Jak sprawdzić złoto bez próby? Skuteczne metody na sprawdzenie, czy biżuteria ze złota jest autentyczna
- Domowe metody sprawdzania złota to m.in. test magnesu, oględziny pod kątem przebarwień oraz analiza gęstości zbliżonej do 19,3 g/cm³.
- Ostrożnie z testami kwasowymi – mogą uszkodzić biżuterię niższej próby; bezpieczniej wykonać je u jubilera.
- Tombak często imituje złoto, dlatego brak cechy probierczej zwiększa ryzyko zakupu falsyfikatu; warto sprawdzić oznaczenia i w razie wątpliwości skonsultować się ze specjalistą.
Dalsza część tekstu znajduje się poniżej.
Tradycja przekazywania złotej biżuterii z pokolenia na pokolenia jest silnie zakorzeniona w naszym społeczeństwie. Zdarza się, że otrzymujemy precjoza, które nie mają cech probierczych. Aby się przekonać, czy naprawdę zostały wykonane ze złota, a nie np. z dobrze imitującego je, aczkolwiek bezwartościowego, tombaku, warto wykonać kilka domowych testów.
Jak sprawdzić złoto bez próby w domu?
Zanim wybierzemy się do jubilera, możemy na własną rękę przeprowadzić kilka prostych testów, które pokażą, czy biżuteria rzeczywiście została wykonana z drogocennego kruszcu, czy też tylko udatnie go imituje. Jedną z najpopularniejszych metod na to, jak sprawdzić złoto bez próby, jest test magnesu. Złoto, jako diamagnetyk, nie wykazuje właściwości magnetycznych, a więc nie porusza się pod wpływem magnesu ani nie może być przez niego przyciągnięte – w przeciwieństwie do metali nieszlachetnych. Należy jednak wziąć pod uwagę, że wyroby jubilerskie wykonywane są ze stopów metali – im więcej w nich złota, tym wyższa próba. Test magnesu to dobra metoda na sprawdzenie złota wysokiej próby, 24-karatowego. W przypadku prób niższych biżuteria może wykazać właściwości magnetyczne, dlatego warto się wspomóc dokładnymi oględzinami biżuterii. Na jej nieautentyczność mogą wskazywać przebarwienia, które na złocie, przechowywanym w normalnych warunkach, nie powinny występować. Są natomiast charakterystyczne dla biżuterii pozłacanej. Z czasem wierzchnia warstwa złota zaczyna się ścierać, a pozostałe metale reagują z powietrzem i wodą, dlatego też na biżuterii mogą powstawać przetarcia.
Jedną z najdokładniejszych metod domowych na to, by sprawdzić złoto bez próby, jest analiza gęstości metalu. Aby ją przeprowadzić, należy zważyć badany przedmiot oraz przygotować szklankę wypełnioną wodą do mniej więcej ¾ wysokości. Kolejnym krokiem jest ustalenie objętości szklanki. W tym celu mnożymy jej wysokość przez podniesiony do kwadratu promień podstawy oraz liczbę π, dla której przyjmujemy przybliżoną wartość π=3,14. Wrzucamy biżuterię do szklanki i obliczamy różnicę wypartej wody, wynik należy zapisać w cm³. Następnie masę badanego wyrobu jubilerskiego dzielimy przez objętość wypartej wody. W przypadku złota wynik powinien być równy liczbie 19,3 g/cm³ lub – biorąc pod uwagę margines błędu – zbliżony do niej, bo taka jest właśnie gęstość złota. Samodzielnie można również wykonać próbę złota kwasem azotowym bądź używając specjalnych zestawów do testowania złota. Nie jest to jednak polecana metoda.
Specjalistyczne preparaty są drogie, a osoba niewprawna łatwo może nimi zniszczyć biżuterię, która została wykonana ze złota niższej próby. Podobnie jak kwas azotowy mogą one uszkadzać złoto próby niższej niż 500, czyli o wartości mniejszej niż 12 karatów. Próbę kwasu zdecydowanie lepiej wykonać u jubilera. Aby sprawdzić autentyczność złotych monet, można również przeprowadzić tzw. test rezonansowy, wykorzystując w tym celu aplikacje dostępne w smartfonach. Oceniają one jakość i czystość dźwięku, który wydają uderzające o siebie monety. Niestety, metody tej nie da się zastosować w odniesieniu do biżuterii.
Co to jest tombak i dlaczego jest tak popularny w tworzeniu falsyfikatów?
Tombak to stop miedzi z cynkiem. Ze względu na dużą zawartość miedzi jego kolor udatnie imituje złoto, dlatego też jest to stop bardzo chętnie wykorzystywany przez falsyfikatorów. Wartość tombaku jest ok. 10-krotnie niższa od wartości złota. Należy się więc dokładnie zastanowić, zanim zdecydujemy się kupić złotą biżuterię niemającą cechy probierczej – straty finansowe mogą być znaczące. Cechy probiercze, stosowane w krajach europejskich, można znaleźć na stronie internetowej Głównego Urzędu Miar. Są to bardzo małe oznaczenia na biżuterii, dlatego należy je oglądać przez szkło powiększające. W przypadku wątpliwości można sprawdzić autentyczność kruszcu, wykorzystując domowe sposoby lub udając się do jubilera bądź urzędu probierczego. Należy także zwrócić uwagę, czy próba dotyczy całego wyrobu jubilerskiego, czy tylko zapięcia. W przypadku łańcuszków i bransolet zdarza, że jedynie zapinki są wykonane ze złota wysokiej próby, natomiast cała reszta biżuterii zrobiona została z falsyfikatu lub też złota zdecydowanie niższej próby.
We wstępnych analizach biżuterii zdecydowanie może pomóc test magnesu. To dobry sposób, aby wykryć oszustwo. Oczywiście należy pamiętać, że fakt, iż magnes nie przyciągnął biżuterii, nie jest wystarczającym dowodem, by uznać, że została ona wykonana ze złota.
Zobacz także:
- Czym wyczyścić złoto? Najlepsze sposoby
- Jak czyścić biżuterię, by jej nie zniszczyć? Poznaj domowe sposoby
- Gdzie lokować swój kapitał w niestabilnych czasach? "Złoto to jest bezpieczna przystań"