- 8 lipca 2026 roku wejdą w życie kluczowe przepisy nowelizacji ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy.
- Głównym celem reformy jest walka z wypychaniem pracowników na pozorne umowy cywilnoprawne, które pozbawiają ich praw pracowniczych.
- Nowelizacja zakłada przyznanie okręgowym inspektorom pracy prawa do przekształcania umów zawartych z naruszeniem przepisów.
- Reforma wprowadza też 12-miesięczny okres abolicyjny, w którym przedsiębiorcy będą mogli dostosować zawarte umowy do nowych regulacji bez ryzyka poniesienia sankcji.
Dalsza część artykułu pod materiałem wideo
Nowe przepisy dotyczące Państwowej Inspekcji Pracy w lipcu 2026
8 lipca 2026 roku wejdą w życie kluczowe przepisy nowelizacji ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy. Dotyczą one przede wszystkim umów cywilnoprawnych. Jak czytamy na stronach rządowych, głównym celem reformy jest walka z wypychaniem pracowników na pozorne umowy cywilnoprawne, które pozbawiają ich praw pracowniczych.
Podczas konferencji prasowej w Gnieźnie, ministra rodziny, pracy i polityki społecznej, Agnieszka Dziemianowicz-Bąk, stwierdziła, że dzięki nowelizacji instytucja otrzyma narzędzia do walki z "patologią trawiącą od dekad polski rynek pracy, jaką są umowy śmieciowe".
- PIP będzie mogła przekształcać drogą administracyjną "śmieciówki" w umowy o pracę. [...] Skala tych kontroli może być znacząca - stwierdziła Dziemianowicz-Bąk. Dodała, że już jest wiele skarg od pracowników i spodziewa się, że nadal będzie ich dużo. Pytana przez dziennikarzy o szacunki, ile umów może zostać przekształconych np. w pierwszym roku obowiązywania nowego prawa, przyznała, że nie można podać konkretnej liczby. - Wiemy, że 1,5 miliona ludzi pracuje wyłącznie w oparciu o umowy cywilnoprawne, ale oczywiście byłoby nadużyciem powiedzieć, że one wszystkie są umowami śmieciowymi. Ministerstwo Finansów szacuje, że około 160 tys. umów B2B, to fikcyjne działalności gospodarcze, gdzie mamy do czynienia ze stosunkiem pracy, ale ukrywanym pod formą jakiegoś kontraktu - powiedziała ministra.
Umowy cywilnoprawne - co się zmieni od 8 lipca 2026?
Reforma przygotowana przez Ministerstwo Pracy zakłada przyznanie okręgowym inspektorom pracy prawa do przekształcania umów zawartych z naruszeniem przepisów. W praktyce oznacza to, że jeśli dana osoba wykonuje obowiązki charakterystyczne dla stosunku pracy, mimo że formalnie jest zatrudniona na podstawie umowy zlecenia, inspektor będzie mógł wydać decyzję o zmianie tej umowy na umowę o pracę.
Nie oznacza to jednak, że inspektorzy zyskają możliwość swobodnego ingerowania w zawarte umowy. Projekt przewiduje zabezpieczenia chroniące interesy wszystkich stron. Decyzja o przekształceniu umowy będzie mogła zostać wydana wyłącznie w przypadkach przewidzianych przez przepisy, po przeprowadzeniu kontroli oraz po spełnieniu ustawowych przesłanek.
- W tej decyzji będą zawarte informacje na temat wysokości wynagrodzenia, na temat tego, czy jest to umowa na czas określony, czy nieokreślony, nazwa stanowiska i wszystkie te elementy, które są niezbędne w samej umowie o pracę - opisała ministra Dziemianowicz-Bąk.
Nieprawidłowo zawarta umowa cywilnoprawna, czyli jaka?
Za nieprawidłowo zawartą umowę uznaje się m.in. umowę zlecenia lub kontrakt B2B, jeśli charakter wykonywanej pracy wskazuje, że zatrudnienie powinno odbywać się na podstawie umowy o pracę.
Przepisy Kodeksu pracy od ponad dwóch dekad jednoznacznie zakazują zastępowania umów o pracę umowami cywilnoprawnymi w przypadkach, gdy między stronami faktycznie istnieje stosunek pracy (art. 22 Kodeksu pracy). O stosunku pracy można mówić wtedy, gdy zatrudniona osoba:
- wykonuje osobiście określoną pracę,
- pracuje pod kierownictwem lub nadzorem pracodawcy, przełożonego lub przełożonej,
- ma wyznaczone miejsce i czas pracy.
Zmiany w PIP - okres abolicji i konsekwencje finansowe
Projekt zakłada też wprowadzenie 12-miesięcznego okresu abolicyjnego, w którym przedsiębiorcy będą mogli dostosować zawarte umowy do nowych regulacji bez ryzyka poniesienia sankcji. Dla wielu firm zmiana ta może jednak oznaczać znaczne obciążenia finansowe, zwłaszcza jeśli konieczność przekwalifikowania obejmie większą grupę współpracowników. Zmiana umowy cywilnoprawnej na umowę o pracę wiąże się bowiem z innym sposobem rozliczania podatków oraz obowiązkiem opłacania składek na ubezpieczenia społeczne.
Jednym z nowych rozwiązań przewidzianych w projekcie jest też możliwość uzyskania indywidualnej interpretacji od Głównego Inspektora Pracy. Przedsiębiorcy będą mogli wystąpić z wnioskiem o ocenę, czy stosowane przez nich umowy są zgodne z przepisami prawa pracy. Takie interpretacje będą wiążące dla Państwowej Inspekcji Pracy, dzięki czemu mogą stać się ważnym narzędziem ograniczającym ryzyko sporów i naruszeń przepisów.
Więcej na ten temat przeczytacie na tvn24.pl.
Zobacz także:
- Wchodzą nowe zasady dotyczące paczek spoza UE. Jak wpłyną na tempo dostaw?
- Od 1 lipca na te badania zapiszesz się już tylko przez centralną e-rejestrację
- Przełomowa zmiana dla pacjentów - możliwość dzielenia recept. Jest mapa aptek