Wielkanoc na świecie. Jakie tradycje panują w innych krajach? "W Wielki Piątek idziemy na cmentarze"
- Wielkanoc to najważniejsze święto w Kościele katolickim, upamiętniające Zmartwychwstanie Jezusa Chrystusa i stanowiące fundament wiary chrześcijańskiej.
- W różnych krajach obchody Wielkanocy mają odmienne tradycje – w Hiszpanii odbywa się taniec śmierci w Verges, na Bermudach puszczane są latawce, a na greckiej wyspie Korfu mieszkańcy wyrzucają z okien gliniane garnki.
- W innych państwach także istnieją oryginalne zwyczaje, m.in. „wybuch wozu” we Florencji, szukanie czekoladowych jajek w USA i Wielkiej Brytanii, przebieranie się za czarownice w Szwecji i Finlandii czy smażenie gigantycznego omletu.
Dalsza część artykułu znajduje się pod materiałem wideo
Wielkanoc - Święto Zmartwychwstania Pańskiego
Wielkanoc w Kościele katolickim to najważniejsze i najstarsze święto. Obchodzone było już w czasach apostolskich i jest fundamentalne dla wiernych. Stanowi istotę wiary chrześcijańskiej, gdyż to czas świętowania Zmartwychwstania Jezusa Chrystusa. Nazywana nową Paschą, otwiera ludziom dostęp do życia wiecznego. Obchody jednak różnią się od siebie w różnych zakątkach globu.
Sporo wielkanocnych tradycji związanych z jajkami kultywuje się w krajach prawosławnych. Zdrowie ma zagwarantować umycie twarzy wodą, w której przez całą noc moczyły się pisanki. Skorupki trzeba pokruszyć, by wiedźmy nie mogły ich użyć jako łódek i przeszkodzić żeglarzom.
Wielkanoc na świecie - niezwykłe tradycje
Tradycje wielkanocne w Hiszpanii
W Wielki Czwartek w Verges w Hiszpanii można podziwiać tradycyjny taniec śmierci. Ludzie zakładają kostiumy szkieletów. Tak ubrani od północy przez 3 godziny chodzą po ulicach miasta. Ma to przypominać wszystkim o kruchości życia.
- W Hiszpanii wychodzimy na zewnątrz, lubimy świętować poza domem. Zwyczajów kulinarnych nie mamy. Od Niedzieli Palmowej do Wielkanocy wychodzimy na ulice, chodzimy na procesje i to wszystko. W domach spędzamy czas z rodziną - relacjonował rok temu w studiu DDTVN Ignacio Mateja Cabello, nauczyciel z Hiszpanii.
Tradycje wielkanocne w Grecji
Na popularnej wśród polskich turystów greckiej wyspie Korfu w Wielką Sobotę rano trwa obrzucanie się glinianymi garnkami. Mieszkańcy wyrzucają je ze swoich okien. To symbol upraw, które zostaną zebrane do nowych naczyń.
- Dla mnie i wszystkich Greków Wielkanoc jest na pierwszym miejscu, a później Boże Narodzenie. Jest wiosna, pogoda, kwiaty, wszystko kwitnie. My z kolei w Wielki Piątek idziemy na cmentarze, bo tego dnia zmarł Jezus. W sobotę idziemy do kościoła na godzinę 12. I co ciekawe, największe fajerwerki są w Grecji w Wielkanoc - powiedział w naszym studio Teo Vafidis, kucharz z Grecji.
Tradycje wielkanocne we Włoszech
Mieszkańcy włoskiej Florencji obchodzą wybuch wozu ("scoppio del carro"). Malownicza tradycja jest kultywowana od 350 lat. Wywodzi się z czasów pierwszej wyprawy krzyżowej. Ludzie ubrani w stroje z XV wieku prowadzą ulicami miasta pełen fajerwerków pojazd pod miejscową katedrę. Biskup odprawiający wielkanocną mszę wychodzi ze świątyni i je odpala. Według wierzeń, ma to zagwarantować rolnikom dobre zbiory, a kupcom pomyślność w interesach.
Tradycje wielkanocne w Irlandii
W dawnych czasach w Irlandii matki przygotowywały pisanki, podpisując każde jajko imieniem swojego dziecka. Później ukrywały je w różnych miejscach w domu i w ogrodzie. W niedzielę wielkanocną dzieci wyruszały na ich poszukiwanie. Zwyczaj ten przetrwał do dziś, choć obecnie zamiast tradycyjnych pisanek dzieci najczęściej szukają czekoladowych jajek.
Tradycja „pogrzebu śledzia” - obyczaj ten jest dziś niemal zapomniany, jednak dawniej był dość popularny. W Wielką Sobotę w niektórych irlandzkich miejscowościach organizowano nietypowe pochody. Na ich czele maszerował rzeźnik, niosąc kij z zawieszonym śledziem – symbolem zakończonego postu. Uczestnicy mogli uderzać rybę kijem, dając w ten sposób upust emocjom po okresie wyrzeczeń. Pod koniec pochodu śledzia zastępował barani udziec ozdobiony kwiatami, który zapowiadał zbliżającą się świąteczną ucztę.
Tradycje wielkanocne w Niemczech
W Niemczech z okazji Wielkanocy ozdabia się drzewa, krzewy oraz gałązki kolorowymi jajkami – zarówno pisankami, jak i wydmuszkami. W Poniedziałek Wielkanocny mieszkańcy organizują świąteczne parady konne, z których najwięcej odbywa się w Bawarii. Procesja św. Jerzego każdego roku gromadzi wielu pielgrzymów pokonujących pieszo kilka kilometrów. Pochód rozpoczyna się w Traunstein, a kończy przy kościele w Ettendorfie.
Tradycje wielkanocne w Finlandii i Szwecji
W Finlandii i Szwecji dni przed Wielkanocą przypominają amerykańskie święto duchów.
- W czwartek podobnie jak w Halloween, dzieci przebierają się za czarownice. Maluchy rysują życzenia wielkanocne, pukamy od drzwi do drzwi i dostają za to słodycze - opowiedział w DDTVN Kamil Bocheński, dziennikarz ze Szwecji.
Maluchy chodzą po ulicach i proszą ludzi, by dali im czekoladowe jaja. W zachodniej części kraju w Niedzielę Wielkanocną zapalane są ogniska. Ogień ma przepędzić czarownice, które latają na miotłach.
Tradycje wielkanocne we Francji
We Francji to nie Wielkanocny Zajączek, lecz „latające dzwony” obdarowują dzieci czekoladowymi słodyczami. Zgodnie z miejscową tradycją, w Wielki Czwartek milkną wszystkie dzwony w miastach i wsiach, a następnego dnia wyruszają one symbolicznie do Watykanu. Tam mają przekazać żal wiernych po śmierci Chrystusa i otrzymać błogosławieństwo. W Niedzielę Wielkanocną powracają do Francji, niosąc jajka i czekoladki, które rozsypują nad domami i ogrodami, by dzieci mogły je później odnaleźć.
We francuskim miasteczku Haux w Poniedziałek Wielkanocny na rynku odbywa się smażenie gigantycznego omletu. Kucharze robią go aż z 4,5 tys. jaj. To tradycja, która podobno wywodzi się z czasów napoleońskich. Cesarz miał nakazać mieszkańcom, by zebrali wszystkie jaja i przyrządzili omlet dla swojego wojska.
Tradycje wielkanocne w Gruzji
W Gruzji przygotowania zaczynają się znacznie wcześniej, jednak jest dzień, w którym nie wolno kiwnąć palcem.
- U nas Wielkanoc zaczyna się dwa tygodnie wcześniej. Przygotowują się wszyscy, w wacie zasiewając ziarna pszenicy jako symbol nowego czasu, życia. Sprzątamy domy, doprowadzamy do totalnej czystości wszystko co wokół nas. Wielki Czwartek to tak naprawdę czysty czwartek, każdy bierze kąpiel oczyszczającą. W piątek nic nie można robić, tylko przygotowujemy się, że w sobotę barwione są jajka. Nasze babcie chodziły na liturgię na całą noc - opowiadała Aida Kosojan-Przybysz, wizjonerka z Gruzji.
Tradycje wielkanocne w Armenii
Według wierzeń Ormian, Maryja stojąc pod krzyżem Jezusa Chrystusa trzymała przy sobie chleb. Gdy z ran Zbawiciela wypłynęła krew, chleb nabrał czerwonej barwy. Na pamiątkę tego wydarzenia do dziś w Armenii przygotowuje się specjalny chleb - chorek. Wykorzystuje się do niego specjalną mieszankę przypraw - mahalab, a czasem też różnego rodzaju substancje barwiące. Przypomina on chałkę, jednak pleciony jest w warkocz z 3 części, a nie 4, co ma symbolizować Świętą Trójcę.
Tradycje wielkanocne w Austrii
W Austrii jest Eierpecken. To zwyczaj związany z wielkanocnym śniadaniem. W Polsce znany jest jako „walatka” lub „na wybitki”. Ta zabawa, mająca charakter konkursu, wciąż cieszy się popularnością wśród wiedeńczyków. Uczestnicy trzymają jajka w dłoniach i uderzają ich czubkami o siebie. Istnieje też inna wersja tej tradycji – na stole toczy się pisanki tak, by się zderzyły. Osoba, której jajko pozostanie nienaruszone, wygrywa i zdobywa jajko przeciwnika.
Po zakończeniu wielkanocnego posiłku nadchodzi moment, by dosłownie „pójść za barankiem”. Ten wyjątkowy zwyczaj kultywowany jest w tyrolskiej miejscowości Virgen i co roku przyciąga tłumy uczestników, którzy podążają za kolorowo udekorowanym zwierzęciem. Procesja przechodzi ulicami wioski w kierunku kościoła, gdzie baranek jest trzykrotnie obnoszony wokół ołtarza. Po mszy natomiast odbywa się jego licytacja.
Tradycje wielkanocne w Niemczech
W drugi dzień Świąt Wielkanocnych, zwany także Kaczym Poniedziałkiem, mężczyźni oblewają kobiety wodą – oczywiście po wcześniejszym uzyskaniu ich zgody. Później proszą je o pocałunek. W zamian za to oblewanie, które dziś często odbywa się przy użyciu perfum lub wody kolońskiej, panowie otrzymują od kobiet pisanki, ciasto albo trunek. Zwyczaj ten wywodzi się z dawnych wierzeń w oczyszczającą, uzdrawiającą i sprzyjającą płodności moc wody.
Tradycje wielkanocne na Cyprze
Na Cyprze rozpalany są stosy Judasza. O północy w Wielką Sobotę gasną światła, a na zewnątrz kościołów rozpalane są wielkie stosy.
Wielkanocne zwyczaje na różnych kontynentach
W okresie świątecznym w wielu krajach Afryki kościoły oraz domy przyozdabiane są tkaninami znanymi jako vitenge i kanga. Dekoracje te, tworzone z kwiatów i liści bananowca, mają kształt przypominający motyle. Podczas obchodów świąt rozbrzmiewają chrześcijańskie pieśni przy akompaniamencie bębnów, a kobiety wydają głośne okrzyki zwane kigelegele.
W Australii w Niedzielę Wielkanocną dzieci biorą udział w zabawie polegającej na poszukiwaniu jajek ukrytych w domach i ogrodach. Tradycyjnie obdarowuje się także bliskich czekoladowymi słodyczami, choć coraz częściej zamiast nich daje się pieniądze. Dawniej za ukrywanie jajek odpowiadał Wielkanocny Króliczek, jednak od 1991 roku w Australii jego rolę przejęły inne zwierzęta – Wielkouch Bilby, lub Bandicoot. Stało się tak, ponieważ na tym kontynencie króliki uznawane są za szkodnikami, a Wielkouch króliczy to zwierze pochodzące z Australii.
Na leżących na Oceanie Atlantyckim Bermudach w Wielki Piątek niebo jest pełne latawców. Mieszkańcy puszczają je na pamiątkę brytyjskiego nauczyciela, który próbował wytłumaczyć dzieciom, na czym polega Wniebowstąpienie Jezusa.
W Stanach Zjednoczonych i w Wielkiej Brytanii bardzo popularne jest szukanie ukrytych jajek z czekolady. Dzieci znajdują je w ogrodach i parkach, a także toczą na trawnikach i z górki. Jedną z dodatkowych atrakcji jest odbywające się w Poniedziałek Wielkanocny w Białym Domu przyjęcie dla dzieci. Tego dnia najmłodsi mają okazję spotkać się z prezydentem Stanów Zjednoczonych podczas specjalnego pikniku, którego częścią jest zabawa zwana „Easter Egg Roll” – polegająca na toczeniu jajek po trawie przy pomocy łyżki, co nawiązuje do angielskiej tradycji. Warto dodać, że Poniedziałek Wielkanocny nie stanowi w USA dnia wolnego od pracy.
Wielkanoc na Manhattanie w Nowym Jorku co roku wiąże się z paradą niezwykłych nakryć głowy. Uczestnicy ozdabiają swoje kapelusze motywami pisanek, królików, a czasem nawet ptasimi gniazdami.
W czasie Wielkanocy ulicami Antigui w Gwatemali przechodzą procesje, a ich trasy ozdabiają niezwykłe, niepowtarzalne alfombras – dywany tworzone z barwionego piasku i trocin w odcieniach czerni, czerwieni, błękitu, purpury, zieleni i żółci. Te procesyjne kobierce roztaczają zapach sosnowych igieł i kwiatów.
Filipiny to kraj w znacznej mierze katolicki. Jest to pokłosie hiszpańskich kolonizatorów i znaleźć tam możemy jedną z najbardziej zaskakujących wielkanocnych tradycji. W miejscowości San Pedro Cutud ochotnicy uczestniczą w inscenizacji drogi krzyżowej. Każdy, kto zdecyduje się wziąć udział w tym wydarzeniu, chłosta się, by oczyścić z grzechów. Punktem kulminacyjnym obrzędu jest symboliczne przybicie do krzyża kilku uczestników.
Zobacz także:
- Dawne tradycje wielkanocne. Znasz je wszystkie?
- Wielkanoc w Polsce. Tradycje różnią się w zależności od regionu
- Jak świętuje się Wielkanoc w różnych zakątkach świata? Zaskakujące zwyczaje
Autorka/Autor: Luiza Bebłot/Teofila Siewko
Źródło zdjęcia głównego: David Andres Gurierrez/Getty Images