Andy, czyli zapierające dech w piersiach góry Ameryki Południowej

Andy
Andy
Źródło: blackdovfx/Getty Images
Andy to łańcuch górski, który znajduje się na terenie kilku krajów: Argentyny, Boliwii, Chile, Peru, Ekwadoru, Wenezueli i Kolumbii. Co ciekawe, Andy są najdłuższym łańcuchem górskim na Ziemi, a ich najwyższym szczytem jest Aconcagua.

Andy, góry Ameryki Południowej, ciągną się przez ponad 9000 kilometrów i przechodzą przez siedem państw. To pasmo górskie jest wyjątkowe, a źródła Amazonki, jednej z najdłuższych rzek świata, znajdują się właśnie u ujścia Andów.

Andy: góry podzielone

Wyróżnić możemy trzy główne pasma Andów:

  • · Północne – leżą na terenie Wenezueli, Peru, Kolumbii, Ekwadoru i Boliwii; podzielić je możemy na Andy Kolumbijskie, Andy Ekwadorskie i Andy Peruwiańskie, a w każdym z pasm są po trzy kordyliery; Andy Północne są położone głównie w sferze klimatu równikowego, · Środkowe – leżą na terenie Peru, Argentyny, Chile i Boliwii; na tych terenach jest dosyć duża aktywność sejsmiczna, dominuje klimat zwrotnikowy, · Południowe – dominuje tutaj klimat podzwrotnikowy i subpolarny.

    Andy, góry leżące w kilku strefach klimatycznych, mają raczej surowy i chłodny klimat. Opady są bardzo zróżnicowane, podobnie jak pogoda czy fauna i flora. Rosną tu zarówno lasy równikowe, jak i pojawiają się miejsca pustynne, tundra i klimaty arktyczne. Istnieje kilka głównych gatunków zwierząt, które występują w Andach: niedźwiedzie andyjskie, tapiry górskie, lamy, kondory i jelenie. Andy obfitują w wiele surowców, takich jak miedź, żelazo, cyna, ołów, złoto, srebro oraz ropa naftowa.

    Aggie opowiada o swoich podróżach. Ile krajów odwiedziła gwiazda?
    Źródło: Dzień Dobry TVN Online

    Historia najwyżej położonej kolei

    Wypiętrzenie Andów nastąpiło w orogenezie alpejskiej, dlatego jest tu sporo skał osadowych i magmowych, a także wulkany. Orogeneza alpejska była ostatnim fałdowaniem po rozpadzie Gondwany, czyli superkontynentu. W tym okresie wypiętrzyły się nie tylko Andy, ale także Pireneje, Apeniny, Alpy, Góry Krymskie i Góry Betyckie. Najciekawsza historia Andów zaczyna się jednak w XIX wieku, zwłaszcza, że pojawia się tu polski akcent. Ernest Malinowski, inżynier drogowy i kolejowy, w 1852 roku dotarł do Peru. Projekt inżyniera zakładał zbudowanie najwyższej kolei świata, która przechodzić będzie właśnie przez Andy. Komentatorzy i ówcześni żyjący badacze twierdzili, że projekt Malinowskiego jest niemożliwy do realizacji. Samą budowę rozpoczęto w 1872 roku, a zakończono 1878 roku ze względu na wojnę Peru z Chile. Większość prac zakończono w 1893 roku, jednak jeszcze w XX wieku przedłużono linię kolejową. Najwyżej położone elementy infrastruktury leżą na 5000 m n.p.m. W 1999 roku postawiono pomnik Malinowskiego w najwyższym punkcie kolei transandyjskiej.

    Amazonka, czyli rzeka która ma swoje źródło w Andach

    Amazonka uważana jest za jedną z najdłuższych rzek świata, choć jej długość stanowi kontrowersyjny temat. Zdaniem niektórych rzeka ma 6400 kilometrów, a zdaniem innych nieco ponad 7000 kilometrów. Amazonka płynie przez Peru, Brazylię i Kolumbię, a swoje źródło ma właśnie w Andach. Amazonka to rzeka żeglowna, a wielu badaczy decyduje się na jej przepłyniecie w celach naukowych. Piotr Chmieliński przepłynął tę rzekę jako pierwszy, na przełomie 1985 i 1986 roku.

    Aconcagua, czyli najwyższy szczyt

    Na poziomie 6960 m n.p.m. położony jest najwyższy szczyt Andów i całej Ameryki Południowej, czyli Aconcagua. Szczyt ten leży na obszarze Argentyny, zbudowany jest z granitów i pokryty wiecznymi lodowcami. W 1897 roku prawdopodobnie odbyło się pierwsze wejście na szczyt (udokumentowane), czyli wyprawa Szwajcara Zurbriggena. Należy jednak pamiętać, że pierwszymi zdobywcami szczytu mogli być Inkowie. Pierwsza polska wyprawa odbyła się w 1934 roku, natomiast pierwsza polska alpinistka pokonała ścianę południową szczytu w 1985 roku. W 2013 roku portugalski ultramaratończyk pobił rekord szybkości, jeśli chodzi o czas wejścia na szczyt. Swoją wyprawę rozpoczął o 5.20, a zakończył o godzinie 17. Rekord ten został pobity i obecnie czas wejścia na górę wynosi 7 godzin 55 minut.

    Najwyższy wulkan na Ziemi

    Ojos del Salado to najwyżej położony wulkan na Ziemi, który leży na wysokości 6893 m.n.p.m. Jest wulkanem drzemiącym, a pierwsze wejście na szczyt odbyło się w 1937 roku w trakcie II polskiej wyprawy andyjskiej. Nie wiadomo dokładnie, kiedy miała miejsce ostatnia erupcja tego wulkanu, jednak naukowcy datują ją między 750 a 250 r. naszej ery. Andy to góry bardzo zróżnicowane, które są wciąż częściowo nieodkryte. Łańcuchy górskie Andów rozgałęziają się i przebiegają przez kilka państw oraz stref klimatycznych.

    Jesteśmy serwisem kobiecym i tworzymy dla Was treści związane ze stylem życia. Pamiętamy jednak o sytuacji w Ukrainie. Chcesz pomóc? Sprawdź, co możesz zrobić. Pomoc. Informacje. Porady.

    Zobacz także:

    Autor: Adrian Adamczyk

    Źródło zdjęcia głównego: blackdovfx/Getty Images

    podziel się:

    Pozostałe wiadomości

    Ostatnia wizyta Tomasza Komendy w Dzień Dobry TVN. Cieszył się, że zostanie ojcem

    Ostatnia wizyta Tomasza Komendy w Dzień Dobry TVN. Cieszył się, że zostanie ojcem

    Projekt wakacji kredytowych na nowych zasadach - co się zmienia?

    Projekt wakacji kredytowych na nowych zasadach - co się zmienia?

    Małgorzata Heretyk-Musiał i Ernest Musiał o swoim przepisie na miłość. "Dzięki temu jest spokojniej i bardziej rodzinnie"

    Małgorzata Heretyk-Musiał i Ernest Musiał o swoim przepisie na miłość. "Dzięki temu jest spokojniej i bardziej rodzinnie"

    Tak Agnieszka i Wojtek ze "ŚOPW" świętowali 5. rocznicę. "Kocham ich nad życie"

    Tak Agnieszka i Wojtek ze "ŚOPW" świętowali 5. rocznicę. "Kocham ich nad życie"

    "Detektywi" i pies, który im pomaga. "To jest gwiazda tego serialu"

    "Detektywi" i pies, który im pomaga. "To jest gwiazda tego serialu"

    Czego mężczyźni oczekują od kobiet?

    Czego mężczyźni oczekują od kobiet?

    Ferie zimowe warto spędzić w Wiśle!
    Materiał promocyjny

    Ferie zimowe warto spędzić w Wiśle!

    Szczere wyznanie Luny dotyczące Eurowizji. Co sądzi o konkursie?

    Szczere wyznanie Luny dotyczące Eurowizji. Co sądzi o konkursie?

    Kultowi bohaterowie "Samych swoich" powracają na ekrany. "To zupełnie inna historia"

    Kultowi bohaterowie "Samych swoich" powracają na ekrany. "To zupełnie inna historia"

    Najgorętszy trend wśród psiarzy. Czym jest ubranie "matchy-matchy"?
    Materiał promocyjny

    Najgorętszy trend wśród psiarzy. Czym jest ubranie "matchy-matchy"?

    "Kochamy i chcemy być kochani". Osoby w spektrum autyzmu mówią o miłości

    "Kochamy i chcemy być kochani". Osoby w spektrum autyzmu mówią o miłości

    Gala wręczenia Bestsellerów Empiku 2023. Na scenie same gwiazdy
    Materiał promocyjny

    Gala wręczenia Bestsellerów Empiku 2023. Na scenie same gwiazdy

    Książę Harry o nowotworze u króla Karola III. Zaskakujące wyznanie

    Książę Harry o nowotworze u króla Karola III. Zaskakujące wyznanie

    Ubrania z drugiej ręki: hit czy kit?

    Ubrania z drugiej ręki: hit czy kit?

    Oszpecała córkę żrącą substancją? Dziecko straciło część ucha

    Oszpecała córkę żrącą substancją? Dziecko straciło część ucha

    Kuchnia na zimowe szaleństwa. "Proteiny są dla nas niesamowicie ważne"
    Materiał promocyjny

    Kuchnia na zimowe szaleństwa. "Proteiny są dla nas niesamowicie ważne"

    Rafał Maślak ma swoje poranne rytuały. Jak dobrze zacząć dzień? "Zawsze to robię"
    Materiał promocyjny

    Rafał Maślak ma swoje poranne rytuały. Jak dobrze zacząć dzień? "Zawsze to robię"

    Atuty województwa śląskiego. Tu warto przyjechać w każdą porę roku. "Jesteśmy gościnnym regionem"
    Materiał promocyjny

    Atuty województwa śląskiego. Tu warto przyjechać w każdą porę roku. "Jesteśmy gościnnym regionem"

    Jak wybrać zapach na prezent? Ekspertka zdradza sprawdzone triki
    Materiał promocyjny

    Jak wybrać zapach na prezent? Ekspertka zdradza sprawdzone triki

    Polka mistrzynią świata w bikejoringu

    Polka mistrzynią świata w bikejoringu

    Jak dbać o prawidłową dietę starszych pacjentów?
    Materiał promocyjny

    Jak dbać o prawidłową dietę starszych pacjentów?

    Te znaki zodiaku to prawdziwe królowe lodu. Ich serce ciężko jest zdobyć

    Te znaki zodiaku to prawdziwe królowe lodu. Ich serce ciężko jest zdobyć

    Z tymi daniami rozkochasz w sobie każdego - oto przepisy Sebastiana Olmy na walentynki
    Materiał promocyjny

    Z tymi daniami rozkochasz w sobie każdego - oto przepisy Sebastiana Olmy na walentynki

    Coraz więcej singli praktykuje sober dating. "Czujemy to, co autentycznie przeżywamy"

    Coraz więcej singli praktykuje sober dating. "Czujemy to, co autentycznie przeżywamy"

    Wzięli ślub w teatrze. "Po przysięgach wykonaliśmy krótki stand-up o naszych gościach"

    Wzięli ślub w teatrze. "Po przysięgach wykonaliśmy krótki stand-up o naszych gościach"

    Jak przygotować rzeczy do sprzedaży na Vinted?
    Materiał promocyjny

    Jak przygotować rzeczy do sprzedaży na Vinted?

    Ogromny sukces polskich lekarzy. "To było coś, czego nie zapomnę"

    Ogromny sukces polskich lekarzy. "To było coś, czego nie zapomnę"

    Szukasz prezentu na walentynki? Sprawdź astrologiczne podpowiedzi dla znaków zodiaku

    Szukasz prezentu na walentynki? Sprawdź astrologiczne podpowiedzi dla znaków zodiaku

    Sióstr Katarzyny Herman nie da się policzyć na palcach jednej ręki. "Mamy okresy darcia kotów"

    Sióstr Katarzyny Herman nie da się policzyć na palcach jednej ręki. "Mamy okresy darcia kotów"

    Taneczna rozgrzewka na stoku. Akcja #DDdance i Projekt Zima

    Taneczna rozgrzewka na stoku. Akcja #DDdance i Projekt Zima

    Nowy rok, nowe… wnętrze. Rusza nowy program w Dzień Dobry TVN - Sposób na wnętrze! Weź udział w castingu
    Materiał promocyjny

    Nowy rok, nowe… wnętrze. Rusza nowy program w Dzień Dobry TVN - Sposób na wnętrze! Weź udział w castingu

    Nie wiesz, jak rozmawiać ze swoim psem? Waszą komunikację poprawi Radek Ekwiński. Napisz do nas

    Nie wiesz, jak rozmawiać ze swoim psem? Waszą komunikację poprawi Radek Ekwiński. Napisz do nas

    Prosty i przyjemny trening na zimową chandrę. Jak ćwiczyć na hula hop?

    Prosty i przyjemny trening na zimową chandrę. Jak ćwiczyć na hula hop?

    To one nauczą uczestników "Czas na Show. Drag Me Out" sztuki performensu

    To one nauczą uczestników "Czas na Show. Drag Me Out" sztuki performensu

    Marcin Prokop zażartował z Szymona Hołowni. Julia Wieniawa od razu zareagowała

    Marcin Prokop zażartował z Szymona Hołowni. Julia Wieniawa od razu zareagowała

    E-sklep TVN. Co jest w ofercie? "Widzowie poczują się częścią czegoś większego"
    Materiał promocyjny

    E-sklep TVN. Co jest w ofercie? "Widzowie poczują się częścią czegoś większego"

    Tatiana Okupnik usłyszała od innych: "Zepsułaś wszystko"

    Tatiana Okupnik usłyszała od innych: "Zepsułaś wszystko"

    Substancje psychoaktywne, kradzieże, seks

    Substancje psychoaktywne, kradzieże, seks

    Mata w programie "Autentyczni". Czym jest dla niego spektrum autyzmu?

    Mata w programie "Autentyczni". Czym jest dla niego spektrum autyzmu?

    Wanda Traczyk-Stawska z poruszającym apelem. "Ten kraj potrzebuje naszej obecności"

    Wanda Traczyk-Stawska z poruszającym apelem. "Ten kraj potrzebuje naszej obecności"

    Cekiny, dekolty i błysk. Oto najpiękniejsze kreacje Bestsellerów Empiku 2023

    Cekiny, dekolty i błysk. Oto najpiękniejsze kreacje Bestsellerów Empiku 2023

    "The Traitors. Zdrajcy". Poznaj interesujących uczestników nowego programu

    "The Traitors. Zdrajcy". Poznaj interesujących uczestników nowego programu

    Agnieszka i Wojtek Janikowie wspominają drugi ślub. "Niejeden się bał, że nie dojedzie"

    Agnieszka i Wojtek Janikowie wspominają drugi ślub. "Niejeden się bał, że nie dojedzie"

    Niezwykłe, co zrobiła żona dla Piotra Cyrwusa. "Poszłam z miłości"

    Niezwykłe, co zrobiła żona dla Piotra Cyrwusa. "Poszłam z miłości"

    "The Traitors. Zdrajcy". Jakie są reguły nowego programu TVN?

    "The Traitors. Zdrajcy". Jakie są reguły nowego programu TVN?

    #DzieńDobrywPolsce. Potrzebujesz interwencji Dzień Dobry TVN? Napisz do nas

    #DzieńDobrywPolsce. Potrzebujesz interwencji Dzień Dobry TVN? Napisz do nas

    Kasia Sochacka - kim jest? Kariera, życie osobiste

    Kasia Sochacka - kim jest? Kariera, życie osobiste