- Zwyczaj zapalania zniczy wiosną i przed Wielkanocą ma swoje korzenie w dawnych słowiańskich obrzędach, takich jak wiosenne Dziady, podczas których rozpalano ogniska ku czci przodków i sił natury.
- W polskiej tradycji wizyta na cmentarzu w okresie wielkanocnym jest wyrazem pamięci o zmarłych, odnowienia grobów po zimie i symbolem nadziei na zmartwychwstanie oraz odrodzenie życia.
- Radonica, obchodzona dziewiątego dnia po Wielkanocy, to dawne słowiańskie święto pamięci o zmarłych, łączące elementy pogańskie i chrześcijańskie, podczas którego odwiedza się groby, modli i spożywa symboliczny posiłek z myślą o przodkach.
Dalsza część artykułu znajduje się pod materiałem wideo
Dlaczego przed Wielkanocą w sklepach pojawiają się znicze?
Znicze wiosną i przed Wielkanocą to nie przypadek, lecz wyraz kontynuacji tradycji pamięci o zmarłych oraz przygotowań do świąt. tym czasie w sklepach pojawia się szeroka oferta produktów nagrobnych – od klasycznych lampionów po nowoczesne, dekoracyjne formy.
Wielkanoc to – obok Bożego Narodzenia – czas rodzinnych spotkań i odwiedzania grobów bliskich. W polskiej tradycji wizyta na cmentarzu w okresie świątecznym jest wyrazem pamięci i szacunku wobec zmarłych. Wiele osób porządkuje wtedy groby po zimie, odnawia dekoracje i zapala znicz jako symbol modlitwy i nadziei. Ale skąd ta tradycja?
Wiosenne Dziady
Zwyczaj w słowiańskich krajach pochodzi jeszcze sprzed czasów chrześcijańskich. Nasi przodkowie mieli "wiosenne dziady". Obchodzono je w okolicach Jarych Godów, czyli w dniu równonocy wiosennej - 21 marca. Witano wtedy wiosnę, ale również zwycięstwo życia nad zimą oraz płodność.
- Obchodzono je w okolicach Jarych Godów, a po przyjęciu Chrześcijaństwa, po Wielkanocy - wyjaśnia Aleksandra Seliga, pisarka, na Instagramie.
W tym czasie topiono Marzannę, malowano pisanki, robiono gruntowne porządki... i rozpalano ogniska. Podobnie, jak w przypadku Dziadów obchodzonych jesienią, z czasem ogniska przerodziły się w znicze na grobach bliskich.
- Wynikało to z przekonania naszych przodków że wszelka płodność natury pochodzi z zaświatów, a więc od dziadów, czyli dusz zmarłych przodków, a także, co ciekawe od pewnych demonów związanych z przyrodą, np. rusałek. Ponieważ nasi przodkowie zaobserwowali, że wiosną rośliny i zboże kiełkują spod ziemi, a więc właśnie pod ziemią, w królestwie zmarłych, musiały być te wszystkie siły życiowe, te siły witalne, które sprawiały, że zboże, roślinność, przyroda zaczyna wzrastać - tłumaczy A. Seliga, pisarka, na swoim koncie na Instagramie.
Radonica - co to za święto?
Radonica to jedno z najstarszych świąt słowiańskich, które obecnie ma charakter powielkanocnych modlitw nad grobami zmarłych.
- [...] Radonica była szalenie wesołym świętem dla naszych przodków. Wspólnie, całymi rodzinami udawano się wtedy na groby bliskich, aby tam ucztować. Zanoszono tam rozmaite dary, np. jajka, wódkę, które spożywano to z myślą, że robią to właśnie ze zmarłymi bliskimi - dodała pisarka.
Według opisów Jana Złotoustego (Jana Chryzostoma) święto to było znane już od pradawnych czasów. Sama nazwa „Radonica” wywodzi się od słów „ród” i „radość”, co podkreśla związek święta z pamięcią o przodkach oraz radosnym wspominaniem wspólnoty rodu.
Zgodnie z kalendarzem juliańskim Radonica przypada dziewiątego dnia po Wielkanocy, zawsze we wtorek po Tygodniu Przewodnim. Jest to dzień szczególnej pamięci o zmarłych, kiedy wierni odwiedzają groby swoich bliskich i modlą się o ich zbawienie.
Tradycyjnie w czasie Radonicy odwiedza się cmentarze, wspomina zmarłych krewnych i przynosi ze sobą malowane jajka oraz inne potrawy wielkanocne. Na cmentarzach odprawia się zaduszkowy posiłek, a część przygotowanych potraw przekazuje się ubogim w zamian za modlitwę w intencji dusz zmarłych. Święto to łączy w sobie elementy dawnych wierzeń słowiańskich i chrześcijańskiej tradycji i do dzisiaj jest kultywowane. Chociaż katolicy nie praktykują tego święta, to w wyznawcy prawosławia już tak. Co roku po Wielkanocy odwiedzają groby bliskich, sprzątają je, a następnie przychodzą zjeść z nimi posiłek.
Zobacz także:
- Jak zrobić palmę wielkanocną? Nasza specjalistka wyjaśniła to krok po kroku
- Jak zrobić w domu palmę na Niedzielę Palmową? Przydatne porady od naszych specjalistek
- Jak wykonać stroiki wielkanocne? Pomysły na ręcznie robione dekoracje świątecznego stołu