- Początki komiksu sięgają średniowiecza, ale jego współczesna forma ukształtowała się na przełomie XIX i XX wieku dzięki twórcom takim jak Wilhelm Busch i Gustave Doré.
- Historia komiksu w Polsce rozpoczęła się na początku XX wieku – za pierwszy polski komiks uznaje się „Przygody szalonego Grzesia” z 1919 roku, a w okresie PRL-u ogromną popularność zdobyły serie takie jak „Tytus, Romek i A’Tomek” czy „Kajtek i Koko”.
- Współczesny komiks to zróżnicowana forma artystyczna i rozrywkowa – rozwijają się zarówno światowe wydawnictwa (Marvel, DC Comics), jak i polscy twórcy, m.in. Mateusz Skutnik, Tomasz Leśniak i Rafał Skarżycki.
Komiks to inaczej historia obrazkowa prezentowana w sekwencjach. Często zawiera dodany tekst w formie dialogów lub opisów, co sprawia, że artystyczny twór staje się bardziej atrakcyjny dla odbiorców. Na początku historii komiksu w rozumieniu współczesnym był on publikowany w prasie. Z biegiem lat przekształcił się jednak w oddzielną formę wydawniczą i do dziś wydawany jest jako osobne zeszyty. Co ważne, historia komiksu w Polsce i na świecie pokazuje, że rysunkowe opowieści stanowią doskonałą rozrywkę nie tylko dla dzieci, ale i dla dorosłych.
Dalsza część artykułu znajduje się pod materiałem wideo
Historia komiksu światowego
Według badaczy historia komiksu rozpoczęła się jeszcze w czasach średniowiecza. Tworzono wówczas krótkie historie obrazkowe, których zadaniem było przedstawienie losów bohaterów oraz świętych. Nieco później powstały tzw. chapbooks, czyli XVII-wieczne anglosaskie książki ludowe z seriami rysunków opatrzonych tekstami, niemieckie Bilderbogen, a także rosyjskie łubki, czyli fabularne ryciny. Ważnym elementem historii komiksu polskiego i światowego były też rysunki satyryczne tworzone np. przez XVIII-wiecznego polsko-niemieckiego rysownika Daniela Chodowieckiego
Jeśli chodzi o odrębną formę artystyczną, za którą współcześnie uznawany jest komiks, historia jego powstania przypada na przełom XIX i XX wieku. Jego propagatorami byli Wilhelm Busch i Gustave Doré, uznawani za prekursorów współczesnej formy opowieści obrazkowych.
Wraz z końcem XIX wieku wykształcił się też odrębny rodzaj publikacji w prasie, czyli komiksy, których narracja oparta była na obrazie i tekście wprowadzonym w kadr (odpowiednik współczesnych „dymków”). To klasyczne już rozwiązanie wprowadzili dwaj Amerykanie – Richard F. Outcault i Rudolph Dirks.
W początkach historii komiksu w wersji współczesnej dominowały krótkie formy i żartobliwy charakter opowieści. Zmiany przyniósł XX wiek – wówczas fabuły stały się bardziej rozbudowane, a prezentowane historie zaczęły dotykać innej tematyki. W historii komiksu mamy więc do czynienia z opowieściami o charakterze m.in. melodramatu, baśni, kryminału czy fantastyki naukowej.
Kluczowe pozycje wydawnicze w historii komiksu to m.in. dzieło Hala Fostera z lat 20. XX wieku o tytule „Tarzan”, opowieści science fiction Phila Nowlana i Dicka Calkinsa pt. „Buck Rogers w XXV wieku” czy popularne komiksy lat 30. i 40. XX wieku, czyli „Batman” stworzony przez Boba Kane’a i Billa Fingera oraz „Superman” autorstwa Joe Shustera i Jerry’ego Siegela. Należy w tym miejscu zaznaczyć, że komiksy były pierwotnie skierowane do dorosłych odbiorców. Wraz z rozwojem imperium Disneya zaczęły też powstawać opowieści dla dzieci, jak np., „Myszka Miki” czy „Kaczor Donald”.
Jednym z ważniejszych momentów w historii komiksu światowego są lata 60. i 70., kiedy w Europie królowały opowieści wydawane przez wydawnictwo Érica Losfelda, a w USA komiksy takich twórców, jak Robert Crumb czy Gilbert Shelton. W tamtym czasie popularność zdobywały także wydawnictwa z uniwersum Marvela.
Współcześnie komiksy dalej się rozwijają. Jednymi z najbardziej znaczących wydawnictw komiksowych na świecie są dziś m.in. Marvel, DC Comics czy Image Comics.
Komiks polski i jego historia
Historia komiksu w Polsce jest nieco krótsza. Rozwój jego współczesnej formy przypada na początki XX wieku – w 1919 roku powstały „Przygody szalonego Grzesia” autorstwa Kamila Mackiewicza i Stanisława Wasylewskiego, natomiast popularne tytułu okresu międzywojennego to m.in. „Przygody bezrobotnego Froncka” stworzone przez Franciszka Struzika, a także seria komiksów dla dzieci opowiadająca o przygodach Koziołka Matołka, których twórcami byli Kornel Makuszyński i Marian Walentynowicz.
Historia komiksu polskiego związana jest też mocno z czasami PRL-u. Powstało wówczas wiele kultowych opowieści obrazkowych, w tym „Kajtek i Koko” autorstwa Janusza Christa czy seria przygód Tytusa, Romka i A’tomka, których twórcą jest Henryk Jerzy Chmielewski, czyli słynny Papcio Chmiel. W historii komiksu w Polsce tamtych lat można znaleźć także propagandowe wydawnictwa, takie jak seria „Kapitan Żbik” opowiadająca o losach oficera Milicji Obywatelskiej.
W latach 80. komiks polski zaczął dotykać tematyki fantastycznej i science fiction. Dwa ważne tytułu tego okresu to „Wiedźmin” oraz „Funky Koval”.
Po 1989 roku klasyczny komiks polski został w dużej mierze wyparty przez amerykańskie opowieści o przygodach superbohaterów. Mimo to, w XXI wieku wciąż można spotkać wiele rodzimych wydawnictw. Wśród ważnych autorów komiksów warto wymienić chociażby Mateusza Skutnika (seria „Rewolucje”), Tomasza Leśniaka i Rafała Skarżyckiego (cykl „Jeż Jerzy”) czy Tomasza i Bartosza Minkiewiczów (seria „Wilq”).
Zobacz także:
- Pierwszy w Polsce komiks-poradnik dla osób w nieformalnych związkach. "Świadomość jest niska"
- Komiksy zyskują na popularności: "Za niektóre egzemplarze trzeba zapłacić nawet milion dolarów"
- Polscy rysownicy stworzyli komiks inspirowany programem Dzień Dobry TVN. Dorota Wellman: "Piękny"
Autorka/Autor: Adrian Adamczyk
Źródło zdjęcia głównego: mediaphotos/Getty Images