Dalsza część artykułu znajduje się pod materiałem wideo
- Najwolniejsze tempo biologicznego starzenia zaobserwowano u osób śpiących od 6,4 do 7,8 godziny na dobę.
- Zarówno sen krótszy niż sześć godzin, jak i dłuższy niż osiem godzin wiązał się z oznakami szybszego starzenia wielu narządów i układów, m.in. mózgu, serca, płuc oraz układu odpornościowego.
- Badanie miało charakter obserwacyjny, dlatego nie dowodzi, że długość snu powoduje szybsze starzenie lub choroby; możliwe, że to problemy zdrowotne wpływają na czas snu.
Zbyt długi sen może wiązać się z szybszym starzeniem organizmu?
Nie tylko niedobór snu może być niekorzystny dla zdrowia. Badanie przeprowadzone przez naukowców z Columbia University wskazuje, że oznaki przyspieszonego biologicznego starzenia występują częściej także u osób śpiących ponad osiem godzin na dobę. Najkorzystniejsze wyniki zaobserwowano przy długości snu wynoszącej od 6,4 do 7,8 godziny – informuje czasopismo „Nature”.
Dotychczas wiele badań koncentrowało się przede wszystkim na związku snu ze starzeniem mózgu. Nowa analiza sugeruje jednak, że długość nocnego wypoczynku może być powiązana z kondycją całego organizmu, w tym serca, płuc oraz układu odpornościowego.
Biologiczny wiek - 17 układów i narządów
Autorzy publikacji wykorzystali dane dotyczące około pół miliona osób. Tempo starzenia 17 układów i narządów ocenili za pomocą 23 tzw. zegarów biologicznych.
Są to modele obliczeniowe, które pozwalają oszacować, czy określona część organizmu jest biologicznie młodsza, czy starsza, niż wynikałoby to z wieku metrykalnego danej osoby. W badaniu uwzględniono między innymi wyniki badań obrazowych oraz stężenia różnych cząsteczek we krwi.
Następnie biologiczny wiek poszczególnych narządów porównano z deklarowaną przez uczestników długością snu. W niemal wszystkich analizowanych układach pojawiła się podobna zależność. Oznaki szybszego starzenia częściej obserwowano zarówno u osób śpiących krócej niż sześć godzin, jak i u tych, które przesypiały ponad osiem godzin na dobę.
Najwolniejsze tempo biologicznego starzenia stwierdzono w grupie osób śpiących od 6,4 do 7,8 godziny. Zależność obejmowała między innymi mózg, serce, płuca i układ odpornościowy.
Długi sen powiązano z pewnymi chorobami
Badacze przeanalizowali także związki pomiędzy długością snu a występowaniem różnych chorób. Sen krótszy niż sześć godzin wiązał się między innymi z epizodami depresyjnymi, zaburzeniami lękowymi, otyłością, cukrzycą typu 2, nadciśnieniem, chorobą niedokrwienną serca oraz zaburzeniami rytmu serca.
Zarówno zbyt krótki, jak i zbyt długi sen były natomiast powiązane z przewlekłą obturacyjną chorobą płuc, astmą i kilkoma schorzeniami układu pokarmowego. Wśród nich znalazły się zapalenie żołądka oraz refluks żołądkowo-przełykowy.
Zaobserwowano również zależności między długością snu a depresją pojawiającą się w późniejszym wieku. Analizy sugerowały, że w przypadku niedoboru snu związek z depresją może być bardziej bezpośredni. Przy długim śnie część korelacji mogła natomiast wynikać ze zmian związanych z biologicznym starzeniem mózgu i tkanki tłuszczowej.
Wątpliwości na temat badania
Naukowcy podkreślają, że badanie miało charakter obserwacyjny. Oznacza to, że nie pozwala jednoznacznie ustalić, czy zbyt długi albo zbyt krótki sen rzeczywiście przyspiesza starzenie i zwiększa ryzyko chorób.
Możliwa jest także odwrotna zależność: problemy zdrowotne lub przyspieszone starzenie organizmu mogą sprawiać, że człowiek śpi krócej bądź dłużej. Podobna wątpliwość dotyczy depresji – zmieniona długość snu może być zarówno czynnikiem związanym z jej rozwojem, jak i jednym z objawów choroby.
Wyniki pokazują jednak, że sen jest powiązany z kondycją wielu narządów jednocześnie, a jego długość może stanowić jeden ze wskaźników funkcjonowania całego organizmu. Aby określić, które z zaobserwowanych zależności mają charakter przyczynowy, konieczne będą dalsze badania.
Zobacz także:
- U kogo najczęściej występuje świadomy sen? "Potrafią śnić o tym, że nie śpią, mimo że właśnie to robią"
- Sen a zdrowie. Czy 9 godzin w łóżku to już zbyt wiele?
- Jak zapewnić dziecku spokojny sen? "Często mnie to frustruje, bo nie mam dla siebie czasu"