Dalsza część artykułu dostępna jest pod materiałem wideo.
Słowo "hikikomori" pochodzi z języka japońskiego i oznacza "oddzielenie". Jego definicja akcentuje skrajne izolowanie się od społeczeństwa, które wiąże się z całkowitą rezygnacją z podejmowania jakichkolwiek aktywności polegających na wyjściu z domu. Nie ma mowy o chodzeniu do szkoły, pracy, uprawianiu sportu, spotykaniu się z przyjaciółmi. Ludzie dotknięci tym zaburzeniem tworzą swój własny świat w czterech ścianach pokoju.
- Hikikomori to skrajne wycofanie społeczne, które prowadzi do izolowania się od otoczenia i rezygnacji ze szkoły, pracy czy spotkań z innymi.
- Zjawisko wywodzi się z Japonii, ale występuje również w Polsce i dotyczy przede wszystkim nastolatków oraz młodych dorosłych.
- Leczenie jest trudne ze względu na izolację i polega m.in. na psychoterapii oraz stopniowym odbudowywaniu kontaktów społecznych.
Hikikomori w Polsce
Hikikomori jest najbardziej nasilone w Japonii, jednak dotarło również do Polski. Osoby chorobliwie chowające się przed społeczeństwem nazywane są tak, jak samo zjawisko, a więc hikikomori. Najczęściej na tę dziwną przypadłość zapadają młodzi mężczyźni będący na początku swojej drogi życiowej. Po zdaniu matury oczekuje się od człowieka, aby wybrał kierunek studiów i zdecydował, kim chce być przez resztę życia. Niektóre osoby czują na sobie presję, a jednocześnie nie potrafią dokonać wyboru. W skrajnych przypadkach uciekają właśnie w hikikomori – zamykają się w pokoju, nie wychodzą z niego, latami pozostają na utrzymaniu rodziców. Bardzo często zdarza się, że osoby z hikikomori cierpią na fobię społeczną, depresje i inne zaburzenia psychiczne. Nie wiadomo dokładnie, ilu jest polskich hikikomori, ponieważ nikt nie prowadzi badań na ten temat. Według historii przytoczonych w Internecie młodych Polaków w objęcia chorobliwej samotności pchają właśnie zaburzenia psychiczne, silna nieśmiałość, niepewność siebie, a także przykre doświadczenia ze szkolnych lat. Nie brakuje również polskojęzycznych grup i forów internetowych dla hikikomori.
Hikikomori, czyli wycofanie społeczne
Jak dokładnie wygląda życie typowego hikikomori? Niezależnie od tego, czy jest to Polska, czy Japonia, młody człowiek zamyka się we własnym pokoju i pozostaje na utrzymaniu rodziców. Kiedy domownicy orientują się, że ich członek rodziny nie wychodzi nawet na posiłki, zaczynają zostawiać je pod drzwiami. Zasłony w oknach lub rolety są zawsze zaciągnięte, więc w pomieszczeniu panuje mrok i straszny bałagan – osoby z hikikomori nie sprzątają, bo wiąże się to z koniecznością wyjścia z pokoju. Żyją wśród śmieci, pleśniejących resztek jedzenia i grubej warstwy kurzu, jednak jest to dla nich lepsze i powoduje mniejszy dyskomfort niż konieczność funkcjonowania w społeczeństwie i rodzinie. Nie ma mowy o wyjściu z mieszkania, a opuszczanie pokoju zdarza się rzadko. Hikikomori wychodzą do toalety tylko wtedy, kiedy dom jest pusty lub gdy nie ma ryzyka spotkania kogoś.
Osoby z chorobliwą potrzebą samotności nie rozmawiają z nikim "w realu". Dyskusje toczą wyłącznie w wirtualnym świecie – udzielają się na grupach, forach internetowych, grają w gry. Całe dnie spędzają przed ekranem komputera, który jest ich jedynym oknem na świat. Przykład hikikomori został pokazany w filmie Jana Komasy pod tytułem "Sala Samobójców" z 2011 roku, gdzie główny bohater, Dominik, zamyka się całkowicie w wirtualnym świecie. Poznaje tam Sylwię, która początkowo tworzy z nim więź, a następnie za pomocą różnych manipulacji zmusza go do popełnienia samobójstwa. Dominik jest wrażliwym chłopakiem w wieku maturalnym, który zaczyna mieć problemy w szkole. Nie pomagają mu jego rodzice, których interesuje wyłącznie budowanie własnego prestiżu i zarabianie coraz większych pieniędzy. Wszystkich traktują z góry, jako gorszych od siebie, często zapominają o własnym synu, a na jego problemy reagują agresją i brakiem zrozumienia.
Zespół hikikomori – leczenie
Leczenie hikikomori jest skomplikowane i niezwykle trudne ze względu na izolowanie się osób chorych. Największe wyzwanie stanowi dotarcie do nich i nakłonienie ich do leczenia, które polega na przyjmowaniu odpowiednich leków oraz na psychoterapii. W Japonii funkcjonuje nawet organizacja New Start, która stopniowo "wyciąga" hikikomorich z ich ciemnych pokojów. Zaczyna od wysyłania do nich maili i listów, wchodzenia z nimi w wirtualne rozmowy. Następnie proponuje spotkania "w realu" w formie wspólnych spacerów, posiłków czy wyjść do kina. Stara się, aby hikikomori realizowali te aktywności w miejscach jak najbardziej spokojnych i niezatłoczonych. Przekonuje również do podejmowania leczenia psychiatrycznego, korzystania z terapii i brania leków. Organizacja pomaga także zorganizować spokojne miejsca pracy dla samotników, często na początku zdalnej, a następnie stacjonarnej.
Masz kryzys psychiczny - gdzie szukać pomocy?
Jeśli masz objawy kryzysu emocjonalnego - nie czekaj. W Polsce dostępnych jest kilka bezpłatnych, całodobowych infolinii, na których znajdziesz pomoc.
- Centrum Wsparcia dla Osób Dorosłych w Kryzysie Psychicznym, telefon: 800 702 222;
- Telefon zaufania dla dzieci i młodzieży: 116 111.
Zobacz także:
- Samotność coraz większym problemem młodzieży. "Jest skutkiem wielu czynników"
- Poważny kryzys wśród młodzieży. "Mam dużo znajomych, ale mało przyjaciół"
- Wybrał dom z dala od cywilizacji. "Życie tutaj jest trudne i niebezpieczne"