Tajemniczy organizm w polskich lasach. Czym jest "masło czarownicy" i jak się porusza?

"Masło czarownicy", czyli wykwit piankowaty
"Masło czarownicy", czyli wykwit piankowaty - co to jest?
Źródło zdj. gł.: Collection Mix: Subjects RF
Dodaj do preferowanych źródeł w Google
Wygląda jak żółta pianka, pojawia się na drzewach i potrafi się poruszać. "Masło czarownicy" od wieków budziło niepokój i inspirowało niezwykłe legendy. Czym naprawdę jest ten tajemniczy leśny organizm i czy należy się go obawiać?

Dalsza część artykułu znajduje się pod materiałem wideo

DD_20250910_Grzyby_napisy
Dlaczego warto suszyć grzyby? - napisy
Źródło: Dzień Dobry TVN
Kluczowe fakty:
  • "Masło czarownicy" to cytrynowożółty śluzowiec zaliczany do protistów, który żywi się bakteriami, pierwotniakami i grzybami.
  • Porusza się za pomocą nibynóżek z prędkością do 0,5 cm na godzinę, a po spotkaniu z innym osobnikiem może połączyć się z nim w większy wykwit.
  • Ze względu na zdolność gromadzenia metali ciężkich uznawany jest za niejadalny i może szkodzić zwierzętom domowym, choć w Meksyku i Karpatach bywa spożywany po usmażeniu.

"Masło czarownicy", czyli wykwit piankowaty - co to jest?

Żółty wykwit piankowaty to archaiczny, jednokomórkowy organizm zaliczany do protistów, które pojawiły się na Ziemi 1,5 miliarda lat temu. Spotykany jest na całym świecie z wyjątkiem Antarktydy. Ten wykwit żywiący się bakteriami, pierwotniakami i grzybami przypomina piankę i pojawia się na drzewach. Mimo że posiada cechy roślin, grzybów i zwierząt, nie należy do żadnej z tych grup. Osiąga wielkość od kilku do kilkunastu centymetrów i ma cytrynowożółtą barwę, która z czasem zmienia się na czerwono-brązową w wyniku zwapnienia.

Czy "masło czarownicy" można jeść?

Jego istotną cechą jest wysoka tolerancja na silne stężenia metali ciężkich. W związku z tym "masło czarownicy" jest niejadalne. Organizmy te mają jednak zastosowanie w medycynie. Są używane do badań nad lekami i szczepionkami. 

Dla człowieka śluzowiec zazwyczaj nie stanowi zagrożenia, choć u niektórych osób może wywołać reakcję alergiczną. Większą ostrożność należy zachować w przypadku zwierząt domowych, zwłaszcza psów i kotów, dla których kontakt z nim może być szkodliwy. Z tego względu lepiej nie pozwalać pupilom zbliżać się do tej substancji.

W jaki sposób "masło czarownicy" się porusza?

Wykwit potrafi poruszać się z prędkością do pół centymetra na godzinę za pomocą nibynóżek. Gdy dwa tego typu organizmy spotkają się ze sobą, wówczas łączą się, tworząc większy wykwit. 

"Masło czarownicy" w Polsce i na świecie

W zależności od regionu śluzowiec ten interpretowano na różne sposoby. Dawniej w Polsce wierzono, że „masło czarownicy” pozostawiają w lasach wiedźmy lub trolle, rozsypując resztki ukradzionego mleka. W Skandynawii uznawano go między innymi za wymiociny kotów należących do czarownic, natomiast w Hiszpanii określano mianem „księżycowej kupki”. Co ciekawe, w Meksyku i Karpatach wykwit piankowaty bywa spożywany jako przysmak, po usmażeniu w sposób przypominający jajecznicę, jednak nie zalecamy jego jedzenia.

Zobacz także:

Źródło: gazeta.pl
Autorka/Autor: Diana Ryściuk