Tajemnice wrocławskiego Manhattanu. Mieszkanka wieżowców: "Przez mój dom przeszło 35 mln złotych"

Perły polskiego modernizmu
Wrocławski Manhattan to zespół budynków mieszkalno-usługowych zaprojektowanych przez Jadwigę Grabowską-Hawrylak. To niezwykłe osiedle stało się ikoną polskiej architektury późnego modernizmu. Jakie skrywa tajemnice? Dlaczego okrzyknięto je ponadczasowym?

Fenomen wrocławskiego Manhattanu

Wrocławski Manhattan to zespół budynków mieszkalno-usługowych przy pl. Grunwaldzkim i ul. Marii Curie-Skłodowskiej we Wrocławiu. Został zaprojektowany przez Jadwigę Grabowską-Hawrylak.

- Zastosowała kilka takich patentów, które naprawdę były unikatowe w skali Europy. Reżim technologiczny zmuszał architektów do tego, by projektować z elementów prefabrykowanych, które jak wiemy, w skali kraju prowadziły do tego, że architektura była nudna i powtarzalna. Ona chciała zaprojektować ikony. Pomysł był prosty i genialny. Jeśli musimy projektować z prefabrykatów, to musimy je wymyślić na nowo. Tak powstały te krzywoliniowe elementy, które summa summarum stały się czymś z pogranicza rzeźby i architektury – tłumaczył Michał Duda z Muzeum Architektury we Wrocławiu.

Jakie są tajemnice wrocławskiego Manhattanu?

To właśnie tutaj powstało słynne zdjęcia Chrisa Niedenthala, jednego z najbardziej cenionych na świecie fotoreporterów. Młoda dziewczyna stojąca na balkonie po blisko 40 latach została odnaleziona. Dzisiaj jest dentystką i mieszka na Dolnym Śląsku. Kadr ten stał się ikoną wieżowców .

- Wyszła na balkon, coś tam sobie z włosami zrobiła. Nie miała pojęcia, że stoję wyżej. I tak powstało to zdjęcie - tłumaczył fotograf.

Dzień Dobry TVN

To dopiero początek historii związanych z wrocławskim Manhattanem. Budynki bowiem stanowiły świetne miejsca do ukrywania różnych rzeczy.

– Gdyby nie te prefabrykaty, które tworzą różne dziwne zakamarki dostępne również od wewnątrz, to nie byłoby skrytki, w której Solidarność mogłaby schować swoje 80 mln złotych, które przechowywane były w jednym z tych wieżowców - wyjawił Michał Duda.

Z kolei Maria Wanke-Jerie, mieszkanka wieżowców, przyznała, że w budynku znajdowała się skrzynka kolportażowa prasy podziemnej. – Pewnego dnia przyszedł mój mąż do domu. Powiedział, że nie będziemy się już zajmować kolportażem. Okazało się, że chodzi o to, by zorganizować pobieranie z kurii arcybiskupiej pieniędzy, 5 mln, 10 mln, po to, by można było je później rozdysponowywać dla działaczy podziemia. Bardzo pomocna okazała się konstrukcja parapetów. Tam wykuliśmy dziurę. Linoleum szczelnie to przykrywało i na to stanęła jeszcze doniczka z kwiatkiem. (…) Przez mój dom przeszło 35 mln - mówiła.

Perełka późnego modernizmu

Wrocławski Manhattan został okrzyknięty ikoną późnego modernizmu. O ponadczasowości kompleksu opowiedział w Dzień Dobry Wakacje Radosław Gajda, architekt i urbanista.

– Te mieszkania, które niby są ustalone tutaj w betonie, były projektowane tak, by móc się dostosowywać do zmian mieszkańców. Można było otworzyć kuchnię, zdemontować ścianę. Coś, co na początku jest biurem czy gabinetem można było przekształcić w sypialnię, gdy pojawiło się kolejne dziecko - mówił.

Cała rozmowa z Radosławem Gajdą w materiale wideo:

Wszystkie odcinki Dzień Dobry TVN i Dzień Dobry Wakacje znajdziesz w serwisie Player

Zobacz także:

Od hodowcy alpak do projektanta mody. "Rodrigo uczy polskich mężczyzn koloru i odwagi"

Plastik to nasz wielki problem. Rocznie w Europie przybywa go prawie 60 mln ton. Jak ograniczyć zużycie?

Jak gwiazdy spędzały wakacje w czasach PRL-u? "Moje środowisko miało fantazję, sznyt, potrafiło zaszpanować"

Autor: Dominika Czerniszewska

Reporter: Sylwia Repeła

podziel się:

Pozostałe wiadomości

Świadek na ślubie - jego rola i znaczenie

Świadek na ślubie - jego rola i znaczenie

Księżniczka Charlotte ma szansę koronę. To pierwsza taka sytuacja w historii

Księżniczka Charlotte ma szansę koronę. To pierwsza taka sytuacja w historii

Dlaczego Joanna Koroniewska nie pokazuje dzieci? Wszystko wyjaśniła

Dlaczego Joanna Koroniewska nie pokazuje dzieci? Wszystko wyjaśniła

Depresja może być najczęściej diagnozowaną chorobą na świecie

Depresja może być najczęściej diagnozowaną chorobą na świecie

Horoskop na sobotę, 24 lutego 2024 r. Przed nami jedyna taka pełnia w roku

Horoskop na sobotę, 24 lutego 2024 r. Przed nami jedyna taka pełnia w roku

Dlaczego warto pomagać? Międzynarodowy Dzień Pomocy Potrzebującym

Dlaczego warto pomagać? Międzynarodowy Dzień Pomocy Potrzebującym

Co na obiad w piątek? Przepisy na dania rybne, wegetariańskie, wegańskie i zupy

Co na obiad w piątek? Przepisy na dania rybne, wegetariańskie, wegańskie i zupy

Pogoda na 24 lutego 2024. Jaka będzie aura?

Pogoda na 24 lutego 2024. Jaka będzie aura?

Pełnia księżyca w znaku Panny - posprzątaj wokół siebie, a odnajdziesz spokój

Pełnia księżyca w znaku Panny - posprzątaj wokół siebie, a odnajdziesz spokój

Tortille na słono i na słodko. Przepisy na tortille w różnych odsłonach według Sylwii Garskiej

Tortille na słono i na słodko. Przepisy na tortille w różnych odsłonach według Sylwii Garskiej