Choroby układu krążenia - niepokojące statystyki
Choroby układu krążenia, m.in. udar, zawał czy nadciśnienie, zagrażają zdrowiu i życiu. Są główną przyczyną zgonów w Polsce i na świecie. Polacy dwa razy częściej niż reszta Europejczyków umierają z powodu choroby niedokrwiennej serca oraz półtorakrotnie częściej z powodu udaru mózgu.[1]
Na rozwój tego typu schorzeń wpływają m.in. nieprawidłowa dieta, palenie tytoniu, spożywanie alkoholu, brak aktywności fizycznej, przewlekły stres, otyłość, cukrzyca oraz nadciśnienie tętnicze. Warto jednak pamiętać, że ryzyko można znacząco zmniejszyć dzięki profilaktyce i zmianie codziennych nawyków.
- Choroby układu krążenia w Polsce są niestety istotnym problemem. Szczególnie taką narażoną grupą są mężczyźni, w mojej ocenie, między 40. a 60. rokiem życia. Mamy w kraju od 60 do 100 tysięcy ostrych zespołów wieńcowych, czyli inaczej zawałów serca rocznie. A 40 proc. zgonów w Polsce w ujęciu rocznym to są choroby układu krążenia - powiedział prof. Rafał Dąbrowski, kardiolog z Narodowego Instytutu Kardiologii
Dlaczego upał obciąża serce?
W okresie wakacyjnym jesteśmy narażeni na upały. Wysokie temperatury na zewnątrz stanowią obciążenie dla serca i naczyń krwionośnych, ponieważ organizm musi intensywnie pracować, aby utrzymać prawidłową temperaturę ciała. Naczynia krwionośne w skórze rozszerzają się, by oddawać ciepło do otoczenia, a to powoduje: spadek oporu naczyń, tendencję do obniżenia ciśnienia tętniczego, większe ryzyko zawrotów głowy i omdleń, zwłaszcza podczas wstawania.
Aby utrzymać prawidłowy przepływ krwi mimo rozszerzonych naczyń, serce zwiększa częstość skurczów i ilość krwi pompowanej w ciągu minuty. Oznacza to większe zapotrzebowanie mięśnia sercowego na tlen i energię. Jednocześnie podczas pocenia organizm traci wodę oraz elektrolity, przede wszystkim sód i potas. Jeżeli płyny nie są regularnie uzupełniane, dochodzi do odwodnienia, a serce musi pracować jeszcze intensywniej, aby zapewnić odpowiedni dopływ krwi do narządów.
- Upały są istotnym obciążeniem dla układu krążenia, zarówno dla serca, jak i układu naczyniowego. Pod wpływem upału dochodzi do poszerzenia naczyń tętniczych i żylnych, co powoduje przyspieszenie czynności serca oraz obniżenie ciśnienia tętniczego i osłabienie pacjenta - wskazał prof. Rafał Dąbrowski.
U osób z nadciśnieniem tętniczym, niewydolnością serca, chorobą wieńcową czy zaburzeniami rytmu możliwości przystosowania się do takich warunków są ograniczone. Wysoka temperatura może nasilać duszności, bóle w klatce piersiowej czy obrzęki.
W czasie upałów każdy z nas powinien na siebie uważać, jednak szczególnie narażone są:
- osoby powyżej 65. roku życia,
- osoby cierpiące na choroby takie, jak: demencja, niewydolność serca, choroby nerek, choroby układu oddechowego lub cukrzyca,
- niemowlęta i małe dzieci,
- kobiety w ciąży,
- osoby z niepełnosprawnością,
- osoby pracujące lub ćwiczące na świeżym powietrzu.
Jak chronić się w czasie upałów?
Wystarczy wdrożyć kilka zasad, by upały nie były tak dokuczliwe i nie miały negatywnego wpływu na samopoczucie i zdrowie.
Przede wszystkim należy pić więcej wody i napojów izotonicznych niż zazwyczaj - nie tylko wtedy, gdy pojawia się pragnienie. Regularne przyjmowanie płynów uchroni przed groźnymi skutkami odwodnienia. Zrezygnuj ze spożywania alkoholu, ponieważ nasila szkodliwy wpływ upału na organizm.
- Jeżeli ten stan braku podaży płynów i przegrzania organizmu się przedłuża, wtedy mamy objawy odwodnienia, które manifestują się osłabieniem, często zaburzeniami kontaktu, suchością śluzówek - wyjaśnił prof. Rafał Dąbrowski.
W czasie najgorętszej pory dnia - między godziną 10:00 a 17:00 - warto przebywać w klimatyzowanych pomieszczeniach. Jeśli trzeba wyjść na zewnątrz, należy chronić się w cieniu. W schłodzeniu ciała pomoże zwiewna odzież wykonana z naturalnych materiałów. Ponadto powinno się chronić głowę - załóż kapelusz, czapkę lub chustę. Pomocne będzie aplikowanie kremów z SPF na skórę.
Co ważne, upały to nie jest dobry moment na bicie rekordów sportowych
- To taka pora, kiedy w zasadzie powinniśmy odpuścić, jeśli chodzi o takie aktywności na zewnątrz. No i chyba najlepsze są takie aktywności w wodzie, na przykład aquaerobik, pływanie, albo ewentualnie spacery w zacienionych miejscach. Obciążenia w czasie treningu podczas upałów należy zmniejszyć o 50 proc. Jeżeli już ćwiczymy w takie cieplejsze, słoneczne dni, to zdecydowanie trzeba pamiętać o płynach - powiedziała dr hab. Edyta Smolis-Bąk, specjalistka fizjoterapii z Narodowego Instytutu Kardiologii.
Bardzo intensywna aktywność fizyczna wykonywana w najgorętsze dni, może doprowadzić do przegrzania, a nawet udaru cieplnego.
A jakie są pierwsze oznaki przegrzania? To m.in.: wyższe tętno, uczucie zmęczenia, szybki oddech, zawroty głowy, nudności, gorączka, dreszcze. W takiej sytuacji nie można zwlekać i należy wezwać pomoc, dzwoniąc pod numer alarmowy 112 lub 999.
Wakacyjne nawyki, które mogą szkodzić sercu
Latem częściej spotykamy się przy grillu i sięgamy po alkohol czy słone przekąski. Same potrawy z grilla nie muszą być problemem, jednak tłuste mięsa, duża ilość soli w marynatach i sosach oraz obfite posiłki zwiększają obciążenie organizmu. Serce musi intensywniej pracować również podczas trawienia.
Alkohol dodatkowo sprzyja odwodnieniu. Bezpośrednio po jego spożyciu może dojść do przejściowego spadku ciśnienia, natomiast po kilku godzinach ciśnienie wzrasta, szczególnie po większych ilościach alkoholu. Regularne spożywanie większych ilości tego typu trunków zwiększa ryzyko wystąpienia nadciśnienia tętniczego i zaburzeń rytmu serca.
Z kolei słone przekąski powodują zatrzymywanie wody w organizmie i u wielu osób mogą prowadzić do wzrostu ciśnienia tętniczego. W upalne dni, gdy organizm i tak jest obciążony wysoką temperaturą oraz utratą płynów, połączenie alkoholu, dużej ilości soli i odwodnienia może sprzyjać wahaniom ciśnienia, zawrotom głowy oraz kołataniu serca.
Podczas wakacyjnych spotkań warto więc zachować umiar. Zrezygnuj z alkoholu lub znacząco ogranicz jego spożycie. Wybieraj chudsze mięso, ryby i warzywa z grilla, a zamiast chipsów czy paluszków postaw na warzywa, owoce lub niesolone orzechy.
Profilaktyka ma znaczenie
Wiele chorób serca rozwija się przez lata i początkowo nie daje żadnych objawów. Dlatego warto regularnie kontrolować ciśnienie tętnicze oraz wykonywać podstawowe badania profilaktyczne, takie jak morfologia, lipidogram (cholesterol całkowity, LDL, HDL i trójglicerydy), glukozę na czczo lub hemoglobinę glikowaną (w kierunku cukrzycy i stanu przedcukrzycowego), kreatyninę z oceną eGFR (ocena pracy nerek).
Warto także wykonać badanie EKG, które pozwala ocenić rytm serca i wykryć zaburzenia przewodzenia, arytmie lub ślady przebytych zawałów. W zależności od wieku i stanu zdrowia pacjenta lekarz może zalecić ocenę funkcji wątroby, tarczycy oraz inne badania.
W profilaktyce ważna jest również ocena masy ciała, obwodu talii, sposobu odżywiania, aktywności fizycznej, palenia tytoniu, spożycia alkoholu oraz jakości snu.
Osoby w wieku od 35. do 65. roku życia mogą skorzystać z Programu Profilaktyki Chorób Układu Krążenia (CHUK), realizowanego w przychodniach POZ. Program obejmuje wywiad medyczny, pomiar ciśnienia tętniczego, badania laboratoryjne oraz ocenę ryzyka wystąpienia chorób układu krążenia. Umożliwia wczesne wykrycie problemów zdrowotnych lub wdrożenie odpowiednich działań profilaktycznych.
Świadczenia w ramach programu udzielane są bez skierowania. Wystarczy zgłosić się do swojego lekarza pierwszego kontaktu.
"10 dla Serca" - prosty plan dla zdrowia
W dbaniu o zdrowie pomocna będzie również ankieta "10 dla Serca" dostępna w aplikacji mojeIKP. Pozwala ocenić najważniejsze czynniki wpływające na zdrowie układu krążenia i wskazuje obszary wymagające poprawy. Pytania o stan zdrowia uporządkowano według 10 kluczowych obszarów:
- Optymalne ciśnienie
- Optymalny cholesterol
- Optymalny cukier
- Optymalna masa ciała
- Zdrowe odżywianie
- Niepalenie tytoniu
- Niepicie alkoholu
- Zdrowy sen
- Mało stresu
- Dużo ruchu
Jak wypełnić ankietę? Otwórz aplikację mojeIKP i zaloguj się. Następnie przejdź do zakładki "Profilaktyka" i wybierz "Ankieta 10 dla Serca". Po wypełnieniu otrzymasz podsumowanie, z którego dowiesz się, czy wyniki mieszczą się w normie, jakie problemy zostały zdiagnozowane, czy jesteś w grupie ryzyka, a także co możesz zrobić, by poprawić swój stan zdrowia.
- Szczególnie te nasze działania profilaktyczne są skierowane do mężczyzn 40-60 lat. Mamy aplikację MojeIKP, która została stworzona przez Ministerstwo Zdrowia. Jest to bardzo dobre narzędzie, bardzo nowoczesne, żeby skontrolować, na jakim etapie jesteśmy i co możemy zmienić w aspekcie dbania o zdrowie oraz w aspekcie poprawy naszego rokowania w przyszłości - podkreślił prof. Dąbrowski.
Dbanie o układ krążenia nie wymaga rewolucji, lecz systematyczności. Regularne badania, zdrowy styl życia, odpowiednie nawodnienie oraz przestrzeganie zasad bezpieczeństwa, także podczas upałów, pozwalają ograniczyć ryzyko chorób serca. Wakacje są dobrym momentem, by odpocząć i wyrobić nawyki, które będą procentować przez cały rok.
Źródło:
[1] https://pacjent.gov.pl/aktualnosc/10-dla-serca-nowe-narzedzie-w-aplikacji-mojeikp
Zobacz także:
- Czy nadmiar szczęścia może zaszkodzić sercu? Przypadek 65-latki zaskoczył lekarzy
- Słyszysz bicie własnego serca, gdy leżysz na poduszce? Lekarz tłumaczy, czego to objaw
- Dorota Wellman szczerze o problemach z sercem. "Zwlekałam prawie 2 lata"