką

"Przypalone ciasto warto wytrzeć tarką"

"Przypalone ciasto warto wytrzeć tarką"

Nie wiesz, jak rozmawiać ze swoim psem? Waszą komunikację poprawi Radek Ekwiński. Napisz do nas

Nie wiesz, jak rozmawiać ze swoim psem? Waszą komunikację poprawi Radek Ekwiński. Napisz do nas

Wybuchowy ekstrawertyk, a może cichy introwertyk? Poznaj numerologiczną 4

Wybuchowy ekstrawertyk, a może cichy introwertyk? Poznaj numerologiczną 4

Pył znad Sahary powrócił do Polski. Dla tej grupy osób jest szczególnie groźny

Pył znad Sahary powrócił do Polski. Dla tej grupy osób jest szczególnie groźny

Kolejny sukces Taylor Swift. 34-latka debiutuje na liście światowych miliarderów

Kolejny sukces Taylor Swift. 34-latka debiutuje na liście światowych miliarderów

Najlepsze podkłady na lato 2024. Czym się kierować, wybierając ten kosmetyk?

Najlepsze podkłady na lato 2024. Czym się kierować, wybierając ten kosmetyk?

E-sklep TVN. Co jest w ofercie? "Widzowie poczują się częścią czegoś większego"
Materiał promocyjny

E-sklep TVN. Co jest w ofercie? "Widzowie poczują się częścią czegoś większego"

Są bliźniaczkami syjamskimi, lecz mają inną orientację. Jak wygląda ich życie seksualne?

Są bliźniaczkami syjamskimi, lecz mają inną orientację. Jak wygląda ich życie seksualne?

Kuba Wesołowski znów zostanie tatą. Żona aktora pochwaliła się ciążowym brzuszkiem

Kuba Wesołowski znów zostanie tatą. Żona aktora pochwaliła się ciążowym brzuszkiem

Uniwersalne motywy na maturę z polskiego. Poznaj najpopularniejsze motywy literackie i zrób sobie powtórkę

Uniwersalne motywy na maturę z polskiego. Poznaj najpopularniejsze motywy literackie i zrób sobie powtórkę

In vitro w Polsce: Ministerstwo Zdrowia przedstawia szczegóły programu. "Przywracamy nadzieję"

In vitro w Polsce: Ministerstwo Zdrowia przedstawia szczegóły programu. "Przywracamy nadzieję"

Gdzie jest burza teraz? Radar burz NA ŻYWO

Gdzie jest burza teraz? Radar burz NA ŻYWO

Wakacje w maju – gdzie warto pojechać?

Wakacje w maju – gdzie warto pojechać?

Mama lekarz mówi na co nie pozwala dzieciom w domu. "Nie ma mowy"

Mama lekarz mówi na co nie pozwala dzieciom w domu. "Nie ma mowy"

#DzieńDobrywPolsce. Potrzebujesz interwencji Dzień Dobry TVN? Napisz do nas

#DzieńDobrywPolsce. Potrzebujesz interwencji Dzień Dobry TVN? Napisz do nas

Gruszki to idealny owoc dla zmagających się z tą chorobą. Sprawdź, dlaczego

Gruszki to idealny owoc dla zmagających się z tą chorobą. Sprawdź, dlaczego