- Farby temperowe to gęste farby wodne o szybkim czasie schnięcia, które nie wymagają gruntowania podłoża i mogą być stosowane na papierze, płótnie lub drewnie.
- Skład tempery opiera się na trzech elementach: emulgatorze, fazie wodnej i tłustej, co nadaje jej trwałość i elastyczność po wyschnięciu.
- Zastosowanie tempery obejmuje głównie malowanie ikon, ale także prace szkolne i naukę malarstwa – sprawdza się zarówno u artystów, jak i początkujących.
Malowanie farbami temperowymi jest proste i przyjemne, ponieważ nie wymaga przygotowania gruntu, a obrazy szybko schną. Tego typu farbami można tworzyć dzieła zarówno na papierze, jak i na płótnie lub desce. Przekonaj się, dlaczego warto używać tempery.
Dalsza część artykułu znajduje się pod materiałem wideo
Co to jest farba temperowa i czym się charakteryzuje?
Malarstwo to jedna z najstarszych dziedzin sztuki, której popularność nie zmalała do dziś. Tworząc swoje dzieła, artyści korzystają z różnorodnych technik malarskich, reprezentujących rozmaite style. Każda z nich sprawia, że obrazy wyglądają wyjątkowo i efektownie. Farby temperowe po raz pierwszy zostały użyte w czasach starożytnych (stosowano je głównie w Egipcie), dzięki czemu rozwinęła się technika malarstwa temperowego, która w okresie średniowiecznym cieszyła się jeszcze większą popularnością. Tempera do dzisiaj uznawana jest za jedną z najczęściej stosowanych i najtrwalszych metod malarskich, wykorzystujących organiczne spoiwo barwników.
Farby temperowe mają formę emulsji, rozpuszczają się w wodzie i wyróżniają się szybkim czasem schnięcia. Artyści mogą je otrzymywać w wyniku połączenia trzech składników:
- emulgatora, który jest najważniejszym komponentem emulsji temperowej;
- fazy wodnej (np. wodnego roztworu kleju lub wody);
- fazy tłustej (np. werniksu lub oleju schnącego).
Farby temperowe są tak chętnie stosowane nie tylko ze względu na krótki czas schnięcia, lecz także z uwagi na brak konieczności gruntowania podłoża, co bardzo ułatwia i przyspiesza prace malarskie.
Farby temperowe a akrylowe i plakatowe
Ze względu na podobny skład farby temperowe często są mylone z farbami akrylowymi i plakatowymi. Chociaż na pierwszy rzut oka wyglądają tak samo, różnią się od siebie nie tylko rodzajem spoiwa, lecz także trwałością oraz uzyskiwanym efektem. Tempery są najbardziej gęste, ich konsystencja przypomina klej. To właśnie dzięki tym cechom farba szybko schnie i można ją z powodzeniem stosować zarówno na zwykłym papierze, jak i na płótnie. Farby plakatowe, jak sama nazwa wskazuje, najczęściej wykorzystywane są do malowania plakatów i muszą być rozcieńczone wodą. Tzw. akryle z kolei przypominają farby olejne, ale w przeciwieństwie do nich po wyschnięciu matowieją i ciemnieją.
Do czego służą farby temperowe? Najpopularniejsze zastosowanie
Farby temperowe najczęściej wykorzystuje się do malowania ikon. Dzięki swojej konsystencji umożliwiają wykonanie precyzyjnych kresek. Są również odporne na warunki atmosferyczne, a po wyschnięciu zachowują elastyczność, co zapobiega pękaniu. Niestety farby temperowe nie są odporne na wilgoć, dlatego wymagają dodatkowego zabezpieczenia. Malarstwo ikonowe to nie jedyne ich zastosowanie. Chętnie są stosowane również w szkole, ponieważ farby temperowe dla dzieci to świetny sposób na zapoznanie maluchów ze światem sztuki. Z tego powodu często są także polecane osobom dorosłym, które chcą rozpocząć przygodę z malarstwem.
Jak malować farbami temperowymi?
Każda technika malarska wymaga użycia nie tylko odpowiednich farb, lecz także dobrze dobranych narzędzi, takich jak: pędzel, paleta oraz podłoże. To podstawa sukcesu. Jak zatem malować farbą temperową? Na początek warto przygotować powierzchnię, na której powstanie obraz – im twardsza, tym lepsza. Może to być drewniana deska lub sklejka. Choć tempera dobrze przyjmuje się na płótnie, początkującym nie poleca się tego podłoża, ponieważ niewłaściwie położona farba będzie z niego odpryskiwała i odpadała. Odradzany jest także papier, który wymaga odpowiedniego przygotowania (amatorom może sprawić zbyt wiele trudności). Podczas malowania farbami temperowymi bardzo pomocne jest korzystanie z palety, najlepiej wykonanej z drewna. Poza pędzlami przydadzą się również słoiczki na farby i wodę oraz szmatki.
Jeśli chodzi o samą technikę nakładania farb temperowych, można tutaj wyróżnić kilka metod, takich jak: tempera werniksowa, niewerniksowa oraz mieszana (kombinowana). W zależności od wybranego rodzaju emulsji wykorzystuje się jeden z trzech sposobów malowania temperą:
- laserunkowy – zbliżony jest do techniki akwarelowej i opiera się na wykorzystaniu transparentnych tonów, które należy nakładać na siebie warstwa po warstwie;
- podmalówkowy – polega na przechodzeniu powstającego obrazu od światła do cienia (rzadziej na odwrót);
- laserunkowo-podmalówkowy – najpopularniejsza technika, w której podmalówkę wykonuje się za pomocą farb kryjących; reszta uzupełniana jest laserunkiem lub niekiedy farbami półkryjącymi.
Zobacz także:
- Farby do malowania ścian – jak wybrać najlepszą do danego typu pomieszczenia
- Malowanie na szkle – historia, techniki, rodzaje farb
- Artystyczne malowanie ścian – jak dobrać odpowiednie farby i technikę?
Autorka/Autor: Adrian Adamczyk
Źródło zdjęcia głównego: eclipse_images/Getty Images