Dalsza część artykułu pod materiałem wideo
Pokojowa Nagroda Nobla 2026 dla Navanethem "Navi" Pillay
Pokojowa Nagroda Nobla trafia do osób (bądź organizacji), które wykonały "największą lub najlepszą pracę na rzecz braterstwa między narodami, likwidacji bądź ograniczenia stałych armii i udziału oraz promowania kongresów pokojowych". Laureaci wybierani są przez pięcioosobowy Norweski Komitet Noblowski, którego członkowie są powoływani przez Storting (jednoizbowy parlament Królestwa Norwegii).
W 2026 roku Pokojowa Nagroda Nobla powędrowała do Navanethem "Navi" Pillay, południowoafrykańskiej prawniczki, która w latach 2008-2014 pełniła funkcję Wysokiej Komisarz Narodów Zjednoczonych ds. Praw Człowieka. Doceniono ją za "jej działania na rzecz promowania pokoju i prawa międzynarodowego".
Co warto wiedzieć o laureatce Pokojowej Nagrody Nobla 2026, Navi Pillay?
- Zaangażowanie Navi Pillay na rzecz uniwersalnych zasad prawnych oraz jej niezachwiany kompas moralny pozostają niezmiennymi cechami jej wieloletniej kariery. Urodzona w Durbanie w Republice Południowej Afryki, w czasach apartheidu, w rodzinie pochodzenia tamilskiego z Indii, Pillay została prawniczką i pionierką w dziedzinie prawa, stawiając czoła głęboko zakorzenionej dyskryminacji strukturalnej, segregacji i wykluczeniu. Wspólnym wątkiem jej działalności - od wczesnej pracy na rzecz obrony Nelsona Mandeli i innych osób sprzeciwiających się apartheidowi po pełnienie funkcji sędziowskiej w niektórych z najważniejszych międzynarodowych postępowań sądowych naszych czasów - jest konsekwentna walka o sprawiedliwość - czytamy w uzasadnieniu kapituły.
- Tegoroczna laureatka znacząco poszerzyła zakres i zwiększyła oddziaływanie prawa międzynarodowego. Pełniła funkcję sędzi w Sądzie Najwyższym Republiki Południowej Afryki, Międzynarodowym Trybunale Karnym dla Rwandy oraz Międzynarodowym Trybunale Karnym. Była Wysoką Komisarz Narodów Zjednoczonych ds. Praw Człowieka, a do niedawna przewodniczyła Niezależnej Międzynarodowej Komisji Śledczej ONZ ds. Okupowanego Terytorium Palestyńskiego. Obecnie Navi Pillay jest sędzią Międzynarodowego Trybunału Sprawiedliwości w sprawie, w której Mjanma została oskarżona o ludobójstwo - dodaje kapituła.
Polacy a Pokojowa Nagroda Nobla
Jedynym Polakiem, który został bezpośrednim laureatem Pokojowej Nagrody Nobla, jest Lech Wałęsa. Były Prezydent RP otrzymał to wyróżnienie w 1983 roku, za walkę o prawa pracownicze, wolność słowa i pokojowe zmiany polityczne w Polsce.
Współdzieloną Pokojową Nagrodę Nobla dostał natomiast fizyk polskiego pochodzenia, Józef Rotblat. W 1995 roku został nagrodzony wraz z ruchem Pugwash za wysiłki na rzecz ograniczenia roli broni jądrowej w stosunkach międzynarodowych.
Tydzień Noblowski 2026 - jakie nagrody przyznano dotychczas?
W poniedziałek, 5 października przyznano Nagrodę Nobla w dziedzinie fizjologii i medycyny. W tym roku powędrowała ona do trzech badaczy. Dwaj z nich, Niemcy Peter Hegemann (ur. 1954 r.) oraz Georg Nagel (ur. 1953 r.) dokonali odkrycia aktywowanych światłem kanałów jonowych w jednokomórkowych glonach. Trzeci laureat, Amerykanin Karl Deisseroth (ur. 1971 r.), wykorzystując ich odkrycia rozwinął optogenetykę.
We wtorek, 6 października przyznano Nobla w dziedzinie fizyki. Jej laureatem został Belg Francis Halzen. Komitet Noblowski wyróżnił go za "kluczowy wkład w powstanie detektora IceCube Neutrino Observatory i odkrycie neutrin wysokich energii pochodzenia astrofizycznego".
W środę, 7 października poznaliśmy natomiast laureatów Nagrody Nobla 2026 w dziedzinie chemii. Są to: Francuz Henri B. Kagan i Japończyk Kenso Soai. Komitet Noblowski docenił badaczy za "odkrycie efektów nieliniowych i autokatalizy w asymetrycznej syntezie organicznej".
W czwartek, 8 października przyznano natomiast Literacką Nagrodę Nobla 2026. Otrzymała ją kanadyjska pisarka Anne Carson. Autorkę doceniono za "odważny i nowatorski dorobek, który, prowadząc pełen swobody dialog z tradycją klasyczną, stworzył nowe formy współczesnej literatury".
Zobacz także:
- Nobel z medycyny przyznany. Doceniono troje badaczy
- Poznaliśmy tegorocznych laureatów Nagrody Nobla z chemii. Dokonali wyjątkowego odkrycia
- Literacka Nagroda Nobla. Kto otrzymał ją w przeszłości?