Benzyna, paliwo napędzające cywilizację

osoba, która wlewa benzynę do kanistra
Zastosowanie benzyny – jakie ma właściwości?
Źródło zdj. gł.: Rabizo/Getty Images
Dodaj do preferowanych źródeł w Google
Właściwości benzyny pozwalają na jej szerokie zastosowanie: nie tylko jako paliwo służące do napędzania pojazdów i innych urządzeń wyposażonych w silniki spalinowe, lecz także jako rozpuszczalnik lub materiał odtłuszczający.
Kluczowe fakty:
  • Benzyna znajduje zastosowanie nie tylko w przemyśle motoryzacyjnym.
  • Z jej pomocą można się pozbyć m.in. uporczywych plam.
  • Benzyna apteczna służy do oczyszczania i odkażania skóry.

Dalsza część tekstu znajduje się poniżej.

Paweł Majtkowski, ekonomista.
Co z tą benzyną?
Źródło: Dzień Dobry TVN

Głównym składnikiem benzyny są węglowodory alifatyczne. By poprawić jej właściwości (przede wszystkim jako paliwa), do benzyny dodaje się niewielkie ilości środków chemicznych. Niemal do końca XX wieku tym środkiem był tetraetyloołów, który jednak emitował do środowiska rakotwórcze i toksyczne związki ołowiu. Dlatego inżynierowie i chemicy opracowali zupełnie nowe rozwiązania, polegające na dodawaniu do benzyny węglowodorów i eterów aromatycznych, a także MMT. W takim przypadku mamy do czynienia z benzyną bezołowiową.

Właściwości, rodzaje i zastosowanie benzyny

Benzyna rozpuszcza oleje i tłuszcze, usuwa plamy z odzieży, napędza silniki spalinowe poprzez wytwarzanie energii w procesie spalania. Dzięki temu jej zastosowanie jest bardzo szerokie. Jest niezbędna w przemyśle motoryzacyjnym i lotniczym, stosuje się ją w warsztacie, a nawet w kuchni do czyszczenia opornych plam. Jakie są zatem rodzaje benzyny i ich zastosowanie?

  • Benzyna silnikowa o odpowiedniej liczbie oktanowej (LO 95 i 98) stosowana jest w silnikach z zapłonem iskrowym. Liczba oktanów określa właściwości benzyny. Odnosi się ona do odporności tej substancji na spalanie detonacyjne. Na czym polega działanie benzyny? Energia dostarczana jest do silnika poprzez spalanie benzyny wymieszanej z powietrzem. Cały ten proces powinien być maksymalnie szybki i odbywać się w cylindrach. Odpowiednia liczba oktanów powoduje, że moment zapłonu paliwa następuje w efekcie przeskoku iskry od świecy zapłonowej, a nie w rezultacie szybkiego wzrostu ciśnienia.
  • Benzyna lotnicza zawiera wyższą liczbę oktanów niż benzyna silnikowa ze względu na zawartość związków ołowiu. Stosuje się ją w silnikach tłokowych, w które wyposażone są samoloty. Jej skład i specyfikacja nie zmieniły się od niemal stu lat, kiedy to podczas II wojny światowej armia i cywilne linie lotnicze zaczęły stosować silniki z doładowaniem z dużą wrażliwością na spalanie detonacyjne.
  • Benzyna ekstrakcyjna – ze względu na brak siarki i węglowodorów nienasyconych sprawdza się jako rozpuszczalnik tłuszczów. Jest tania i niezawodna, stąd jej bardzo szerokie zastosowanie. Powstaje jako produkt uboczny podczas produkcji benzyny wykorzystywanej do silników spalinowych. Poradzi sobie z lakierami olejnymi, pokostem lnianym, woskiem, olejami. Dzięki benzynie ekstrakcyjnej można także czyścić i odtłuszczać ściany przed malowaniem, wydaje się także być nieodzownym elementem warsztatów samochodowych.
  • Benzyna apteczna to produkt używany przede wszystkim w branży farmaceutycznej. Jej skład to mieszanka heksanu i pentanu. Służy do oczyszczania i odkażania skóry. Pomaga również w usuwaniu resztek zużytych plastrów.
  • Benzyna lakowa podobnie jak benzyna ekstrakcyjna wykorzystywana jest jako rozpuszczalnik. Bardzo często stosowana jest w branży budowlanej, do czyszczenia narzędzi malarskich z farb i lakierów – olejnych, ftalowych i bitumicznych. Dodanie benzyny lakowej do farby może ułatwić nakładanie jej w niskich temperaturach. Poza tym znajduje się w stałym wyposażeniu warsztatów samochodowych i mechanicznych, gdzie doskonale sprawdza się dzięki swoim właściwościom.

Do czego jeszcze wykorzystujemy benzynę?

Wprawdzie wykorzystywanie benzyny syntetycznej kojarzy się przede wszystkim z II wojną światową, nie oznacza to jednak, że dziś nie jest już produkowana. W historii wielokrotnie rozważano zastąpienie benzyny otrzymywanej z ropy naftowej paliwem syntetycznym produkowanym z węgla. Podczas wojny na masową skalę benzynę syntetyczną produkowała III Rzesza. Dzięki nowoczesnym fabrykom (zlokalizowanym m.in. w podszczecińskich Policach, Wałbrzychu i Oświęcimiu) z siedmiu ton węgla kamiennego można było otrzymać ok. 1300 litrów paliwa 95-oktanowego. Paliwo stosowano do czołgów i samolotów, które w odróżnieniu od napędzanych olejem napędowym pojazdów sowieckich były napędzane właśnie benzyną.

Po II wojnie światowej projekt syntetyzowania benzyny kontynuowano na dużą skalę w USA, ale został on zarzucony ze względu na niskie ceny ropy naftowej. Dziś w Stanach Zjednoczonych instalacje do syntetyzowania benzyny traktowane są jako elementy rezerwy strategicznej, choć nad rozwojem tej technologii od kilkunastu lat pracuje armia. Efektem tych doświadczeń jest rozwój rynku biopaliw oraz produkcja paliwa pochodzącego z węgla i gazu ziemnego. Mimo że produkcja paliwa nie należy do ekologicznych, właściwości i możliwości zastosowania benzyny powodują, że wciąż stanowi ona podstawę rozwoju światowego przemysłu i współczesnej cywilizacji.

Zobacz także:

Autorka/Autor: Adrian Adamczyk