- Plotkowanie występuje w niemal wszystkich kulturach i jest zjawiskiem uniwersalnym.
- Może budować więzi społeczne, wzmacniać współpracę i tworzyć poczucie wspólnoty.
- Ma realne konsekwencje dla reputacji, pozycji społecznej i dostępu do zasobów.
Plotkowanie jako uniwersalna cecha ludzka
Dalsza część artykułu pod materiałem wideo:
Zjawisko plotki nie ogranicza się do rozmów za czyimiś plecami, według badaczy to znacznie szerszy mechanizm społeczny. Antropolodzy obserwują je zarówno w wielkich miastach, jak i w odległych społecznościach, a jego obecność wydaje się niemal nieunikniona.
- Każdy w każdej kulturze zacznie plotkować, jeśli tylko pojawią się ku temu odpowiednie okoliczności - mówiła dla BBC dr Nicole Hagen Hess, profesorka nadzwyczajna antropologii ewolucyjnej na Washington State University. Badaczka proponuje szerszą definicję tego zjawiska jako wymiany informacji istotnych dla reputacji.
- Według mojej definicji osoba, o której się plotkuje, nie musi być nieobecna, ta osoba może stać tuż przed nami - podkreśliła.
- Jeśli mówisz o kimś, o tym, jak wygląda, co zrobił lub co o nim myślisz, to również jest to plotka - stwierdziła naukowczyni.
Pozytywna plotka
Koncepcję pozytywnej roli plotki w społeczeństwie spopularyzował profesor Robin Dunbar, antropolog ewolucyjny, wskazując na jej związek z budowaniem więzi i struktur społecznych. W badaniu z 2021 r. przeprowadzonym na Dartmouth University naukowcy zauważyli, że wspólne plotkowanie zbliża ludzi i wzmacnia współpracę.
- Spekulujemy, że uczestnicy wykształcili między sobą poczucie wspólnoty, tworząc wspólną rzeczywistość, która wpływała na ich zachowania i perspektywy, a jednocześnie zaspokajała ich wrodzoną potrzebę więzi społecznych - napisali badacze.
- Plotka nie jest konstrukcją jednorodną i jest zjawiskiem bardziej złożonym, niż sugeruje wąska definicja bezpodstawnego obmawiania, odzwierciedlona w naszej potocznej intuicji - podsumowali.
Plotkowanie a przetrwanie i kontrola społeczna
Z perspektywy ewolucyjnej plotka może pełnić funkcję narzędzia ochrony i zarządzania reputacją. W świecie, w którym pozycja społeczna decydowała o dostępie do zasobów i bezpieczeństwie, informacja była formą kapitału.
- Kobiety są w ogromnym stopniu na straconej pozycji fizycznej, jeśli chodzi o obronę przed mężczyzną. Informacje, które są szczególnie ważne to te, którymi chcemy się dzielić z innymi kobietami z rodziny oraz z naszymi sojuszniczkami - tłumaczyła dr Nicole Hagen Hess.
- Dlatego gdy ludzie plotkują o kimś w sposób negatywny, może to wyrządzić realną i poważną krzywdę - ostrzegła.
Plotkowanie - jakie może mieć dla nas znaczenie?
Plotka to jednak nie tylko strategia przetrwania, ale też element kultury i rozrywki. Kelsey McKinney, założycielka i prowadząca podcastu Normal Gossip, zwraca uwagę na jej narracyjny charakter i siłę w budowaniu wspólnoty doświadczeń.
- Zdałam sobie sprawę, że byliśmy ich pozbawieni - przyznała.
- Duża część naszego życia i tego, jak postrzegamy świat, opiera się na narracji, którą sami sobie tworzymy, a plotka jest właśnie taką narracją. Opowiadamy sobie nawzajem o sobie samych, więc niesie to ze sobą pewne zagrożenia, ale jest w tym również bardzo dużo dobra - zauważyła Kelsey McKinney. Choć bywa traktowana lekko, jej znaczenia nie można bagatelizować.
- Plotki mają realne konsekwencje w prawdziwym świecie - zaznaczyła dr Nicole Hagen Hess.
- Gdyby były jedynie losową, nieprawdziwą i nieformalną wymianą informacji, nie wpływałyby na to, jak ludzie decydują o przyznawaniu korzyści innym członkom swoich społeczności - podsumowała profesorka antropologii ewolucyjnej.
Zobacz także:
- Dlaczego obgadujesz innych? Te słowa psychologa dadzą ci do myślenia
- Wizualizacja sposobem na złagodzenie stresu. "Nasz mózg nie odróżnia fikcji od rzeczywistości"
- Pracownicy karmią się plotką
Autorka/Autor: Oskar Netkowski
Źródło: BBC
Źródło zdjęcia głównego: Marisa9/Getty Images