Przez 30 lat każdej zimy zapadała w stan podobny do hibernacji. Co wykazało badanie mózgu?

śpiąca kobieta
Pośmiertne badanie kobiety, która zapadała w hibernację
Źródło zdj. gł.: PonyWang/GettyImages
Dodaj do preferowanych źródeł w Google
Hibernacja kojarzy się przede wszystkim ze zwierzętami, które wraz z nadejściem chłodniejszych miesięcy ukrywają się w bezpiecznym miejscu i pozostają tam aż do wiosny. Holenderscy naukowcy przebadali mózg kobiety, która przez ponad 30 lat każdej zimy zapadała w stan przypominający sen zimowy. Co wykazała analiza? Jej wyniki mają ogromne znaczenie dla lepszego poznania ludzkiego organizmu, jak i dla medycyny.

Dalsza część artykułu dostępna jest pod materiałem wideo.

Zaburzony sen zimowy dzikich zwierząt
Źródło: Dzień Dobry TVN

Kobieta zimą zapadała w hibernację

Naukowcy holenderscy przeprowadzili pośmiertne badanie mózgu kobiety, który przez ponad 30 lat każdej zimy zapadała w stan przypominający hibernację.

Jak informuje "New Scientist", temperatura ciała kobiety każdej zimy spadała nawet do 31 st. C., czemu towarzyszył stan drętwienia przypominający stupor. To głębokie zahamowanie aktywności ruchowej i psychicznej - człowiek wygląda, jakby był odcięty od otoczenia, lecz zachowuje przytomność. Nie mówi, nie porusza się, może go wybudzić jedynie bardzo silny bodziec, na przykład powtarzane mocne potrząśnięcie lub ból.

W przypadku badanej kobiety stan przypominający bardziej hibernację, z powodu spadku temperatury ciała, objawiał się nadmiernym poceniem, mimo że przebywała ona w temperaturze pokojowej. Towarzyszyły temu zaburzenia elektrolitowe oraz spadek liczby krwinek poniżej normy. Z każdym nadejściem wiosny objawy te ustępowały samoistnie, kobieta wybudzała się, a jej organizm wracał do pełnej sprawności.

Czy człowiek może zapaść w hibernację?

Zaskakujące jest, że w badaniu pośmiertnym mózgu kobiety nie stwierdzono poważniejszym zmian. Jak informuje amerykańska stacja "NewsNation", przede wszystkim nie natrafiono na oznaki chorób neurodegeneracyjnych, takich jak choroba Alzheimera. Nie stwierdzono też występowania w mózgu schorzeń prionowych (wywoływanych przez nieprawidłowo sfałdowane białka prionowe), które można byłoby wiązać z epizodami stanu przypominającego hibernację.

Na skutek badania zauważono jedynie zmniejszoną liczbę połączeń między neuronami w podwzgórzu (hypothalamusie). To niewielka część międzymózgowia łączącą układ nerwowy i hormonalny, odpowiedzialna za termoregulację, rytm dobowy i gospodarkę hormonalną.

Badania te mają ogromne znaczenie dla lepszego poznania ludzkiego organizmu, jak i dla medycyny. Choć przypadek badanej kobiety jest wyjątkowy, być może są w nas uśpione mechanizmy biologiczne, których uruchomienie pozwalałoby spowalniać procesy metabolizmu. Gdyby było to możliwe, można byłoby skuteczniej ratować ludzi z ciężkimi urazami w drodze do szpitala, jak też ludzi przebywających w kosmosie, wymagających bardziej zaawansowanej pomocy medycznej.

Torpor - czym jest ten stan?

U niektórych zwierząt stałocieplnych, zarówno ssaków, jak i ptaków, w trudnych warunkach wykorzystywany jest torpor, czyli stan oszczędzania energii. Zdarza się on głównie u mniejszych zwierząt, takich jak nietoperze, kolibry oraz gryzonie, i sterowany jest przez podwzgórze w mózgu. Powoduje on spadek temperatury ciała i spowolnienie metabolizmu, lecz jednocześnie chroni komórki mózgu przed zmniejszonym ukrwieniem i dopływem tlenu.

Torpor trwa zwykle kilka godzin w ciągu doby, co odróżnia go od hibernacji, trwającej przez kilka tygodni lub miesięcy. Zwierzęta w torporze prawie nie tracą masy mięśniowej ani gęstości kości. Stan ten pozwala im przetrwać na przykład noc w niskiej temperaturze i bez pożywienia. Wykorzystują to szczególnie ptaki, które mają szybki metabolizm i bez tego mechanizmu mogłyby nie przetrwać nawet jednej nocy. Jerzyki, jaskółki i sikory mogą wchodzić w krótkotrwały torpor podczas nagłego załamania pogody. W przypadku niedźwiedzi hibernacja polega na zapadaniu w płytki sen zimowy, w którym temperatura ciała spada nieznacznie. Jest ona płytsza niż u jeży i susłów, które zapadają w głęboką hibernację - temperatura ich ciała spada nawet do ok. 1,5 st. C, i niemal całkowicie zostają wstrzymane w ich organizmie funkcje życiowe. Wynika to z różnicy w masie ciała. Ciężkie niedźwiedzie wolno tracą ciepło i potrzebowałyby ogromnej ilości energii do ponownego ogrzania swego ciała.

Zobacz także:

Źródło: PAP
Autorka/Autor: Oprac. Zofia Wierzcholska