Jaki prysznic pomoże usnąć w upał? Fizjolog nie ma wątpliwości: "Sygnał z ciała"

kobieta pod prysznicem
Letni prysznic - zbawienny rytuał w upalne noce, który pomaga zasypiać
Źródło zdj. gł.: Bogdan Stanojevic/Getty Images
Dodaj do preferowanych źródeł w Google
Bezsenność podczas upałów to problem, z którym mierzy się wiele osób. Choć intuicja podpowiada, że przed snem najlepiej schłodzić organizm zimnym prysznicem, eksperci wskazują, że takie rozwiązanie może przynieść efekt odwrotny do zamierzonego. Fizjolog dr Daria Pracka wyjaśnia, jakie nawyki pomagają organizmowi łatwiej poradzić sobie z wysoką temperaturą nocą i dlaczego jeden prosty rytuał może znacząco poprawić komfort snu podczas gorących dni.

Dalsza część tekstu poniżej.

Klatka kluczowa-559808
Sposoby na upał z różnych stron świata - napisy
Źródło: Dzień Dobry TVN

Letni prysznic - zbawienny rytuał w upalne noce

Żeby zasnąć, organizm musi obniżyć temperaturę wewnętrzną. W upał jest to utrudnione. Pomóc może letni prysznic - ale nie lodowaty, bo ten zadziała odwrotnie: może wywołać skurcz naczyń w skórze i utrudnić oddawanie ciepła - mówi fizjolog dr Daria Pracka.

Jak wyjaśniła w rozmowie z PAP, problemy ze snem podczas upałów wynikają z działania mechanizmów fizjologicznych. Sen jest ściśle związany z termoregulacją, czyli zdolnością organizmu do utrzymywania właściwej temperatury ciała. Żeby zasnąć i dobrze przespać noc, ciało musi przejść w tryb nocnego odpoczynku, a jednym z jego elementów jest stopniowe obniżenie temperatury wewnętrznej.

- Mechanizmy, które rządzą naszym ciałem, są tak zaprogramowane, że dopóki nie spadnie temperatura jego wnętrza, trudniej nam zasnąć - tłumaczyła specjalistka.

Dlatego wieczorem temperatura głęboka ciała naturalnie zaczyna się obniżać. Jest to kontrolowany proces związany z rytmem dobowym, pracą mózgu, metabolizmem i układem krążenia. Ponieważ ciepło jest oddawane przede wszystkim przez skórę, naczynia krwionośne w jej obrębie rozszerzają się, dzięki czemu krew przepływa bliżej powierzchni ciała, a nadmiar ciepła może być łatwiej przekazywany do otoczenia.

W upalną noc ten mechanizm działa gorzej. Jeżeli różnica między temperaturą ciała a temperaturą otoczenia jest zbyt mała, organizmowi trudniej pozbyć się nadmiaru ciepła. Wtedy zamiast spokojnie przechodzić przez kolejne fazy snu, ciało musi intensywnie pracować nad chłodzeniem, przez co częściej wybudza się w nocy.

- Ale pamiętajmy, że jeśli budzimy się w upale, to jest to sygnał z ciała, że coś trzeba zmienić w otoczeniu: napić się wody, odkryć się, uruchomić wentylator albo łagodnie schłodzić skórę - przypomniała fizjolożka.

Dobrym rozwiązaniem są kąpiele lub prysznice - zarówno przed samym snem, jak i w ciągu upalnego dnia. Należy jednak pamiętać, aby były zbliżone do temperatury naszego ciała, a nie lodowate.

- Wydawać się może, że im zimniejsza woda, tym lepiej. Ale w praktyce gwałtowne schłodzenie może być dla organizmu dodatkowym bodźcem stresowym. Zimna woda powoduje skurcz naczyń krwionośnych w skórze, a to może chwilowo utrudnić oddawanie ciepła. Bezpieczniej i łagodniej działa zwykle letni prysznic lub kąpiel, które przynoszą ulgę, ale nie wywołują szoku termicznego - poradziła specjalistka.

Czynniki, które wpływają na gorszy sen

Znaczenie ma również to, co robimy wieczorem. Jednym z błędów jest ciężka, wysokokaloryczna kolacja tuż przed snem.

- Trawienie wymaga pracy układu pokarmowego i wiąże się z produkcją ciepła. Gdy organizm powinien powoli obniżać temperaturę i wyciszać aktywność, po obfitym posiłku musi zająć się intensywną pracą metaboliczną. W upalny wieczór może to dodatkowo utrudniać zasypianie - powiedziała fizjolog dr Daria Pracka.

Podobnie działa alkohol.

- Choć wiele osób traktuje go jako sposób na rozluźnienie i szybsze zaśnięcie, to jest to złudne wrażenie. Alkohol rzeczywiście może początkowo powodować senność, ale pogarsza dalszą część nocy: sprzyja wybudzeniom, odwadnia i zaburza naturalny przebieg faz snu. W czasie upałów ten efekt może być szczególnie niekorzystny, bo organizm i tak musi intensywniej dbać o równowagę cieplną - podkreśliła.

W gorące noce pomocne mogą być również wentylatory. Choć nie obniżają one temperatury powietrza w pokoju, wprawiają je w ruch. Dzięki temu warstwa nagrzanego, wilgotnego powietrza przy skórze jest przesuwana, a parowanie potu zachodzi łatwiej. A to właśnie parowanie, jak zaznaczyła dr Pracka, jest jednym z najważniejszych mechanizmów chłodzenia organizmu.

Warto też zadbać o nawodnienie. Przy łóżku można postawić wodę mineralną w temperaturze pokojowej lub lekko chłodną.

- Nie chodzi o to, by wypijać naraz duże ilości lodowatego napoju, ale żeby regularnie uzupełniać płyny, zwłaszcza jeśli w nocy się pocimy. Pomocne mogą być również chłodne, wilgotne okłady, przewiewna pościel, lekkie ubranie do snu i odsłonięcie tych części ciała, przez które łatwo oddajemy ciepło - wymieniła fizjolożka.

Jak podsumowała, sen w upale pogarsza się więc dlatego, że organizm nie może swobodnie wykonać tego, co zwykle robi nocą: obniżyć temperatury wewnętrznej, ograniczyć aktywność i przejść w tryb regeneracji. Gdy otoczenie jest zbyt ciepłe, ciało walczy o utrzymanie równowagi termicznej, a sen, zamiast być czasem odpoczynku, staje się przerywanym procesem ciągłego dostosowywania się do niekorzystnych warunków.

Zobacz także:

Źródło: PAP
Autorka/Autor: oprac. Berenika Olesińska