Ptaki mają romanse i sąsiedzkie kłótnie. "Prowadzą intensywne życie towarzyskie"

Dalsza część artykułu pod materiałem wideo

Śpiew ptaków wiosną to złożony system komunikacji

- Wiosną ptaki prowadzą intensywne życie towarzyskie i rodzinne, a śpiew jest jego najbardziej słyszalną częścią - powiedział w rozmowie z PAP biolog i ornitolog, kierownik Zakładu Biologii i Ekologii Zwierząt w Instytucie Biologii Uniwersytetu Przyrodniczego we Wrocławiu, prof. Cezary Mitrus. Wyjaśnił też, że jest to jeden z najbardziej aktywnych momentów w roku dla wielu gatunków żyjących w naszym kraju.

- Z jednej strony mamy migracje - wiele ptaków wraca właśnie z zimowisk w Afryce lub w południowej Europie. Z drugiej strony te, które zimowały w Polsce, zaczynają przygotowania do rozrodu. W powietrzu jest więc dużo ruchu, a w krajobrazie coraz więcej dźwięków. W parkach, ogrodach, na łąkach czy w lasach zaczyna być słychać ptasi śpiew - tłumaczył. Zwrócił również uwagę na fakt, że jest on bardzo ważnym sposobem komunikacji dla tych zwierząt.

- W dużym uproszczeniu można powiedzieć, że śpiew jest czymś w rodzaju słownej potyczki - takiego ptasiego "roastu". Samiec ogłasza: "to jest moje terytorium, jestem w dobrej formie i lepiej tu nie wchodź". Drugi adresat to samica. Tu przekaz jest zupełnie inny - bardziej romantyczny. To coś w rodzaju zaproszenia: "mam dobre miejsce do rozrodu, jestem zdrowy i możemy razem wychować potomstwo". Ten sam śpiew może więc być jednocześnie ostrzeżeniem dla rywali i formą zalotów - podkreślił naukowiec.

- Samce bardzo uważnie słuchają śpiewu innych osobników. Na tej podstawie oceniają kondycję rywala i ustalają granice terytorium. Czasami dochodzi wręcz do swoistych pojedynków wokalnych, w których samce odpowiadają sobie nawzajem śpiewem - dodał.

Bądź na bieżąco:

Pingwinie oświadczyny w zoo. "To najsłodsze, co dziś widziałam"

Jak działa ptasia nawigacja? "Dzięki temu wiedzą, w którą stronę lecieć, żeby wrócić do kraju"

Z Afryki do Polski. Jak wyglądała trasa bociana Krutka?

Dlaczego ptaki śpiewają o świcie?

Prof. Cezary Mitrus wyjaśnił też odwieczną zagadkę dotyczącą zachowania ptaków, czyli "dlaczego większość z nich zaczyna swój koncert o świcie?".

- Powodów jest kilka. Jednym z nich jest światło. Badania pokazują, że pierwsze zaczynają śpiewać te gatunki, które lepiej widzą przy słabym oświetleniu - zwykle mają większe oczy. Druga sprawa to warunki akustyczne. O świcie powietrze jest często bardziej wilgotne, a wiatr słabszy. W takich warunkach dźwięk rozchodzi się dalej i jest lepiej słyszalny - wskazał ornintolog. - No i jest jeszcze jeden komunikat: "przeżyłem noc i nadal tu jestem". To informacja dla sąsiadów i dla partnerki, że samiec wciąż kontroluje swoje terytorium - dodał.

Śpiew ptaków - czy istnieją regionalne dialekty? Czy ptaki rozpoznają się po głosie?

Okazuje się, że potrafią to robić bardzo dobrze. - Każdy osobnik ma trochę inny tembr i strukturę śpiewu. Ptaki są w stanie rozpoznawać swoich sąsiadów. Eksperymenty pokazały, że samce reagują znacznie agresywniej na głos obcego samca niż na śpiew dobrze znanego sąsiada. To trochę tak jak u ludzi - z sąsiadem można żyć w pewnej równowadze, ale obcy intruz budzi większą czujność - zauważył ekspert. Zwrócił też uwagę na to, że ptaki mają regionalne dialekty, zupełnie tak jak ludzie. - Są one bardzo wyraźne. U wielu gatunków cechy śpiewu nie są wrodzone. Młode samce uczą się go od starszych osobników w swojej populacji. Najpierw słuchają dorosłych samców w okolicy, potem próbują ich naśladować i stopniowo doskonalą repertuar - stwierdził kierownik Zakładu Biologii i Ekologii Zwierząt. - W efekcie w różnych regionach powstają lokalne warianty śpiewu - coś w rodzaju dialektów. Co ciekawe, samice preferują samce z "lokalnym akcentem". To jak kobiety - lubią "swoich chłopców". To dodatkowo utrwala regionalne różnice w śpiewie - zaznaczył.

Komunikacja ptaków - mowa ciała

Śpiew nie jest jedynym sposobem komunikacji u ptaków. Bardzo ważna jest także mowa ciała.

- Przyjmują różne pozy, stroszą pióra, rozkładają skrzydła albo prezentują różne części ciała. To wszystko są sygnały dla innych osobników. Samiec może na przykład wyprostować sylwetkę i nastroszyć pióra, żeby wyglądać na większego i bardziej groźnego. Co ciekawe, kiedy dochodzi do walki - bo czasem to się zdarza - ptaki nie robią sobie większej krzywdy, kończy się na furkotaniu piór i skrzydeł - opowiadał ornitolog. Zdradził też, że ptaki ostrzegają się nawzajem przed drapieżnikami.

- Co ciekawe, często robią to międzygatunkowo. Wiele ptaków wydaje charakterystyczne głosy alarmowe. Inne gatunki potrafią je rozpoznawać. Na przykład zimą sikory różnych gatunków często tworzą mieszane stada. Jeśli jeden ptak zauważy drapieżnika i wyda alarm, reagują na niego także inne gatunki - podsumował prof. Mitrus.

Zobacz także:

• Wybrano Ptaka Roku 2025. Nazywa się go "latającym lizakiem"
• Widzisz takiego ptaka w lesie? Pod żadnym pozorem go nie ruszaj
• Kiedy usłyszysz tego ptaka, spodziewaj się szybkiej śmierci. Oto tajemnice niezwykłej sowy