Tego dnia nie wolno sprzątać, a w inny trzeba założyć nowe ubrania. Poznaj dawne przesądy wielkanocne
- Wierzono, że w Wielki Piątek złe moce mają większy wpływ na ludzi – aby się przed nimi uchronić, gospodarze obchodzili obejście, rysowano krzyże na drzwiach i unikano ciężkich prac domowych.
- Z kolei w Wielką Sobotę szczególne znaczenie miało święcenie pokarmów – woda po gotowaniu jajek miała właściwości ochronne, a poświęcone pisanki zakopywano pod progiem, by zabezpieczyć dom przed złem.
- W Wielkanoc obowiązywały zakazy pracy i rozpalania ognia; śniadanie rozpoczynano od dzielenia się jajkiem, które symbolizowało zdrowie i pomyślność, a resztki poświęconego jedzenia dawano zwierzętom dla ich siły i zdrowia.
Dalsza część artykułu znajduje się pod materiałem wideo
Przesądy związane z Wielkim Piątkiem
W nocy z czwartku na piątek wierzono, że dokonują się rozmaite cuda. Przed świtem obmywano się w strumieniach, rzekach, przy studniach, a nawet w domach. Taka kąpiel miała uzdrawiającą moc – wpływać korzystnie na ciało, urodę i zdrowie.
Wielki Piątek uważano za dzień szczególnie niebezpieczny – wierzono, że złe moce mają wtedy łatwiejszy dostęp do ludzi. Aby się przed nimi uchronić, gospodarze trzykrotnie obchodzili obejścia, a na drzwiach rysowano kredą trzy krzyże. Nie wolno było niczego pożyczać, rąbać drewna ani używać gwoździ. Zakazane były też ciężkie prace domowe.
Wierzono, że pranie i sprzątanie w ten dzień ściągają nieszczęście – "brudne pranie" mogło nie doprać się aż do kolejnej Wielkanocy. Nie należało się również czesać ani podnosić głosu, aby nie sprowadzić na siebie pecha.
Z pogodą także wiązano wróżby: "deszcz na Wielki Piątek napcha każdy kątek", czyli zapowiedź urodzaju lub "kiedy w Wielki Piątek pada, suche lato deszczyk nam przepowiada".
Przesądy związane z Wielką Sobotą
W Wielką Sobotę udawano się do kościoła, by poświęcić pokarmy. W koszyczkach obowiązkowo znajdowały się jajka, z którymi wiązał się szczególny przesąd – wody, w której je gotowano, nie należało wylewać. Mycie nią rąk i twarzy miało chronić przed chorobami i zapewniać zdrowie. Z kolei dziewczęta myły nią włosy, wierząc, że dzięki temu staną się one piękne i zdrowe.
Zwracano też uwagę na chleb – jeśli do święcenia przyniesiono ponad 24 przypalone bochenki, miało to zapowiadać gorące lato.
Po powrocie ze święconką trzykrotnie obchodzono dom, by przynieść jego mieszkańcom dostatek. Pod progiem zakopywano poświęconą pisankę, by żadne zło nie miało wstępu do izby. Dawniej poświęcone pokarmy ukrywano, by nikt nie sięgnął po nie przed czasem.
Przesądy związane z Wielkanocą
W samą Wielkanoc obowiązywało wiele zakazów: nie wolno było rozpalać ognia, pracować ani leżeć w łóżku przez cały dzień. Należało włożyć nowe ubranie – dla pomyślności – a dziecko urodzone w tym dniu miało mieć szczęśliwe życie.
Śniadanie rozpoczynano od dzielenia się jajkiem, co miało umacniać rodzinne więzi i przynosić zdrowie. Jedzono jajka z chrzanem, by "wypalić grzechy" oraz pito święconą wodę dla ochrony przed chorobami. Resztki poświęconego jedzenia oddawano zwierzętom, by zapewnić im zdrowie i siłę.
Przesądy związane z jajkami na Wielkanoc
Jajko, symbol życia i odrodzenia, miało szczególną moc. Pisanki wykorzystywano w magii miłosnej i leczniczej – składano je na grobach, zamawiano nimi choroby. Panny dosypywały sproszkowane skorupki wybrankowi do jedzenia, by zdobyć jego serce.
Dziewczęta kręciły też pisankami jak bączkami – jeśli zetknęły się podczas wirowania, wróżyło to szczęśliwy związek. Skorupki jaj rzucano na podwórko lub do ogrodu, by zapewnić obfite plony.
Do dziś znany jest przesąd o białych jajkach w koszyczku – ciemne skorupki miały ściągać pecha i źle wróżyć świątecznym przygotowaniom.
Wielkanocne wróżby pogodowe
W ludowych wierzeniach także pogoda w Wielkanoc miała znaczenie:
- Deszczowa niedziela – dużo zielonej trawy.
- Wietrzna – zapowiedź wietrznego roku.
- Pogodna – urodzaj w polu.
- Deszcz w Wielkanoc – znak zbliżającej się letniej suszy.
Kościół katolicki a przesądy
Kościół katolicki stanowczo odrzuca wszelkie przesądy, zabobony oraz działania o charakterze magicznym, uznając je za wykroczenie przeciwko pierwszemu przykazaniu ("Nie będziesz miał bogów cudzych przede Mną”). Uleganie zabobonom osłabia ufność wobec Boga, ponieważ opiera się na wierze w moc rzeczy lub obrzędów, co stanowi przejaw bałwochwalstwa.
Zobacz także:
- Jeśli nie zjesz tego w Niedzielę Palmową, nie otrzymasz zbawienia. O czym mówi zapomniana ludowa mądrość?
- Ukryte znaczenie wielkanocnych tradycji. "Czerwone korale są obowiązkowe"
- Dlaczego przed Wielkanocą w sklepach pojawiają się znicze? To pradawna tradycja
Autorka/Autor: Teofila Siewko
Źródło: halowies.pl/kobietamag.pl/swietymarek.pl
Źródło zdjęcia głównego: Marianna Ivanenko/Getty Images