3 sposoby na odmłodzenie mózgu. "To sprawia, że ludzie są odporni na chorobę Alzheimera"
Dalsza część tekstu poniżej.
Mózg lubi wyzwania - dlaczego to takie ważne?
Ludzki mózg jest zaprogramowany do oszczędzania energii, dlatego często wybieramy najprostsze rozwiązania. W świecie zdominowanym przez technologię, która ułatwia nam orientację czy zapamiętywanie, coraz rzadziej zmuszamy umysł do wysiłku. To jednak ma swoją cenę - zmniejszoną aktywność poznawczą i szybsze starzenie się komórek nerwowych.
Badacze alarmują, że choć długość życia rośnie, to tzw. długość życia w zdrowiu, czyli liczba lat spędzonych w dobrej kondycji fizycznej i psychicznej, maleje.
Jednym z kluczowych sposobów na odwrócenie tego trendu jest wzmacnianie rezerwy poznawczej, czyli zdolności mózgu do kompensowania uszkodzeń i utraty neuronów.
Psycholog Alan Gow z Uniwersytetu Heriot-Watt w Edynburgu podkreśla: "Niezależnie od wieku, są rzeczy, które możemy robić częściej lub rzadziej, aby nieco pobudzić nasze zdolności myślenia".
Nawigacja przestrzenna – trening dla hipokampa w mózgu
Jednym z pierwszych obszarów mózgu, które atakuje choroba Alzheimera, jest hipokamp - centrum orientacji przestrzennej i pamięci. Dlatego aktywności wymagające planowania trasy, zapamiętywania kierunków czy rozpoznawania punktów orientacyjnych mogą mieć działanie ochronne.
Neurolog Dennis Chan z University College London przypomina: "Od lat wiemy, że osoby z chorobą Alzheimera często gubią się i to jeden z pierwszych objawów".
Badania pokazują, że kierowcy karetek i taksówek, którzy codziennie polegają na pamięci przestrzennej, rzadziej zapadają na demencję. Ich hipokamp jest często większy niż u osób, które polegają na GPS.
Podobny efekt można osiągnąć, ćwicząc nawigację w codziennym życiu - np. planując trasę pieszej wycieczki bez telefonu, uprawiając biegi na orientację czy grając w specjalne gry przestrzenne w wirtualnej rzeczywistości.
Co ciekawe, w badaniach na zdrowych mężczyznach czteromiesięczny trening nawigacyjny zapobiegł zmniejszeniu objętości hipokampa typowemu dla procesu starzenia. To dowód, że nawet krótkotrwała aktywność może przynieść długofalowe efekty.
Dennis Chan dodaje, że analiza mózgów pośmiertnych ujawnia fascynujące zjawisko - u niektórych osób widać zmiany typowe dla Alzheimera, mimo że nigdy nie miały objawów choroby. Wyjaśnienie? Ich "rusztowanie poznawcze" było wyjątkowo silne, zbudowane przez aktywny styl życia i uchroniło przed symptomami.
Aktywność społeczna - rozmowa jako tarcza przeciw demencji
Drugim filarem zdrowego mózgu jest kontakt z innymi ludźmi. Utrzymywanie relacji to nie tylko źródło emocjonalnego wsparcia, ale też sposób na stymulowanie wielu obszarów mózgu - od języka po planowanie działań. Badania pokazują, że osoby aktywne społecznie w średnim i późnym wieku mają o 30-50% niższe ryzyko demencji. Co więcej, uczestnicy badań, którzy utrzymywali częste kontakty towarzyskie, zachorowali na demencję średnio pięć lat później niż osoby izolujące się od innych. Epidemiolog Pamela Almeida-Meza z King's College London wyjaśnia: "Czynnikiem ochronnym jest zdolność do dyskusji, debaty i dzielenia się pomysłami. Te rozmowy mogą również chronić mózg".
Uczenie się przez całe życie – neuroplastyczność w praktyce
Edukacja to jeden z najskuteczniejszych sposobów na przedłużenie młodości mózgu. Osoby, które spędzają więcej lat na nauce, rzadziej zapadają na chorobę Alzheimera. Ale korzyści płyną nie tylko z formalnego kształcenia. Liczy się każda forma aktywnego uczenia się: poznawanie nowych języków, rozwijanie hobby, czytanie, a nawet praca w ogrodzie.
Uczenie się stymuluje powstawanie nowych neuronów i wzmacnia połączenia między nimi, czyli zwiększa tzw. neuroplastyczność.
- To właśnie ta plastyczność i zdolność do regeneracji nowych komórek nerwowych i synaps sprawia, że ludzie są odporni na chorobę Alzheimera - tłumaczy Dennis Chan.
Badania długofalowe prowadzone przez Pamelę Almeidę-Mezę wykazały, że osoby, które przez całe życie angażowały się w aktywności edukacyjne i rekreacyjne, wykazywały mniejszy spadek pamięci w starszym wieku - nawet jeśli w dzieciństwie miały niższe zdolności poznawcze. To dowód, że mózg można trenować przez całe życie.
Zobacz także:
- Ile pieniędzy trzeba wydać, by żyć dłużej? "Długowieczność jest dla każdego"
- Miejsce zamieszkania wpływa na starzenie? "Wyniki sugerują"
- Kobiety starzeją się wolniej od mężczyzn. Jest jeden haczyk. "Skłania do refleksji nad menopauzą"