Dalsza część artykułu pod materiałem wideo
Badanie krwi może wykrywać raka jajnika - nowe badania
Naukowcy odkryli we krwi cząsteczkę, która może pomóc wykrywać zmiany prowadzące do raka jajnika z wieloletnim wyprzedzeniem. Odkrycie ma ogromne znaczenie, ponieważ nowotwór ten diagnozowany jest przeważnie w zaawansowanym stadium, gdy choroba zdążyła się już rozprzestrzenić - informuje "Nature Medicine". Badanie przeprowadzili naukowcy z Hoag Family Cancer Institute (USA) we współpracy z ośrodkami naukowymi z kilku innych krajów. Rak jajnika nazywany jest cichym zabójcą, ponieważ we wczesnym stadium często rozwija się bezobjawowo i zostaje wykryty dopiero, gdy choroba jest bardzo zaawansowana, a szanse na skuteczne leczenie są znacznie mniejsze. Tymczasem już na długo przed rozwojem nowotworu w organizmie mogą zachodzić zmiany stanowiące sygnał ostrzegawczy. Problem w tym, że obecnie stosowane metody diagnostyczne nie pozwalają ich wykryć. Autorzy nowego badania skupili się na raku surowiczym o wysokim stopniu złośliwości (HGSOC), który jest najczęstszym i najbardziej śmiertelnym typem raka jajnika. Choć jego nazwa wskazuje na jajnik, często początkowo rozwija się w jajowodzie, gdzie pojawiają się mikroskopijne zmiany określane jako STIC (surowiczy rak śródnabłonkowy jajowodu). Na tym etapie nieprawidłowe komórki nie rozprzestrzeniają się jeszcze na otaczające je tkanki, ale mogą dać początek inwazyjnemu nowotworowi. Ponieważ jednak zmiany STIC są tak małe, że nie można ich zobaczyć w badaniach obrazowych, naukowcy postanowili poszukać we krwi sygnałów, które mogłyby świadczyć o ich obecności. Skupili się na cząsteczce RNA nazwanej Tu-Stroma, która jest związana z procesem osłabiania zdrowych komórek przez komórki nowotworowe, dzięki czemu te drugie zyskują więcej miejsca do rozwoju. Tu-Stroma może przedostawać się do krwi w niewielkich pęcherzykach uwalnianych przez komórki.
Testy krwi wykrywające raka jajnika - jak działają?
Badacze opracowali więc test krwi mierzący poziom Tu-Stroma, a następnie wykorzystali go do analizy próbek pochodzących od 506 osób. Wśród nich 43 kobiety miały zmiany STIC, 232 - zdiagnozowanego raka surowiczego jajnika w różnych stadiach zaawansowania, 88 - łagodne zmiany w obrębie przydatków, a 143 nie miały żadnych zmian w jajnikach i jajowodach. Okazało się, że poziom Tu-Stroma był podwyższony zarówno u kobiet ze zmianami STIC, jak i pacjentek z rozwiniętym rakiem, także w bardzo wczesnych stadiach choroby.
Aby potwierdzić te wyniki, autorzy sprawdzili skuteczność testu na dodatkowej grupie kobiet. Z powodzeniem wykrywał on zmiany STIC u 92,3 proc. kobiet, które faktycznie je miały, a u 98,2 proc. zdrowych kobiet prawidłowo wykazał ich brak. Test okazał się też znacznie skuteczniejszy w odróżnianiu zmian przedinwazyjnych od zdrowych tkanek niż białko CA125, czyli marker obecnie używany w diagnostyce i monitorowaniu raka jajnika. - Rak jajnika nie zaczyna się w dniu, w którym wykrywamy guz. Często rozpoczyna się znacznie wcześniej, od mikroskopijnych zmian w jajowodach, których nie jesteśmy w stanie zobaczyć podczas rutynowych badań. Przez dekady koncentrowaliśmy się na wykrywaniu coraz mniejszych guzów, ale ważniejsze pytanie brzmi: co by było, gdybyśmy potrafili zidentyfikować najwcześniejsze molekularne sygnały ostrzegawcze, zanim jeszcze rozwinie się inwazyjny nowotwór - skomentował jeden z autorów publikacji, dr Rajan Gogna.
Test krwi na raka jajnika - dla kogo ma szczególne znaczenie?
Zdaniem badaczy ich odkrycie może mieć szczególne znaczenie dla kobiet z mutacjami genów BRCA1 i BRCA2, które zwiększają nie tylko ryzyko raka piersi, ale także jajnika. Obecnie jedną z najskuteczniejszych metod ograniczania tego zagrożenia jest profilaktyczne usunięcie tych narządów. Zabieg wiąże się jednak z utratą płodności, a u kobiet przed menopauzą prowadzi do jej przedwczesnego wystąpienia.
Gdyby badanie krwi pozwalało wiarygodnie wykrywać zmiany przednowotworowe, lekarzom łatwiej byłoby ocenić, czy i kiedy konieczna jest operacja profilaktyczna. Dziś decyzje o operacjach profilaktycznych opierają się w dużej mierze na dziedzicznym ryzyku, bez wiedzy o tym, czy zmiany przednowotworowe rzeczywiście są obecne.
- Nasze odkrycie mogłoby w przyszłości dostarczyć tej brakującej informacji - powiedziała kolejna współautorka, dr Esha Madan.
Autorzy zastrzegli jednak, że ich test nie jest jeszcze gotowy do stosowania w praktyce klinicznej. Dotychczasowe wyniki uzyskano na podstawie wcześniej pobranych próbek krwi od kobiet, których rozpoznania były już znane. Teraz planują wieloletnie obserwacje kolejnych uczestniczek, aby sprawdzić, z jakim wyprzedzeniem metoda może wykrywać zmiany poprzedzające rozwój nowotworu.
Zobacz także:
- Dzięki profilaktyce można uniknąć raka jajnika. Jakie badania warto zrobić?
- Lekarze usunęli 50-centymetrowego guza. "Pacjentka dostała drugie życie"
- Rodzice usłyszeli druzgocącą diagnozę swojej córki. "Pierwsze, to jest szok"