Grypa atakuje - jak się chronić? Jakie mogą być powikłania? "Sezon infekcyjny się zaczyna"

Jesienna fala infekcji. Wszystko, co musisz wiedzieć o szczepieniach przeciw grypie
To najlepszy moment na szczepienie przeciw grypie - napisy
Źródło wideo: Dzień Dobry TVN
Źródło zdj. gł.: E+/Getty Images
Dodaj do preferowanych źródeł w Google
Jesień to czas wzmożonych infekcji, a liczba zachorowań na grypę stale rośnie. W Polsce sezon trwa od października do maja, a szczyt przypadków przypada na styczeń i luty. Dlaczego szczepienia są tak ważne, kto może skorzystać z bezpłatnej ochrony oraz jak rozpoznać niepokojące objawy? Na te i inne pytania odpowiedziała w Dzień Dobry TVN Justyna Milewska, lekarz rodzinny oraz Patrycja Kowalczuk, która miała powikłania po grypie.

To najlepszy moment na szczepienie przeciw grypie

Grypa to nie jest zwykłe przeziębienie - to poważna choroba ogólnoustrojowa, która może prowadzić do groźnych powikłań, takich jak zapalenie płuc, niewydolność oddechowa czy nawet sepsa.

Szczepienie nie daje stuprocentowej ochrony, ale istotnie zmniejsza ryzyko ciężkiego przebiegu choroby i konieczności hospitalizacji. Szczególnie zalecane osobom z grup ryzyka, ale mogą skorzystać z nich wszyscy powyżej 6. miesiąca życia, jeśli nie ma przeciwwskazań. Dodatkowo, w sezonie 2026/2027, wybrane grupy - dzieci, młodzież, seniorzy oraz kobiety w ciąży - mogą otrzymać szczepionkę bezpłatnie. Ograniczając ryzyko zakażenia, chronimy nie tylko siebie, ale i bliskich, zwłaszcza tych najbardziej narażonych na powikłania.

Dlaczego teraz warto zaszczepić się przeciwko grypie?

- Po pierwsze sezon infekcyjny dopiero się zaczyna, więc jeszcze nie ma ryzyka tego, że za chwileczkę gdzieś się zakazimy i rozwinie się infekcja. Po drugie potrzebujemy około dwóch tygodni na to, żeby nasza odporność wydzieliła odpowiednią ilość przeciwciał, aby to szczepienie dobrze zadziałało. W związku z czym przygotujmy się do tego w momencie, kiedy jest jeszcze bezpiecznie, czujemy się dobrze, jesteśmy zdrowi - wskazała lek. Justyna Milewska. i pełną parą w sezon, żeby nie było potem tego, co się wydarzyło. 

Patrycja Kowalczuk zachorowała na grypę i doświadczyła powikłań po zakażeniu.

- Myślę, że warto zacząć od tego, że to był początek mojej nowej pracy, więc chciałam do niej wejść z największą dyspozycyjnością. Byłam zdeterminowana, ale też stres się pojawił. No i na początku były takie pierwsze objawy przeziębienia. Stosowałam domowe sposoby, wzięłam jakieś leki przeciwzapalne i stwierdziłam, że na pewno pójdę do pracy, bo trzeba. Jak kierownik mnie zobaczył, od razu wysłał mnie do domu. I to była bardzo dobra decyzja. Okazało się, że mam grypę - wyznała Patrycja.

Jak zakończyła się ta historia? - Cały czas miałam uciążliwy kaszel. Byłam pewna, że już mogę wrócić do pracy, bo ten moment "zarażeniowy" minął i wydawało mi się, że wszystko będzie dobrze. Chodziłam z tym kaszlem trochę dłużej, a później się okazało, że miałam zapalenie oskrzeli i skończyło się to antybiotykiem - powiedziała Kowalczuk.

Grypa to infekcja wirusowa. W aptekach dostępny jest lek na receptę, który działa na wirusa grypy.

- Ważny jest czas, bo największa skuteczność leku jest wówczas, jeżeli przyjmiemy go do 48 godzin od pojawienia się tych pierwszych objawów. Mamy dostępne w aptekach testy combo, więc naprawdę jesteśmy w stanie stwierdzić, czy to grypa czy inny wirus - powiedziała lek. Milewska.

Powikłania po grypie

Grypa to poważna choroba, która osłabia organizm i może prowadzić do wielu powikłań. Lek. Justyna Milewska opowiedziała w Dzień Dobry TVN o najbardziej skomplikowanym powikłaniu, z jakim miała do czynienia w gabinecie.

- To była zatorowość płucna u pacjenta, czyli otarł się tak naprawdę o śmierć. To oczywiście był pacjent, który miał już wiele innych chorób. Natomiast zdarzają się zapalenia mięśnia sercowego, zapalenia mięśni, zapalenia płuc i wiele, wiele innych. Pamiętajmy o tym, że pacjenci z astmą, POHP mają bardzo często zaostrzenia tej choroby. (...) Jest naprawdę wiele różnych powikłań i wszystko zależy od pacjenta, dlatego szczepmy się - zaapelowała ekspertka.

Czat z ekspertem - odpowiedzi na pytania widzów

Klatka kluczowa-734655
Podsumowanie czatu - to najlepszy moment na szczepienie przeciw grypie
Źródło: Dzień Dobry TVN

Lepiej szczepionka doustna czy domięśniowa?

W Polsce dostępne są aktualnie szczepionki do podawania w postaci iniekcji.

Czy warto podawać 3-latce tran i probiotyki? Często choruje, odkąd poszła do przedszkola.

Niezależnie od preparatów uodparniających zdecydowanie warto zaszczepić przedszkolaka.

Jaki odstęp powinien być od szczepienia na grypę do szczepienia na covid? Czy obie szczepionki już są dostępne? Czy można zaszczepić się podczas tej samej wizyty na jedno i drugie, i czy to bezpieczne?

Obie szczepionki są dostępne. Można zaszczepić się obiema w trakcie jednej wizyty.

Czy istnieją jakiekolwiek przeciwwskazania od producenta dla kobiet w ciąży?

Warto szczepić się w ciąży. Grypa w trakcie ciąży to duże ryzyko powikłań. Przed szczepieniem powinna się odbyć kwalifikacja lekarska.

Czy osoba, która miała operację w czerwcu i jest po trzech seriach silnych antybiotyków (od kwietnia do lipca) ma już odpowiednią odporność, żeby zaszczepić się na grypę?

Jak najbardziej. Proszę koniecznie zadbać już o szczepienie, aby po tym ciężkim okresie wykluczyć ryzyko ostrego przebiegu grypy. Przed szczepieniem powinna się odbyć kwalifikacja lekarska.

Ile razy do roku trzeba się szczepić?

U osób powyżej 9. roku życia jest jedna dawka szczepionki przeciwko grypie. Dzieci poniżej 9. roku życia, które nie były jeszcze szczepione przeciw grypie, przyjmują dwie dawki szczepionki.

Po jakim czasie od skończenia antybiotyku przy anginie można się zaszczepić na grypę?

Przed szczepieniem powinna się odbyć kwalifikacja lekarska. Jeśli ostre objawy infekcyjne ustąpiły, samopoczucie wróciło do normy, można szczepić się kilka dni po zakończeniu antybiotykoterapii.

Farmaceuta też może wystawić receptę przeciw grypie, nie tylko lekarz?

Tak, uprawniony farmaceuta może wystawić receptę i zaszczepić pacjenta.

Czy szczepienie przeciw grypie jest bezpieczne w 4. miesiącu ciąży?

Tak, jest bezpieczne. Przed szczepieniem powinna się odbyć kwalifikacja.

Nigdy się nie szczepiłam, ale też nigdy nie chorowałam. Czy mimo to warto się zacząć szczepić? Mam 52 lata i jestem pacjentką onkologiczną.

Koniecznie. Choroba onkologiczna i grypa to niebezpieczne połączenie.

Czy można się szczepić podczas przyjmowania antybiotyku z powodu infekcji?

Należy odczekać do zakończenia antybiotykoterapii.

Córka z obciążonym sercem po operacjach kardiologicznych. Czy jeżeli przeszła grypę w tym roku, to muszę ją jeszcze zaszczepić?

Szczepienie należy wykonywać w każdym sezonie infekcyjnym. Występują dwa typy wirusa grypy - A i B. Przechorowując infekcję wywołaną jednym typem wirusa, nie uodporniamy się na kolejnego.

Czy szczepionka będzie bezpieczna dla mojego syna, który jest alergikiem i ma astmę?

Jak najbardziej. Astma zwiększa ryzyko ciężkiego przebiegu choroby, w związku z czym warto zaszczepić małego pacjenta.

Co roku chorujemy całą rodziną na grypę. Co można z tym zrobić?

Proponuję rodzinne szczepienie. Poza tym pamiętajmy, że szczepimy się także dla odporności populacyjnej - dla bezpieczeństwa innych osób.

Czy po szczepieniu można się źle poczuć? Czy na początku szczepienie osłabia naszą odporność?

Po szczepieniu mogą wystąpić osłabienie, bóle w miejscu wkłucia, ból głowy. Objawy mogą trwać kilka/kilkanaście godzin.

Czy pacjenci onkologiczni mogą się szczepić i czy może być skierowanie od onkologa?

Pacjenci onkologiczni powinni się szczepić bezwzględnie. Receptę na szczepionkę może wystawić każdy lekarz.

Mam 65 lat. Choruję na RZS, biorę Mycofit 1000 2 razy dziennie. Choruję też na zwłóknienie płuc i biorę lek Ofev. Czy szczepienie jest w takim przypadku bezpieczne?

Wymienione choroby zwiększają ryzyko ciężkiego przebiegu grypy. Szczepienie jest zalecane, aby uniknąć powikłań.

Czy szczepienie należy powtarzać co roku? Jeżeli tak, to czy nie ma to negatywnego wpływu na organizm? Jakie są przeciwskazania do szczepień?

Tak, szczepienie należy powtarzać co roku. Nie ma to negatywnego wpływu na organizm. Wręcz przeciwnie - unikamy przez to ciężkiego zachorowania na grypę. Bezwzględnym przeciwskazaniem jest nadwrażliwość na którykolwiek składnik preparatu. W przypadku ostrego zakażenia lub choroby przebiegającej z gorączką szczepienie należy przełożyć.

Jestem w 36. tygodniu ciąży. Od zeszłej środy odczuwam lekkie przeziębienie, delikatny katar. Mogę się dziś szczepić przeciwko RSV i grypie?

W przypadku ostrego zakażenia lub choroby przebiegającej z gorączką szczepienie należy przełożyć. Natomiast katar nie jest przeciwskazaniem do szczepienia, jednakże zalecam kwalifikację lekarską przed szczepieniem.

Mam 65 lat, ale przebywam wakacyjnie w miejscowości, w której w aptekach nie szczepi się. W przychodni muszę zapłacić za wizytę u lekarza, żeby otrzymać receptę na bezpłatną szczepionkę - dlaczego nie mogę bezpłatnie?

Z pomocy lekarza POZ w innej miejscowości można skorzystać bezpłatnie w ramach Narodowego Funduszu Zdrowia w przypadku nagłego zachorowania, a nie w przypadku profilaktyki. Proszę sprawdzić w sieci, czy nie występują w okolicy inne apteki, które świadczą taką usługę.

Czy istnieje jakiś konkretny czas, kiedy najlepiej szczepić na grypę? Córka ma 5 lat i chodzi do przedszkola, a synek 15 miesięcy i uczęszcza do żłobka. Obawiam się, czy to na pewno bezpieczne.

Najlepszy czas na szczepienie przeciwko grypie to wczesna jesień, czyli okres do końca października. Natomiast na szczepienie nigdy nie jest za późno. Można przyjąć preparat w listopadzie, w grudniu, a nawet w trakcie sezonu epidemicznego. Nawet późniejsze szczepienie chroni przed ciężkim przebiegiem choroby i groźnymi powikłaniami.

Skoro jest lek do leczenia grypy, po co się szczepić?

Lek hamuje namnażanie wirusa w trakcie aktywnej infekcji i nie zapewnia długotrwałej odporności na przyszłość. Leki przeciwwirusowe działają najlepiej, gdy zostaną przyjęte w ciągu pierwszych 48 godzin od pojawienia się objawów. Później ich skuteczność spada. Szczepienie znacznie zmniejsza ryzyko ciężkiego przebiegu infekcji.

Czy podanie szczepionki może wywołać grypę?

Szczepionka zawiera antygeny wirusowe, nie żywe wirusy. Nie ma możliwości, żeby wywołała grypę.

Czy grypę można leczyć antybiotykami?

Grypa to infekcja wirusowa. Antybiotyki stosuje się w leczeniu infekcji bakteryjnej. Można je wdrożyć w przypadku stwierdzenia powikłań, kiedy dochodzi do nadkażenia bakteryjnego.

Czy jak biorę lek na reumatyzm (Methotrexat-Ebewe), mogę się zaszczepić? Mam 77 lat.

Bezwzględnym przeciwskazaniem jest nadwrażliwość na którykolwiek składnik preparatu. W przypadku ostrego zakażenia, choroby przebiegającej z gorączką lub zaostrzenia choroby przewlekłej, szczepienie należy przełożyć. Natomiast stabilny przebieg choroby oraz jej leczenie nie są przeciwskazaniem do szczepienia.

Co sądzi Pani o szczepieniu w trakcie ciąży na RSV?

Szczepienie przeciwko RSV w ciąży należy wykonać, aby skutecznie chronić noworodka przed ciężkim zakażeniem.

Czy są suplementy/witaminy, które poleca się osobom z niską odpornością? Bardzo niską.

W takiej sytuacji zalecam wizytę lekarską, prawdopodobnie konieczne będzie wykonanie badań dodatkowych, aby skutecznie poprawić odporność, uzupełnić ewentualne niedobory.

Justyna Milewska, Patrycja Kowalczuk
Justyna Milewska, Patrycja Kowalczuk
Źródło zdjęcia: Michał Woźniak/East News

Zobacz także:

Autorka/Autor: Justyna Piąsta
Czytaj także: