- Badania zespołu BabyLab z Instytutu Psychologii PAN wykazały, że rozwój języka w pierwszym roku życia jest ściśle powiązany z aktywnością ruchową dziecka.
- Ruchy kończyn nasilają się tuż przed i w trakcie wydawania dźwięków, co wskazuje na współzależność między rozwojem motorycznym a językowym.
- Odkrycia te mogą pomóc w opracowaniu metod wspierania dzieci z trudnościami.
Dalsza część artykułu najduje się pod materiałem wideo
Ruch niemowlęcia a rozwój mowy
W pierwszym roku życia rozwój języka jest silnie powiązany z ogólną aktywnością ruchową dziecka – wynika z badań zespołu BabyLab z Instytutu Psychologii PAN. Naukowcy zauważyli, że gdy niemowlę zaczyna wydawać pierwsze dźwięki, zwykle towarzyszą temu intensywne ruchy rąk i nóg.
Badacze podkreślają, że mówienie jest złożonym zadaniem motorycznym, wymagającym współpracy około 80 mięśni. Z tego powodu nauka mowy stanowi dla dziecka duże wyzwanie i jest ściśle związana z rozwojem innych umiejętności ruchowych, takich jak siadanie czy chodzenie.
Mięśnie biorące udział w nauce mówienia
Jak dowodzą naukowcy w opublikowanym badaniu, realizacja ruchów motorycznych stanowi fundament wytwarzania głosu – artykulacja nawet jednej sylaby wymaga współpracy ponad 70 mięśni jamy ustnej, języka, układu oddechowego, krtani oraz gardła. Istnieją przesłanki, że również inne partie ciała są aktywowane w czasie emisji głosu. Mimo to, mechanizm ten przez długi czas pozostawał niedostatecznie uwzględniany jako kluczowy element przedjęzykowego rozwoju mowy.
Dr Joanna Duda-Goławska i dr Zuzanna Laudańska z BabyLab postanowiły sprawdzić, czy podczas wydawania dźwięków aktywują się również te części ciała, które nie biorą bezpośredniego udziału w artykulacji. W projekcie MOVIN, prowadzonym pod kierunkiem prof. Przemysława Tomalskiego, przebadano około 100 dzieci w wieku od 4 do 24 miesięcy. Dzięki zastosowaniu czujników ruchu rejestrowano aktywność kończyn podczas zabawy oraz towarzyszące jej wokalizacje.
Analiza danych wykazała, że tuż przed rozpoczęciem wokalizacji i w jej trakcie dochodzi do wzmożonych ruchów rąk i nóg, które słabną po zakończeniu dźwięków.
- Odkryliśmy, że ruchy kończyn są powiązane z początkami wokalizacji we wszystkich badanych punktach czasowych (4, 6, 9 i 12 miesięcy) w pierwszym roku życia. Jednak pokazaliśmy również, że to sprzężenie ruchowo-wokalne może ulec reorganizacji w niemowlęctwie - podano w artykule naukowym.
Prof. Tomalski zaznacza, że odkrycie to pozwala lepiej zrozumieć zależności między rozwojem motorycznym a językowym – ograniczenia ruchowe mogą wpływać na tempo nabywania umiejętności mowy. Wyniki badań mogą pomóc w opracowaniu nowych metod wspierania dzieci z trudnościami rozwojowymi.
Gestykulacja u dorosłych a ruchy niemowląt
Dr Laudańska dodaje, że obserwacje te mają także wymiar ewolucyjny – sugerują, iż gestykulacja, która u dorosłych towarzyszy mowie, ma swoje początki już w okresie niemowlęcym, gdy ruchy rąk i nóg są naturalnie powiązane z wokalizacją.
- Nasze odkrycia z okresu niemowlęcego wskazują, że proces rozwojowy uczenia się koordynacji różnych efektorów (różnych części ciała, które wydają się odgrywać rolę w produkcji mowy) trwa przez cały pierwszy rok życia i wykracza poza niego - czytamy w badaniu naukowym.
W artykule opublikowanym w czasopiśmie Scientific Reports naukowcy zwracają uwagę, że tworzenie dźwięków jest ściśle związane z pracą układu oddechowego, a pozycja ciała wpływa na brzmienie głosu zarówno u ludzi, jak i u innych gatunków.
Badania zrealizowano w ramach grantów SONATA BIS i OPUS finansowanych przez Narodowe Centrum Nauki, we współpracy z Uniwersytetem w Heidelbergu oraz przy wsparciu Niemieckiej Fundacji Badawczej (DFG).
Zobacz także:
- Pierwszy rok życia dziecka jest dla rodziców najtrudniejszy!
- Rozwój 3-miesięcznego niemowlaka - co może jeść, ile waży, jak widzi?
- Co potrafi 5-miesięczne dziecko - rozwój, dieta, zabawy
Autorka/Autor: Teofila Siewko
Źródło: PAP/Nature.com: Vocalisations are coupled with movement of all limbs throughout infancy
Źródło zdjęcia głównego: Mariia Vitkovska/Getty Images