Dalsza część artykułu dostępna jest pod materiałem wideo.
Kobieta zimą zapadała w hibernację
Naukowcy holenderscy przeprowadzili pośmiertne badanie mózgu kobiety, który przez ponad 30 lat każdej zimy zapadała w stan przypominający hibernację.
Jak informuje "New Scientist", temperatura ciała kobiety każdej zimy spadała nawet do 31 st. C., czemu towarzyszył stan drętwienia przypominający stupor. To głębokie zahamowanie aktywności ruchowej i psychicznej - człowiek wygląda, jakby był odcięty od otoczenia, lecz zachowuje przytomność. Nie mówi, nie porusza się, może go wybudzić jedynie bardzo silny bodziec, na przykład powtarzane mocne potrząśnięcie lub ból.
W przypadku badanej kobiety stan przypominający bardziej hibernację, z powodu spadku temperatury ciała, objawiał się nadmiernym poceniem, mimo że przebywała ona w temperaturze pokojowej. Towarzyszyły temu zaburzenia elektrolitowe oraz spadek liczby krwinek poniżej normy. Z każdym nadejściem wiosny objawy te ustępowały samoistnie, kobieta wybudzała się, a jej organizm wracał do pełnej sprawności.
Czy człowiek może zapaść w hibernację?
Zaskakujące jest, że w badaniu pośmiertnym mózgu kobiety nie stwierdzono poważniejszym zmian. Jak informuje amerykańska stacja "NewsNation", przede wszystkim nie natrafiono na oznaki chorób neurodegeneracyjnych, takich jak choroba Alzheimera. Nie stwierdzono też występowania w mózgu schorzeń prionowych (wywoływanych przez nieprawidłowo sfałdowane białka prionowe), które można byłoby wiązać z epizodami stanu przypominającego hibernację.
Na skutek badania zauważono jedynie zmniejszoną liczbę połączeń między neuronami w podwzgórzu (hypothalamusie). To niewielka część międzymózgowia łączącą układ nerwowy i hormonalny, odpowiedzialna za termoregulację, rytm dobowy i gospodarkę hormonalną.
Badania te mają ogromne znaczenie dla lepszego poznania ludzkiego organizmu, jak i dla medycyny. Choć przypadek badanej kobiety jest wyjątkowy, być może są w nas uśpione mechanizmy biologiczne, których uruchomienie pozwalałoby spowalniać procesy metabolizmu. Gdyby było to możliwe, można byłoby skuteczniej ratować ludzi z ciężkimi urazami w drodze do szpitala, jak też ludzi przebywających w kosmosie, wymagających bardziej zaawansowanej pomocy medycznej.
Torpor - czym jest ten stan?
U niektórych zwierząt stałocieplnych, zarówno ssaków, jak i ptaków, w trudnych warunkach wykorzystywany jest torpor, czyli stan oszczędzania energii. Zdarza się on głównie u mniejszych zwierząt, takich jak nietoperze, kolibry oraz gryzonie, i sterowany jest przez podwzgórze w mózgu. Powoduje on spadek temperatury ciała i spowolnienie metabolizmu, lecz jednocześnie chroni komórki mózgu przed zmniejszonym ukrwieniem i dopływem tlenu.
Torpor trwa zwykle kilka godzin w ciągu doby, co odróżnia go od hibernacji, trwającej przez kilka tygodni lub miesięcy. Zwierzęta w torporze prawie nie tracą masy mięśniowej ani gęstości kości. Stan ten pozwala im przetrwać na przykład noc w niskiej temperaturze i bez pożywienia. Wykorzystują to szczególnie ptaki, które mają szybki metabolizm i bez tego mechanizmu mogłyby nie przetrwać nawet jednej nocy. Jerzyki, jaskółki i sikory mogą wchodzić w krótkotrwały torpor podczas nagłego załamania pogody. W przypadku niedźwiedzi hibernacja polega na zapadaniu w płytki sen zimowy, w którym temperatura ciała spada nieznacznie. Jest ona płytsza niż u jeży i susłów, które zapadają w głęboką hibernację - temperatura ich ciała spada nawet do ok. 1,5 st. C, i niemal całkowicie zostają wstrzymane w ich organizmie funkcje życiowe. Wynika to z różnicy w masie ciała. Ciężkie niedźwiedzie wolno tracą ciepło i potrzebowałyby ogromnej ilości energii do ponownego ogrzania swego ciała.
Zobacz także:
- Świstaki żegnają lato i zapadają w sen zimowy. "Ich głównym zadaniem jest zgromadzenie jak największej ilości tkanki tłuszczowej"
- Świstaki w Tatrach wykopują się z norek. "Po przebudzeniu ważą połowę"
- Nie śpią zimą, choć powinny. Dzikie zwierzęta ofiarami zaburzeń zegara biologicznego