Wygląda jak zdrowe odżywianie, a może być zaburzeniem

Dalsza część artykułu znajduje się pod materiałem wideo

Czym jest ortoreksja?

Ortoreksja (Orthorexia nervosa) to zaburzenie odżywiania, które polega na obsesyjnej potrzebie spożywania jedynie "czystych" i zdrowych produktów. Choć z pozoru może wydawać się przejawem troski o zdrowie, w rzeczywistości prowadzi do poważnych problemów – zarówno fizycznych, jak i psychicznych. Osoby dotknięte ortoreksją tworzą sztywne zasady żywieniowe, spędzają wiele czasu na analizowaniu jakości i pochodzenia produktów, a ich codzienne życie zaczyna kręcić się wokół jedzenia.

Bądź na bieżąco:

Sezon na czosnek niedźwiedzi w pełni. Dlaczego warto go zbierać?

Po tych produktach twoje mięśnie mogą być marmurkowe. Jak tego uniknąć?

Co się stanie, jeżeli przez tydzień będziesz pić codziennie kefir? Dietetyczka sprawdziła

Zdrowe odżywianie

Czym różni się ortoreksja od zdrowego stylu życia?

Kluczową różnicą między zdrowym odżywianiem a ortoreksją jest brak elastyczności. Osoba, która dba o dietę w sposób zrównoważony, potrafi dostosować się do różnych sytuacji – np. zjeść coś poza domem czy zrobić wyjątek od reguły. Ortorektyk natomiast odczuwa lęk, poczucie winy lub nawet odrazę wobec jedzenia uznawanego za "nieczyste".

Choć ortoreksja nie została jeszcze oficjalnie sklasyfikowana w międzynarodowych systemach diagnostycznych (ICD-11, DSM-V), coraz częściej jest rozpoznawana przez specjalistów jako zaburzenie wymagające pomocy.

Objawy ortoreksji

Rozwój ortoreksji jest zwykle stopniowy – zaczyna się od chęci poprawy zdrowia i samopoczucia, a kończy na utracie kontroli nad własnym życiem. Do charakterystycznych objawów należą:

• obsesyjne myśli o jedzeniu i planowanie posiłków z dużym wyprzedzeniem,
• długie godziny poświęcone analizowaniu "czystości" produktów,
• spożywanie wyłącznie określonych, "bezpiecznych" posiłków (np. z produktów bio, eko, organicznych),
• unikanie jedzenia przygotowanego przez inne osoby,
• lęk, wstyd lub poczucie winy po zjedzeniu "zakazanego" produktu,
• pogorszenie relacji społecznych – unikanie wspólnych posiłków, spotkań towarzyskich, izolacja,
• fizyczne osłabienie organizmu spowodowane niedoborami składników odżywczych.

Skąd się bierze ortoreksja?

Przyczyny ortoreksji są złożone i obejmują zarówno czynniki psychologiczne, jak i społeczne. Do najczęstszych należą:

• perfekcjonizm i silna potrzeba kontroli,
• koncentracja na zdrowiu i wyglądzie, chęć zapobiegania chorobom lub osiągnięcia idealnej sylwetki,
• presja społeczna i wpływ mediów promujących "czyste jedzenie",
• niskie poczucie własnej wartości i próba kompensacji poprzez kontrolę diety,
• współwystępowanie z zaburzeniami lękowymi lub obsesyjno-kompulsyjnymi,
• traumatyczne doświadczenia – np. choroba w rodzinie prowadząca do nadmiernej troski o zdrowie.

Skutki ortoreksji

Konsekwencje ortoreksji dotykają zarówno ciała, jak i psychiki. Na poziomie fizycznym mogą wystąpić:

• niedobory składników odżywczych,
• utrata masy ciała i niedowaga,
• zaburzenia hormonalne (np. problemy z miesiączkowaniem),
• bóle brzucha, nudności, osłabienie organizmu,
• zwiększone ryzyko osteoporozy i chorób serca.

Psychiczne skutki ortoreksji obejmują:

• chroniczny stres i lęk związany z kontrolą diety,
• obniżony nastrój, depresję,
• poczucie winy po złamaniu zasad żywieniowych,
• wycofanie z relacji społecznych i narastającą samotność,
• spadek jakości życia – jedzenie przestaje być źródłem przyjemności, a staje się powodem napięcia i frustracji.

Leczenie ortoreksji – jak odzyskać równowagę?

Ortoreksja nie ustępuje samoistnie – wymaga profesjonalnej pomocy. Najlepsze efekty daje podejście holistyczne, łączące wsparcie psychologiczne, psychiatryczne i dietetyczne. Jak to działa?

• Psychoterapia, zwłaszcza poznawczo-behawioralna (CBT), pomaga zmienić niekorzystne schematy myślenia i zachowania.
• Dietetyk lub psychodietetyk wspiera w odbudowie zdrowej relacji z jedzeniem i przywróceniu zbilansowanej diety.
• Psychiatra może włączyć farmakoterapię, jeśli współwystępują inne zaburzenia psychiczne.
• Niezwykle ważne jest także wsparcie bliskich i uczestnictwo w grupach wsparcia.

Lara Gessler wystąpiła w programie "Miasto kobiet", gdzie rozmawiała z Aleksandrą Kwaśniewską i Marzeną Rogalską. W trakcie spotkania szczerze opowiedziała o swoich doświadczeniach związanych z zaburzeniami odżywiania oraz o tym, jak postrzega swoje ciało. Restauratorka przyznała, że towarzyszyło jej uczucie ogromnej paniki w chwili, gdy traciła kontrolę nad własnym życiem. Więcej na ten temat przeczytasz w naszym artykule.

Zobacz także:

• Bigoreksja, ortoreksja, pregoreksja...Kiedy dbanie o sylwetkę przeradza się w obsesję?
• Czy jesteś ortorektykiem?
• Nowy sezon "Miasta Kobiet". Lara Gessler opowiedziała o zaburzeniach odżywiania