- Już w piątek, 26 czerwca, zakończy się rok szkolny.
- Część dzieci za dobre wyniki otrzyma nagrodę.
- Czy możliwość otrzymania nagrody to dobra motywacja do nauki? O tym opowiedziała Aleksandra Nowak, psycholog, psychoterapeuta.
Dalsza część tekstu znajduje się poniżej.
Nagradzanie dzieci za dobre oceny - czy to dobry pomysł?
Katarzyna Oleksik, dziendobry.tvn.pl: Czy czerwony pasek na świadectwie odzwierciedla faktyczną wiedzę dziecka?
Aleksandra Nowak, psycholog, psychoterapeuta, z PsychoMedic: Częściowo odzwierciedla wiedzę dziecka, ale zapewne nie tylko ją. Czerwony pasek może mówić również o systematyczności dziecka, jego zaangażowaniu, umiejętności uczenia się i funkcjonowaniu w szkolnym systemie oceniania. Stąd nie uważam, aby stanowił o pełnym obrazie wiedzy dziecka czy o jego potencjale.
Czy nagradzanie za dobre stopnie to dobre rozwiązanie?
Nie widzę niczego niewłaściwego w nagradzaniu dziecka za dobre wyniki w nauce, o ile nagroda nie jest jedynym powodem, dla którego dziecko się uczy.
Z perspektywy rozwoju znacznie ważniejsze jest budowanie motywacji wewnętrznej, czyli pomaganie dziecku zrozumieć, po co się uczy i jaką wartość ma zdobywanie wiedzy oraz rozwijanie nowych umiejętności. Dobrze, gdy dziecko doświadcza, że nauka nie służy wyłącznie zdobywaniu ocen, ale jest sposobem poznawania świata, rozwiązywania problemów i rozwijania własnych zainteresowań.
Dlatego powiedziałabym, że nagroda może być dodatkiem, ale nie powinna zastępować rozmowy o sensie uczenia się. Ostatecznie, dużo ważniejsze od pojedynczego świadectwa jest to, czy dziecko stopniowo uczy się, jak się uczyć, jak radzić sobie z trudnościami i jak czerpać satysfakcję z własnego rozwoju. To są kompetencje, które będą mu potrzebne długo po zakończeniu szkoły.
Co wpływa na to, jak dziecko się uczy i jakie ma stopnie?
Wysokie osiągnięcia szkolne nie zawsze są wyłącznie efektem pracy dziecka. Wpływają na nie również warunki środowiskowe, rodzinne, zdrowie psychiczne, dostęp do wsparcia czy indywidualne możliwości. Dlatego obok doceniania wyników warto dostrzegać także wysiłek, postęp i pokonywanie własnych trudności.
Jak wytłumaczyć dziecku, że warto się uczyć?
Jak mądrze nagradzać dzieci?
Myślę, że warto doceniać nie tylko sam efekt, ale też wszystko to, co doprowadziło do jego osiągnięcia. Dziecko uczy się wtedy, że znaczenie ma nie tylko wynik, ale również wysiłek, konsekwencja, umiejętność radzenia sobie z trudnościami i wyciągania wniosków z własnych doświadczeń.
W jaki sposób wytłumaczyć dziecku, że uczy się przede wszystkim dla siebie, a nie dla nagród?
Jeśli chodzi o tłumaczenie dziecku, że uczy się "dla siebie", to nie jest to jedynie kwestia użycia odpowiednich słów czy komunikatów, ale szerszego kontekstu relacyjnego. Dziecko łatwiej buduje motywację wewnętrzną wtedy, gdy w toku rozwoju, coraz bardziej może doświadczać siebie jako odrębnej osoby, a nie jako kogoś, kto ma realizować oczekiwania dorosłych. W praktyce oznacza to, że rodzice nie koncentrują się wyłącznie na wynikach i perfekcyjnym spełnianiu standardów, ale starają się widzieć dziecko w jego własnym tempie rozwoju, możliwościach i ograniczeniach.
W takim podejściu nauka przestaje być przede wszystkim sposobem na zdobywanie aprobaty czy uniknięcie rozczarowania dorosłych, a zaczyna być procesem, w którym dziecko może poznawać siebie, swoje sposoby uczenia się, zainteresowania i trudności. To sprzyja stopniowemu budowaniu poczucia sprawstwa i wewnętrznej motywacji, która nie opiera się wyłącznie na zewnętrznych nagrodach.
Nie oznacza to oczywiście rezygnacji z nagradzania czy doceniania wysiłku, ale raczej przesunięcie akcentu z samego efektu na proces oraz na to, co dziecko o sobie odkrywa w trakcie uczenia się. Z czasem to właśnie ta umiejętność uczenia się i radzenia sobie z wyzwaniami staje się zasobem, który wykracza daleko poza kontekst szkolny i ma znaczenie w całym życiu.
Zobacz także:
- Ponad połowa dzieci wchodzi na TikToka tuż po przebudzeniu. Przerażające dane nowego raportu
- Nie tylko długość snu. Naukowcy wskazali, co jeszcze wpływa na rozwój przedszkolaków
- Kiedy koniec roku szkolnego 2025/26? Za ile dni zaczną się wakacje? Odliczamy