Czujesz silną więź z ulubionym aktorem lub influencerem? Możesz być w relacji parasocjalnej
- Relacje paraspołeczne to jednostronne więzi emocjonalne, które odbiorcy mediów tworzą z osobami publicznymi, takimi jak celebryci, influencerzy czy bohaterowie fikcyjni, mimo że nie mają z nimi bezpośredniego kontaktu.
- Powstają one w wyniku regularnej ekspozycji na osobę medialną i mogą przybierać różną intensywność – od zwykłego poczucia znajomości po głębokie przywiązanie emocjonalne.
- Relacje paraspołeczne mogą mieć zarówno pozytywne, jak i negatywne skutki – mogą dostarczać wsparcia i inspiracji, ale też prowadzić do oderwania od rzeczywistości, jeśli zaangażowanie staje się zbyt silne.
Dalsza część artykułu znajduje się pod materiałem wideo
Czym są relacje paraspołeczne?
W dobie mediów społecznościowych, gdy celebryci, influencerzy i znane osobistości wydają się być na wyciągnięcie ręki, coraz częściej tworzymy emocjonalne więzi z ludźmi, których nigdy nie spotkaliśmy osobiście. Te jednostronne więzi określane są mianem relacji paraspołecznych. Zacierają one granicę między podziwem a poczuciem bliskości, sprawiając, że odbiorcy mediów czują się tak, jakby znali osobę publiczną osobiście.
Jak powstają relacje paraspołeczne?
Relacja paraspołeczna zaczyna się zazwyczaj od pierwszego kontaktu z osobą medialną – może to być obejrzenie programu telewizyjnego, filmu, obserwowanie kogoś w mediach społecznościowych czy słuchanie podcastu. Jeśli dana postać wzbudzi sympatię lub wywrze silne wrażenie, odbiorca zaczyna myśleć o niej w sposób wykraczający poza zwykłą interakcję medialną.
Z biegiem czasu kolejne interakcje – oglądanie nowych odcinków, śledzenie postów, komentowanie – mogą wzmocnić tę więź i przekształcić ją w głębsze przywiązanie paraspołeczne. Gdy relacja taka dobiega końca, na przykład po zakończeniu serialu lub śmierci ulubionej postaci, odbiorca może doświadczyć tzw. paraspołecznego rozstania, które emocjonalnie przypomina utratę realnej relacji.
Rodzaje relacji paraspołecznych
Nie wszystkie relacje paraspołeczne są takie same. Mogą mieć różną formę i intensywność, w zależności od charakteru osoby medialnej oraz emocjonalnych potrzeb odbiorcy. Wyróżnia się:
- Interakcje paraspołeczne to sytuacje, w których odbiorca ma wrażenie uczestniczenia w rozmowie lub wspólnym doświadczeniu z postacią medialną. Przykładem może być poczucie przynależności do grupy bohaterów oglądanego serialu.
- Relacje paraspołeczne rozwijają się, gdy odbiorca zaczyna myśleć o osobie medialnej jak o kimś znajomym.
- Więzi paraspołeczne mogą przypominać prawdziwe więzi emocjonalne, w których ważną rolę odgrywa potrzeba bliskości i przywiązania.
Relacje te mogą być przyjazne, negatywne, a niekiedy nawet romantyczne. Obejmują zarówno przyjemność płynącą z oglądania ulubionej postaci, jak i głębsze zaangażowanie emocjonalne wobec idola muzycznego czy bohatera literackiego.
Czy relacje paraspołeczne są zdrowe?
Wpływ relacji paraspołecznych na jednostkę może być zarówno pozytywny, jak i negatywny. Wiele osób czerpie z nich pocieszenie, inspirację czy poczucie przynależności. Ulubiona postać może motywować do działania lub stanowić źródło wsparcia emocjonalnego w trudnych chwilach.
Z drugiej strony, nadmierne zaangażowanie w taką relację może prowadzić do oderwania od rzeczywistości i zakłócać kontakty w prawdziwym życiu. Kluczowe znaczenie ma więc równowaga oraz świadomość, że tego rodzaju więź jest jednostronna.
Dlaczego tworzymy relacje paraspołeczne?
Choć może się wydawać zaskakujące, że ludzie nawiązują relacje paraspołeczne mimo braku wzajemności, warto pamiętać, że potrzeba kontaktu z innymi jest głęboko zakorzeniona w naszej naturze. Ewolucyjnie jesteśmy przystosowani do budowania więzi społecznych, a media – jako stosunkowo nowe zjawisko – nie zdążyły jeszcze znacząco wpłynąć na nasze biologiczne predyspozycje.
Umiejętności społeczne, które rozwinęliśmy w celu tworzenia relacji międzyludzkich, znalazły swoje odzwierciedlenie również w sposobie, w jaki korzystamy z mediów. Ludzie od zawsze zwracają szczególną uwagę na twarze i głosy innych. Przez większą część historii ludzkości spotykaliśmy jedynie osoby z naszego otoczenia, ale wraz z wynalezieniem radia, filmu, a później telewizji, zaczęliśmy regularnie stykać się z wieloma nowymi "znajomymi" z mediów.
Nasze mózgi nie nauczyły się jednak skutecznie odróżniać osób widzianych w mediach od tych, z którymi mamy rzeczywisty kontakt. W efekcie reagujemy na te bodźce w podobny sposób, co prowadzi do powstawania relacji paraspołecznych.
Choć niektóre badania próbowały przedstawiać te relacje jako coś patologicznego, obecnie większość naukowców uważa je za naturalny element ludzkiego doświadczenia. Większość osób zdaje sobie sprawę, że więź z postacią medialną nie jest prawdziwa, lecz mimo to reaguje emocjonalnie tak, jakby była.
Rola mediów społecznościowych w tworzeniu relacji paraspołecznych
Dotychczas większość badań nad relacjami paraspołecznymi koncentrowała się na filmie i telewizji, natomiast nowe media stanowiły jedynie niewielką część analiz. Jednak pojawienie się mediów społecznościowych znacząco zmieniło charakter tych relacji – umożliwiają one bowiem interakcję, a nawet bezpośredni kontakt z osobą publiczną. To rodzi pytanie, czy dzięki temu relacje paraspołeczne stają się bardziej zbliżone do rzeczywistych kontaktów społecznych.
Zobacz także:
- Czym charakteryzuje się monogamia?
- Czy warto wchodzić w otwarty związek? "Monogamia nie jest dana nam odgórnie"
- Zdradził ją, gdy była już w ciąży. Wstrząsające wyznanie popularnej influencerki
Autorka/Autor: Teofila Siewko
Źródło: verywellmind.com
Źródło zdjęcia głównego: Henrik Sorensen/Getty Images