Dalsza część tekstu pod wideo:
"Rodzicielskie SOS" - brak motywacji u nastolatka
Bycie rodzicem to droga pełna wyzwań, w której warto mieć wsparcie doświadczonego specjalisty. W nowym cyklu serwisu Dzień Dobry TVN "Rodzicielskie SOS" możesz zapytać psychologa lub psychoterapeutę o nurtujące cię kwestie wychowawcze. Zrobisz to anonimowo i bez oceniania. Otrzymasz cenne rady, dzięki którym lepiej zrozumiesz swoje dziecko, jego emocje czy reakcje.
W nowym liście do redakcji rodzic poszukuje sposobów, by skutecznie motywować swojego nastoletniego syna do nauki, podejmowania wysiłku i wywiązywania się z obowiązków.
Jestem mamą 12-latka i coraz bardziej dobija mnie jego podejście do wszystkiego. "Nie muszę się uczyć, bo po co?", "Po co poprawiać oceny? Dwójka też wystarczy", "Po co się zgłaszać, robić dodatkowe zadania? Nie chcę i nie muszę". Zakazy, nakazy, tłumaczenie, a nawet krzyk – nic nie daje. Z drugiej strony chciałby mieć mnóstwo rzeczy i najlepiej od razu. Już naprawdę nie wiem, co mam robić. Jak go zmotywować, żeby zaczął bardziej się starać i rozumiał, że nie wszystko w życiu przychodzi bez wysiłku?- czytelniczka serwisu Dzień Dobry TVN.
Niechęć do nauki a okres dojrzewania
W rozmowie z redaktorką Dzień Dobry TVN Aleksandrą Matczuk psycholog i psychoterapeuta behawioralno-poznawczy Monika Machnicka opowiedziała, dlaczego nastolatkowie nie chcą się uczyć.
- W okresie dorastania niechęć do nauki to częste zachowania u dzieci. Od około 12. roku życia dziecko zaczyna zaznaczać swoje poczucie niezależności, zaczyna podważać zasady oraz odczuwać potrzebę większego wpływu na własne decyzje. To, co rodzice mogą odbierać jako lenistwo czy niechęć do uczenia się, może wynikać z braku wiary we własne możliwości, lęku przed porażką, przeciążeniem obowiązkami, brakiem poczucia sensu podejmowanego wysiłku, czy problemami z koncentracją i uwagą bądź potrzebą niezależności - zwróciła uwagę ekspertka.
- To bardzo trudna sytuacja nie tylko dla dzieci, ale również dla rodziców, którzy mogą doświadczać bezradności, frustracji, lęku o przyszłość dziecka - dodała. Nastolatek może zdawać sobie sprawę z tego, że powinien się uczyć, ale jednocześnie może mieć problem z mobilizacją.
Krzyk to nie rozwiązanie
Jak zaznaczyła psychoterapeutka, rodzice, próbując odzyskać kontrolę, często próbują ją zwiększyć, co może powodować opór i prowadzić do kolejnych konfliktów.
- Niestety, ale krzyk, nakazy, zakazy, kontrola, nie budują wewnętrznej motywacji. Im więcej odpowiedzialności weźmie rodzic za obowiązki szkolne dziecka, tym bardziej dziecko może zacząć traktować je jako problem rodzica, a nie jego. Warto zrozumieć, co może stać za zachowaniem dziecka, co sprawia, że jest mu trudno, czy są momenty, że jest mu łatwiej, jeśli tak to, co na to wpływa, czego potrzebuje, żeby było mu łatwiej. Ważne jest też, żeby dostrzegać starania dziecka i pozwolić mu podejmować decyzje oczywiście adekwatne do wieku - tłumaczyła Monika Machnicka.
Powinniśmy również odróżnić nasze oczekiwania względem dziecka od rzeczywistych możliwości i potrzeb.
- Dziecko musi nauczyć się odpowiedzialności i systematyczności, a także ponoszenia konsekwencji swoich decyzji oraz tego, że nie każda jego potrzeba musi być zaspokojona od razu. Natomiast, jeśli każda nasza rozmowa zaczyna się od rozliczania go z niewywiązywania się z obowiązków lub dotyczy ocen, może kojarzyć się dziecku z krytyką oraz presją. To ciągłe upominanie niestety nie będzie sprzyjało współpracy - przyznała psychoterapeutka.
Jak rozmawiać z dzieckiem?
- Jeżeli dziecku towarzyszą przez dłuższy czas poczucie wycofania, brak zainteresowań i obniżony nastrój, warto skonsultować stan emocjonalny dziecka ze specjalistą - poradziła Monika Machnicka.
Jak rodzic może wspierać dziecko za pomocą rozmowy?
- Nie mów: "Jesteś leniwy, nic tobie się nie chce", spróbuj: "Widzę, że jest ci trudno zmobilizować się do nauki. Co jest dla ciebie najtrudniejsze?",
- Nie mów: "Jak nie będziesz się uczyć, to niczego nie osiągniesz", spróbuj: "Jak myślisz, w czym to, czego się uczysz, może ci się przydać?",
- Nie mów: "Dlaczego dostałeś znowu jedynkę?", powiedz: "Co sprawiło ci trudność na sprawdzianie? Co możesz zrobić inaczej następnym razem?",
- Nie mów: "Ile razy muszę przypominać ci o odrobieniu lekcji?", spróbuj: "Co pomoże ci samodzielnie pamiętać o obowiązkach szkolnych?",
- Nie mów: "Inni potrafią, a ty nie", zastąp to słowami: "Widzę, że nie wszystko przychodzi ci łatwo. Zastanówmy się, co możesz zrobić krok po kroku".
- Warto wybrać spokojny moment, nie od razu po otrzymaniu złej oceny. Jeśli nastolatek nie chce rozmawiać, można wrócić później do rozmowy. Warto dawać wybór w ustalonych granicach np. od czego dziecko chciałoby zacząć naukę. To, co jest istotne to, by rodzic akceptował uczucia, stawiał granice i uczył odpowiedzialności. Akceptowanie uczuć nie oznacza, że rodzic ma zrezygnować z wymagań. To, co może pomóc rodzicowi, to zadanie sobie pytania: "Co może nastolatkowi odbierać motywacje?" - podsumowała psychoterapeutka Monika Machnicka.
Więcej porad na ten temat znajdziesz w poście poniżej:
"Rodzicielskie SOS" - zadaj pytanie
Zobacz także:
- Polscy studenci w światowej czołówce. Mają "realny wpływ na naukę i społeczeństwo"
- Cisza w klasie, krzyk w głowie. Uczniowie nie radzą sobie z presją w szkole
- Metody i triki na lepsze zapamiętywanie. "Musimy zacząć uczyć się aktywnie"