Bunkry Osówka to największy kompleks z całego zespołu podziemnych sztolni wybudowanych w rejonie Gór Sowich na Dolnym Śląsku. Tajemnicza kwatera jest jednym z obiektów wielkiego planu budowlanego III Rzeszy na ziemiach polskich. Projekt o kryptonimie "Riese" (z niemieckiego "olbrzym") zakładał wybudowanie ogromnego systemu połączonych ze sobą kwater, w skład którego wchodziły obiekty w Soboniu, Włodarzu, Jugowicach Górnych, Rzeczce, a także w miejscowości Sokolec. W międzyczasie do planu budowy dołączono podziemia zamku w Książu. Niemal każdy z bunkrów znajduje się w masywie górskim. Przestrzeń naziemną zajmują baraki, w których najprawdopodobniej znajdowały się siedziby strażników broniących dostępu do wnętrza każdej z kwater.
Jak powstało Podziemne Miasto Osówka?
Idea stworzenia ogromnego kompleksu podziemnych kwater narodziła się w 1942 roku. W tym okresie fabryki zbrojeniowe i laboratoria były intensywnie ostrzeliwane przez aliantów. Na skutek wielu zniszczeń Niemcy postanowili wybudować siedzibę na bezpiecznym obszarze Dolnego Śląska. Budowa zespołu bunkrów rozpoczęła się w 1943 roku i objęła większą części terenu Gór Sowich. Największą i najbardziej rozbudowaną ze wszystkich podziemnych kwater jest Osówka – zajmujący ponad 1500 metrów system podziemnych korytarzy, wyrobisk i bunkrów.
Budowa Kompleksu Osówka trwała 1,5 roku. Do pracy zaangażowano tysiące więźniów z obozu Gross-Rosen, Żydów z łódzkiego getta, jeńców wojennych, a także wykwalifikowanych specjalistów z całej Europy. Imponujące wielkością sztolnie Osówka najprawdopodobniej miały być jedną z głównych kwater Adolfa Hitlera. W podziemnych pomieszczeniach składowano broń i maszynerię.
Podziemne Miasto Osówka nigdy nie zostało dokończone. W 1945 roku, w związku ze zbliżaniem się w te rejony Armii Czerwonej, Niemcy pośpiesznie opuścili bunkry, skrzętnie maskując podziemia na wypadek ewentualnego powrotu. Pozostawione tam maszyny, broń i kosztowności zostały zabrane przez wojska rosyjskie i mieszkańców okolicznych wsi.
Jak zwiedzać bunkry w Osówce?
Zwiedzanie Podziemnego Miasta Osówka to niezwykła i poruszająca lekcja historii dla każdego, bez względu na wiek i narodowość. Po obiekcie można poruszać się kilkoma wyodrębnionymi trasami. Każda z nich dopasowana jest do wieku i wytrzymałości kondycyjnej zwiedzających.
- Najkrótsza i najłatwiejsza jest trasa historyczna. Podczas wycieczki z przewodnikiem można dowiedzieć się, w jaki sposób powstał Kompleks Osówka i jak wyglądały poszczególne etapy budowy bunkrów. Na tej trasie turyści poznają także ciekawostki na temat Gór Sowich i Dolnego Śląska. Szlak historyczny polecany jest zwłaszcza rodzicom z małymi dziećmi.
- Trasa ekstremalna w podziemiach Osówki to niesamowita przygoda, podczas której poznasz genezę projektu "Riese" zobaczysz fascynujące wnętrza bunkrów, napotykając po drodze takie trudności, jak przeprawa łodzią desantową, pokonanie wąskich kładek i mostków wiszących nad wodą. Plan trasy "Ekspedycja Riese" przewiduje zwiedzanie zarówno podziemi, jak i części naziemnej kompleksu Osówka. To zdecydowanie najdłuższa i najbardziej rozbudowana trasa. Podczas wycieczki tym szlakiem otrzymasz znacznie pogłębioną wiedzę na temat budowy i funkcjonowania kwatery. Zwiedzanie urozmaicą zagadki historyczne i zadania sprawnościowe.
- Trasa edukacyjna została stworzona z myślą o najmłodszych odkrywcach. Uczestnicy wyprawy rozwiązują rebusy i zagadki, dzięki którym poznają historię niemieckich sztolni. Każde zadanie jest punktowane. Grupa, która ukończy trasę z największą ilością punktów, wygrywa nagrodę. Pozostałe drużyny otrzymują drobne upominki.
Co musisz wiedzieć, zanim odwiedzisz Podziemne Miasto Osówka?
W podziemiach niektóre korytarze są bardzo niskie i wąskie, ponadto na całej przestrzeni panuje półmrok. Odradzamy zwiedzanie Podziemnego Miasta Osówka, jeżeli cierpisz na klaustrofobię. Nie mam możliwości wstępu do bunkrów z dziećmi do 2 lat.
Pamiętaj, żeby przed wejściem do kompleksu założyć ciepłe ubranie. Temperatura panująca w podziemiach kompleksu Osówka jest bardzo niska, a wilgotne powietrze dodatkowo wzmaga uczucie chłodu.
Dzięki nowoczesnemu zapleczu turystycznemu zwiedzanie Podziemnego Miasta Osówka jest możliwe przez cały rok. Wnętrza bunkrów można oglądać 7 dni w tygodniu. Od 2008 roku obok zejścia do bunkrów funkcjonuje kompleks turystyczny, w którym znajdują się kasa, gastronomia i niewielki plac zabaw dla dzieci.
Tajemnicze Podziemne Miasto Osówka zapewnia zwiedzającym opiekę wykwalifikowanych przewodników. Na miejscu można także wypożyczyć audio przewodniki w języku angielskim, niemieckim, francuskim, czeskim i rosyjskim.
Zobacz także:
Poruszająca historia Anny Frank i Evy Schloss. "Miałam wtedy 15 lat i nie byłam gotowa na śmierć"
Ludobójstwo w Srebrenicy. "Zwykli ludzie mordowali zwykłych ludzi"
Nigeria – najniebezpieczniejsze państwo na świecie?
Zobacz wideo: "To był prezent dla specjalnych osób". Makabryczny album na zdjęcia wykonany z ludzkiej skóry badany przez Muzeum Auschwitz-Birkenau
Autor: Adrian Adamczyk